Боливияның Бени департаменті

Кіріспе

Боливияның солтүстік-шығыс департаменті

Бени (ˈbeni), кейде Эль-Бени, Боливияның солтүстік-шығысындағы департамент, елдің жазық далалық аймағында орналасқан. Елдегі екінші ірі департамент (Санта-Круздан кейін), аумағы 213 564 шаршы километрді (82 458 шаршы миль) құрайды. 1842 жылдың 18 қарашасында генерал Хосе Балливиан басқарған кезде жоғары жарлық арқылы құрылған. Астанасы – Тринидад қаласы.

Халық саны

Халық саны 420 000 адамды (2006 жылғы халық санауы бойынша) құрайтын Бени, Боливияның тоғыз департаментінің ішінде Пандодан кейін ең аз халқы бар екінші департаменті болып табылады. Бени табиғи ресурстарға бай болғанымен, тұрғындарының кедейлік деңгейі жоғары, бұл негізінен еуропалық элиталардың жергілікті халықты ғасырлар бойы пайдалануының салдарынан туындаған. Басты экономикалық салалар – ауыл шаруашылығы, ағаш өңдеу және мал шаруашылығы. Сонымен қатар, 20 ғасырдың соңғы онжылдықтарында аймақта заңсыз есірткі саудасымен байланысты көлеңкелі экономика гүлденді, көптеген кокаин зертханалары шалқары жатқан мал фермаларының артында жасырылған. Бени аймағы кең және жазық, көптеген үлкен төбелер мен тік топырақ жолдармен байланысқан, зерттеушілер бұл құрылыстарды ежелгі тұрғындар салғанын жорамалдайды. Жер үйінділері тұруға қолайлы жағдай жасайды және су тасқынына жиі ұшырайтын жазық жерлерде өмір сүре алмайтын ағаштардың өсуіне мүмкіндік береді. 21 ғасырда американдық археолог Кларк Эриксон мен антрополог Уильям Бале сияқты ғалымдар бұл жер құрылыстарының еуропалық отарлаудан мыңдаған жылдар бұрын гүлдеген үлкен және дамыған жергілікті цивилизацияның куәлігі екеніне сендіреді. Аймаққа алғаш келген еуропалықтар 18 ғасырдағы испан иезуит миссионерлері болды, олар департаменттің оңтүстік жартысындағы жергілікті халықты дінге көшіру үшін жіберілді. Бени қалаларының көптеген діни тамырлары жергілікті шіркеулердің қауымдастықтағы маңызды орнында және қалалардың аттарында көрініс береді: Тринидад, Санта-Ана, Сан-Борха, Рейес және т.б. Бүгінде Бени аймағы Рим-католик елшілік викариатының Эл Бени орталығы болып табылады. Мал шаруашылығының маңызы аймақтық мәдениетте ерекше. "Вакеро" деп аталатын каубойлар Бени қоғамында маңызды рөл атқарады және жұмысшы табының үлкен бөлігін құрайды. Аймақ үшін маңызды басқа салалар – ағаш кесу, шағын аулау және аң аулау, егіншілік, соңғы жылдары экожүрек туризм. Бени Амазонка бассейнінің оңтүстік бөлігінде орналасқан, тропикалық ауруларға әйгілі аймақ болғанымен, тұрғындарының денсаулығы Анд аймағына қарағанда жақсырақ, әсіресе нашар тамақтанумен байланысты аурулар аз. Тұрғындары (бенианолар) негізінен Санта-Крузден келген крусенос және жергілікті халықтардың ұрпақтары, олар кеме жүретін өзендердің бағытымен солтүстікке қарай жылжыды. Бенианолардың диетасының көп бөлігін күріш, банан, сиыр еті және балық құрайды. Танымал тағамдарға мажао, масако және тағы басқалары жатады, олардың көпшілігі тұздалған немесе кептірілген еттен жасалады. Бени халқының көп бөлігі метистерден тұрады. Ақ және метис бенианолар дәстүрлі түрде Анд мәдениетіне күдікпен қарап, одан біршама жиренеді. Олар өздерін кечуа және аймара тілдерінде сөйлейтін тау халқынан ашық терілі және испандық тегі бар деп есептейді. Орталық үкіметке қарсы үлкен наразылық болды, олардың жолдар салуға немесе Бениді Боливияның экономикалық және саяси өміріне интеграциялауға тырысқандары аз болды. Бұл көзқарастар сақталды, бірақ Бени тұрғындары 1952 жылғы революциядан кейін жүзеге асырылған аграрлық реформадан үлкен пайда көрді, көптеген азаматтар маңызды жерлерге ие болды. Олардың көпшілігі мал шаруашылығымен айналыса бастады. Департаментті елдің билік орталықтарымен байланыстыратын сенімді жолдың болмауы (қиын жер бедеріне байланысты) бенианолардың оқшауланған сезіміне әрі септі, сондай-ақ мал шаруашылығының төмендеуі де осыған себеп болды. Нәтижесінде, ақ және метис халқы мен департамент билігі Санта-Крус бастаған елді федерализациялау және орталық үкімет есебінен департаменттерге өкілеттік беруді қолдады. 2007 және 2008 жылдары үлкен әлеуметтік толқулар орын алып, кейбір адамдар сепаратизмді мүмкін деп санауға итермеледі.

With a population of 420,000 (2006 census), Beni is the second least populated of the nine departments of Bolivia, after Pando. Although Beni is rich in natural resources, the poverty level of its inhabitants is high, mainly as a result of centuries of exploitation of native populations by European descended elites. The main economic activities are agriculture, timber, and cattle. In addition, an underground economy linked to illegal narcotics activities flourished in the area during the last decades of the 20th century, with many cocaine laboratories hidden behind the façade of remote cattle ranches. The Beni region is wide and flat, featuring many large mounds connected by straight earthen causeways, which are believed by researchers to have been built by ancient inhabitants. The earthwork mounds provide raised living areas and enable the growth of trees that could not survive otherwise in the frequently flooded lowland area. In the 21st century, archeologists and anthropologists such as Americans Clark Erickson and William Balée, respectively, believe these earthwork structures are evidence of a large and sophisticated indigenous civilization that flourished for thousands of years before European colonization. The first European settlers in this area were Spanish Jesuit missionaries during the 18th century, sent to convert the native inhabitants, chiefly in the southern half of the department. The religious origins of many of the Beni's towns can be attested to by the centrality of the local church in most of the communities, and in the very names of the towns: Trinidad, Santa Ana, San Borja, Reyes, etc. Today, the Beni region is the seat of the Roman Catholic Apostolic Vicariate of El Beni. The importance of cattle ranching is prominent in the regional culture. Cowboys, or "vaqueros", still play an important role in Beni society, comprising a large portion of the working class. Other industries significant to the region include logging, small scale fishing and hunting, farming, and in recent years, eco tourism. Though the Beni lies in the southern reaches of the Amazon Basin, an area renowned for tropical disease, the population has fewer health problems than in the Andes Region, especially those related to malnutrition. The inhabitants (Benianos) are mostly descendants of Cruceños (people from Santa Cruz) who streamed north following the course of navigable rivers, and native peoples. The Beniano diet consists largely of rice, bananas, beef, and fish. Some popular dishes include Majao, Masaco, and others, many featuring cured/salted meats. The majority of the population in Beni is mestizo. The white/mestizo Benianos have traditionally been mistrustful, and often somewhat contemptuous, of Andean culture. They identify as being lighter skinned and of more Spanish ancestry than the Quechua and Aymara speaking populations of the highlands. Considerable resentment existed against the central government, which allegedly did very little to build roads or integrate the Beni into the economy and political life of Bolivia. These attitudes persisted although Beni residents benefited greatly by the Agrarian Reform instituted following the 1952 Revolution, with many citizens gaining ownership of significant tracts of land. Most of these turned to cattle ranching. The absence of a reliable road linking the department to the main centers of power in the country (owing to the difficult terrain) continued to contribute to the Benianos' perception of isolation, as did a downturn in the cattle industry. As a result, both the white/mestizo population and departmental authorities supported the Santa Cruz led effort to federalize the country and devolve powers to the departments at the expense of the central government. Considerable social unrest took place in 2007 and 2008, leading some to consider separatism as plausible.

Тарих

Бени Лас-Ломас (төбелер) гидравликалық мәдениеті деп аталатын Колумбияға дейінгі өркениеттің өте маңызды орталығы болды. Бұл мәдениет 20 000-нан астам адам жасаған жасанды төбелерді салған, олардың барлығы мыңдаған шаршы шақырымға созылған акведуктармен, арналармен, бөгеттермен, жасанды көлдермен және лагуналармен, сондай-ақ террасалармен байланысты болды. Шамамен 4000 жыл бұрын (мүмкін тіпті одан да ертерек, өйткені бұл дата көміртегімен сынаған керамикадан алынған) және 13-ғасырға дейін бұл аймақта жоғары дамыған және ұйымдасқан адам қоғамдары қоныстанды. Олардың азаматтық құрылыстары экологиялық және экономикалық тұрғыдан ерекше орта сипаттамаларын пайдалануға негізделген (мысалы, су өсімдіктерін тыңайтқыш ретінде қолдану және олар салған үлкен балық аулау жүйелері). Бенидің үстінен ұшқанда, осы арналар мен адам жасаған жер құрылыстарының көп бөлігін көруге болады. Испандықтар келген кезде, бұл аймақ шамамен үш жүз жыл бойы құлдырап келген еді. Дегенмен, бүкіл әлемде қолданылатын көптеген өнімдер осында, жергілікті жерде өсірілген: олардың ішінде темекі, жержаңғақ, мақта, маниока, ваниль және тәтті картоп. Испандықтар бастапқыда осы аймаққа үлкен қызығушылық танытты. Отарлаудың алғашқы ғасырында, олар Эль-Дорадо (Пайтити деп те аталады) мифтік қаласы осы аймақта болуы мүмкін деп сенді. Бірақ олар алтыннан жасалған осы аңыз қаласын ешқашан таба алмады және көп ұзамай осы аймаққа деген қызығушылықтарын жоғалтты, ол келесі бірнеше ғасыр бойы шеттетіліп қалды. 19-шы және 20-шы ғасырларда Солтүстік Бени Боливияның каучук астанасына айналды. Каучук ағаштарының көп болуы осы аймаққа көптеген адамдарды тартып, олардың көпшілігі авантюристтер мен жұмысшылар (олардың көп бөлігі жергілікті тұрғындар) болды, олар пайда болған үлкен каучук плантацияларында жұмыс істеді. Индустрияландыру және автомобильдердің пайдалануымен каучукқа деген әлемдік сұраныс артты. Он жылдар бойы бұл Боливияның ең белсенді және динамикалық аймақтарының бірі болды. Качуэла Эсперанса Бени өзенінің жағасында орналасқандықтан, каучук экспортының маңызды орталығы болды. Оның табыстылығының көрсеткіші ретінде, 19-шы ғасырдың соңында Боливиядағы ең жақсы жабдықталған ауруханалардың бірі болды. Бірақ осы үлкен плантациялардың көп бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыстың соңына қарай жойылды, өйткені Оңтүстік-Шығыс Азия мен Африканың плантацияларында өсірілген каучук қолданыла бастады. Бүгінде көптеген жерлер мал шаруашылығына айналдырылған. Тек шағын каучук өндірушілер ғана өз өнімдерін тасымалдау үшін өзенді пайдаланады.

Beni was a very important center of a pre Columbian civilization known as the hydraulic culture of Las Lomas (the hills), a culture that constructed over 20,000 man made artificial hills, all interconnected by thousands of square kilometers of aqueducts, channels, embankments, artificial lakes and lagoons, as well as terraces. Between about 4000 BC (and probably earlier as this date is taken from ceramics that have been carbon dated) and the 13th century AD this region was settled by sophisticated and organized groups of human societies. Their civil structures were based, both environmentally and economically, on the use of specific environmental characteristics (such as the use of aquatic plants as fertilizer, and enormous fishing systems they constructed). Miles of these channels and man made earthworks are visible from the air when flying over Beni. When the Spanish arrived, the region had already been in decline for about three hundred years. However, this is where many products that are now used worldwide originated in native cultivation: among them tobacco, peanuts, cotton, cassava (manioc), vanilla and sweet potatoes. The Spanish initially were intensely interested in this area. During the first century of colonization, they believed the mythical city of El Dorado (also known as Paititi) could be found in this region. However, they never found this legendary city of gold and they soon lost interest in the area, which would remain marginalized for several centuries after. Between the 19th and 20th centuries northern Beni became Bolivia's rubber capital. The abundance of rubber trees attracted many people to the region, many of them adventurers and workers (many of whom were indigenous) to work in the huge rubber plantations that arose. The worldwide demand for rubber rose with industrialization and the use of automotive vehicles. For decades this was one of the most active, dynamic regions of Bolivia. Cachuela Esperanza was an important center for rubber exports as it is located along the shores of the Beni River. As a measure of its success, it had one of the best equipped hospitals in Bolivia at the end of the 19th century. But these enormous rubber plantations all but disappeared by the end of the Second World War, as developers had been cultivating rubber introduced to plantations of Southeast Asia and Africa. Today many of the properties have been converted to cattle ranches. Only some small rubber producers still use the river to transport their production.

Атқарушы кеңселер

Боливия департаменттерінің бас атқарушы органы (2010 жылдың мамыр айынан бастап) – губернатор, ол сайлау арқылы тағайындалады; оған дейін бұл лауазым префект деп аталатын. 2006 жылға дейін префектті Боливия президенті тағайындаған. 2011 жылы Бени департаментінде уақытша губернатор болып Хайсен Рибера Лейге тағайындалды, оны 2011 жылдың 16 желтоқсанында Департаменттік Заң шығарушы жиналысы сайлады. 2010 жылдың 4 сәуірінде сайланған губернатор Эрнесто Суарес Саттори, Сан-Борхадағы (Бени) электр стансасына қатысты заңсыз шығындар бойынша қылмыстық іс қозғалғаннан кейін, Боливия заңнамасына сәйкес, қылмыстық ісі бар адамдар лауазымда қала алмайтындықтан, қызметтен шеттетілді. Лауазымға кірген күні Лауазымның тоқтатылған күні Префект/губернатор Партия туралы мәліметтер 23 қаңтар 2006 30 тамыз 2007 Эрнесто Суарес Саттори PODEMOS Алғашқы сайланған префект. 2005 жылдың желтоқсанында өткен Боливияның жалпы сайлауында сайланды. 4 қаңтар 2010 30 мамыр 2010 Клименте Клименте Санхинес Уақытша; соңғы префект. 1 маусым 2010 16 желтоқсан 2011 Эрнесто Суарес Саттори Бени Алғаш рет 2010 жылдың 4 сәуірінде өткен аймақтық сайлауда сайланды; алғашқы губернатор. Қылмыстық іс бойынша қызметтен уақытша шеттетілді. 16 желтоқсан 2011 1 наурыз 2013 Хайсен Рибера Лейге MNR МНР және MAS IPSP қолдауымен Департаменттік Заң шығарушы жиналысының уақытша губернаторы болып сайланды. 12 шілде 2020 20 тамыз 2020 Яскара Морено Флорес Movimiento Al Socialismo (MAS) Фанор Амапо Юбанераның жемқорлыққа қатысты айыптамалар бойынша қызметтен алынуына байланысты Бенидің Департаменттік Заң шығарушы жиналысы тағайындады. 20 тамыз 2020 3 мамыр 2021 Фанор Амапо Юбанера Тәуелсіз Бенидің Әділет департаментінің соты қайтадан қызметке орналастырды. 3 мамыр 2021 Жозе Алехандро Унзуэта Ширики Үшінші жүйелік қозғалысы (MTS) 2021 жылдың 7 наурызында өткен аймақтық сайлаудың бірінші турында сайланды.

Заң шығарушы жиналыс

2009 жылғы Конституцияға сәйкес, әр боливиялық департаменттің сайланған Департаменттік заң шығарушы жиналысы бар. Алғашқы сайлау 2010 жылдың 4 сәуірінде өтті. 28 мүшеден тұратын жиналыста жетекші партия – 11 орынға ие "Бени бірінші" партиясы. Социализмке қарайтын қозғалыс (MAS IPSP) 10 орынға ие, ал Революциялық ұлттық қозғалыс (MNR) 3 орынға ие. Жергілікті халықтар мен шаруалар екі орыннан өздерінің дәстүрлі әдет-ғұрыптары арқылы сайлады. Жергілікті халықтар мен шаруалар өкілдерімен одақтасып, MAS IPSP жиналыстың төрағалығын қамтамасыз етеді. Үш MNR өкілі мен олардың орынбасарлары 2010 жылы MAS IPSP саясатын және басшылығын қолдағандықтан ұлттық партия тарапынан мойындалмады. 2011 жылдың желтоқсанында губернатор Эрнесто Суарестің қызметтен шеттетілуіне 15 дауыс қолдау көрсетілді, оның ішінде MAS және MNR делегациялары, сондай-ақ екі жергілікті халықтың немесе шаруалардың өкілі болды. Сондай-ақ, жиналыстың екі мүшесі бірден қылмыстық жауапкершілікке тартылып, олардың орнына орынбасарлары тағайындалды: Соня Суарес Арауз (MNR) Хуан Карлос Эррерамен, ал Карлос Навия Рибера (MAS IPSP) Татьяна Паниягуа Забаламен алмастырылды. Уақытша губернатор да жиналыстың мүшесі болды.

География

Бенидің ауа райы тропикалық және ылғалды, температурасы жылыдан ыстыққа дейін ауыспалы. Бени солтүстік-шығысында Бразилиямен, оңтүстік-шығысында Санта-Крус департаментімен, батысында Ла-Пас департаментімен, солтүстік-батысында Пандо департаментімен және оңтүстігінде Кочабамба департаментімен шектеседі. Бени аумағының көп бөлігі жаңбырлы орманмен (әсіресе департаменттің солтүстік және шығыс бөліктерінде) және пампамен (особылап оңтүстіктегі Моксос жазығы, Анд тауларына жақын) жабылған. Бенидің көп бөлігі теңіз деңгейінен шамамен 155 метр биіктікте орналасқан. Департаменттің көп бөлігі жазық болғанымен, Ла-Пас департаментімен шекаралас аймақта Ева-Ева және Пеладо деп аталатын екі тау тізбегі бар. Бени арқылы көптеген өзендер өтеді, олардың барлығы Амазонканың салалары. Олардың ішіндегі ең ірілері – Итенес (сонымен қатар Гуапоре), Маморе, Мадре-де-Диос, Мадера, Ята, Ивон, Мачупо, Итонама, Баурес, Сан-Мартин, Сан-Мигель, Сан-Симон, Негро, Секуре, Якума, Маники, Ибаре және Апере, олардың барлығы кеме жүзуге жарамды. Бениде сонымен қатар көптеген көлдер мен лагуналар бар. Олардың ең маңыздылары: Лагуна Суарес, Рогагуа, Рогагуадо, Сан-Луис, Сан-Пабло, Хуачи, Хуатунас, Юсала, Хуачуна, Агуа-Клара, Женебра, Ла-Дихоса, Боливия, Навидад, Лас-Абрас, Ларга, Маракайбо және Акилес көлі.

Флора мен фауна

Өңірдегі көптеген өзендерде 400-ден астам балық түрі табылды. Тринидадта Бенидің балық фаунасына арналған толыққанды Museo Ictícola мұражайы бар, ол Оңтүстік Америкадағы осы сияқты үшінші ең ірі мұражай. Ең көп ауланып, жемілетін түрлер – паку, тамбаки, суруби, паломета (пираньяның бір түрі), сабало, багре (қара шабақ) және бланкильо. Аллигаторларды да терісі мен еті үшін аулайды, оның еті деликатес саналады және Бенидегі тағамдардың көптеген бөлігін құрайды. Бени қазір үлкен мөлшерде ағаш экспорттайды, бірақ соңғы 20 жылда Боливия үкіметі көптеген халықаралық ұйымдар мен ҮЕҰ-лармен ағаш концессияларын сертификаттау үшін жұмыс істеді және экспортталатын барлық ағаш өнімдеріне шығу тегін куәлік қоса тіркелуі керек.

Климат

Бени жылдың көп бөлігінде ыстық және ылғалды, жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері белгілі бір деңгейде болады. Бұл Боливияның ең жаңбырлы аймақтарының бірі, оның ылғалды жерлері жақсы танымал Пантаналдан да көп. Қыс айларында (маусым және шілде) ауа райы салқындауы мүмкін, ал Оңтүстік полюстен және Аргентинаның Патагония аймағынан солтүстікке қарай соққан желдер температураның күрт және жылдам төмендеуіне себеп болуы мүмкін.

Ауыл шаруашылығы және мал шаруашылығы

Климаты мен құнарлы топырағының арқасында, бұл департамент Боливияда Санта-Круздан кейін екінші ірі ауыл шаруашылығы орталығы болып табылады. Мұнда жүгері, юка (маниок), күнбағыс, күріш және көптеген тропикалық жемістер өсіріледі, мысалы какао (одан шоколад жасалады), бразилия жаңғағы (аймақтың маңызды дақылдарының бірі және экспортқа шығарылады), соя, банан, маракуя, гуайаба, папайя және көптеген басқа цитрус жемістері де бар. Кофе де кең көлемде өсіріледі. Бени Боливиядағы ірі қара мал өсірудің екінші ірі аймағы болып табылады. Ресми есептер бойынша, жыл бойы 2 мен 2,5 миллион бас ірі қара мал бар. Олардың көпшілігі жайылымға жіберіледі, сондықтан табиғи жағдайда қоректенеді.