Кіріспе
Франциядағы өзен Гаронна (/ɡ//ə/'/r//ɒ//n/, //ɡ//æ/'/, сондай-ақ /US//ɡ//ɑː/'/r//ɔː//n/, ɡaʁɔn; окситан, каталан, баск тілдерінде және lang es, ; Garumna немесе Garunna) – Францияның оңтүстік-батысында және Испанияның солтүстігінде ағатын өзен. Ол Испанияның орталық Пиреней тауларынан Францияның Бордо портындағы Жиронда сағасына дейін ағады – ұзындығы , оның ішінде Испанияда (Аран аңғары) орналасқан бөлігі; егер өзен мен теңіз арасындағы Жиронда сағасын есепке алса, жалпы ұзындығы шақырымға жетеді. Оның бассейнінің ауданы ,. Көптеген зерттеушілер Гароннаның бастауы Ратера Сабордо циркі деп санайды. Үшінші теория бойынша, өзен Пик Ането тауының беткейлерінде теңіз деңгейінен биіктікте бастау алып, Испан Пиренейлеріндегі Аран аңғарынан жоғары орналасқан Валь-де-Артигадағы қайта көтерілу арқылы, Тука-Бланка-де-Помероның әктастары арқылы Forau de Aigualluts деп аталатын шұңқырдан өтеді. Бұл жер асты жолын 1787 жылы геолог Рамон де Карбоньер ұсынған, бірақ 1931 жылға дейін расталмаған. Сол жылы үңгірші Норберт Кастерет ағынға флуоресцеин бояуын құйып, бірнеше сағаттан кейін оның шақырым қашықтықтағы Uelhs deth Joèu ("Жоэудің көзі") жерінде пайда болғанын байқады, бұл Artiga de Lin тауының екінші жағында орналасқан. Аигуаллуцтан Гаронна аңғарының жоғарғы бөлігіне дейін, теңіз деңгейінен биіктікте, Жоэу өзені шақырымға дейін ағып, су көлемін алып жүреді, ал негізгі өзен су көлемін тасымалдайды. Ағынның бастауын анықтау бойынша жалпы келісімнің болмауына қарамастан, АҚШ Геологиялық қызметі, Ұлттық географиялық қоғам және Смитсонов институты өзеннің бастауын су ағысы бассейніндегі ең алыс нүкте (өзен аузынан бастап су ағысы бойымен) деп қарастыруға келіседі. АҚШ Геологиялық қызметі, Ұлттық географиялық қоғам және Смитсонов институтының өзеннің бастауын анықтау жөніндегі конвенциясына сәйкес, Ратера Сабордо циркі – «су ағызатын бассейндегі ең алыс нүкте (өзен сағасынан су ағыстары бойымен)» және Гароннаның бастауы болып табылады.
The Garonne (/ɡ//ə/'/r//ɒ//n//, //ɡ//æ/'/ /, also /US//ɡ//ɑː/'/r//ɔː//n/, ɡaʁɔn; Occitan, Catalan, Basque, and lang es, ; Garumna
or Garunna) is a river that flows in southwest France and northern Spain. It flows from the central Spanish Pyrenees to the Gironde estuary at the French port of Bordeaux – a length of , of which is in Spain (Val d'Aran); the total length extends to if one includes the Gironde estuary between the river and the sea. Its basin area is , The Ratera Saboredo cirque is considered by many researchers to be the origin of the Garonne. The third theory holds that the river rises on the slopes of Pic Aneto at above sea level and flows by way of a sinkhole known as the Forau de Aigualluts through the limestone of the Tuca Blanca de Pomèro and a resurgence in the Val dera Artiga above the Aran Valley in the Spanish Pyrenees. This underground route was suggested by the geologist Ramond de Carbonnières in 1787 but there was no confirmation until 1931, when caver Norbert Casteret poured fluorescein dye into the flow and noted its emergence a few hours later away at Uelhs deth Joèu ("Jove's eyes" ) in the Artiga de Lin on the other side of the mountain. From Aigualluts to the confluence with the main river at the bed of the upper Garonne valley at above sea level, the Joèu has run for (16 kilometres more to get to the French border), carrying of water, whilst the main river is carrying
Despite the lack of universal agreement on definition for determining a stream's source, the United States Geological Survey, the National Geographic Society and the Smithsonian Institution agree that a stream's source should be considered as the most distant point (along watercourses from the river mouth) in the drainage basin from which water runs. The Ratera Saboredo cirque is the "most distant point (along watercourses from the river mouth) in the drainage basin from which water runs" and the source of the Garonne, according to the United States Geological Survey, the National Geographic Society and the Smithsonian Institution convention on determining a stream's source.
Курс
Гаронна Аран аңғарынан солтүстікке қарай Францияға ағып, Тулуза мен Ажен арқылы Бордоға жетеді, онда ол Жиронда сағасына қосылады. Жиронда Атлант мұхитына (Бискай шығанағына) құяды. Гароннаның ағысы бойында Ариеж, Тарн және Лот сияқты үш ірі өзен қосылады. Бордодан кейін Гаронна Дордоньемен Бек-д'Амбес тұсында кездесіп, Жиронда сағасын құрайды, ол шамамен Атлант мұхитына құяды. Save және Gers тағы басқа салалары болып табылады. Гаронна – әлемдегі сирек кездесетін, толқынды қайшылық құбылысын көрсететін өзендердің бірі. Серфингшілер мен гидроциклдер теңіз толқынымен кем дегенде Камбес ауылына дейін, тіпті Атлантикадан Кадиллаққа дейін жоғары қарай жүре алады, бірақ толқынды қайшылық арнаның тереңдігіне байланысты пайда болып, жоғалады. 2010 және 2012 жылдары Гаронның Аркинс каналында, Аркинс аралы мен Ластрен қалашығына жақын оң жағалау арасында жан-жақты далалық зерттеулер жүргізілді.
Еуропалық теңіз құрттарын қорғау
Еуропалық теңіз шторжоны (Acipenser sturio), сондай-ақ Атлантикалық шторжоны немесе жалпы шторжоны деп аталады, қазіргі таңда IUCN бойынша өте сирек кездесетін түр ретінде тіркелген. Бұл шторжонының ұзындығы , салмағы және өмірі 100 жылға дейін созылуы мүмкін. Бұрын Еуропаның көптеген жағалауларында таралған, қазірде ол өте сирек кездесіп, көбеюі Францияның Гаронна өзені алабында ғана жүзеге асырылады.
Су ресурстарын басқарудың болашағы
2010 жылы Адуар-Гаронн су агенттігі бастаған "Гаронна 2050" жобасы Гаронна өзенінің бассейніне қатысты су ресурстарына байланысты болашақтағы қиындықтарды шешуді мақсат етеді. 2050 жылға қарай қосымша 1 миллион адамның тууы күтілуде, бұл аймақ үшін демографиялық қиындық тудырады. Зерттеудің мақсаты – мүдделі тараптарды хабардар ету және болжамды демографиялық өзгерістердің әсерін ескере отырып, су шаруашылығы мен дамытудың жергілікті бас жоспарында (SDAGE) бейімделу стратегиясын жасау. "Гаронна 2050" зерттеуінің орталық мәселесі – Гаронна өзенінің бассейніндегі ауыл шаруашылығы секторын қарастыру. Суармалы жерлердің аумағындағы өзгерістер, егіс айналымы және шаруашылықтардың саны туралы толық мәліметтер тиімді су басқару стратегияларын әзірлеу үшін маңызды. Атап айтқанда, су көлемінің ауыл шаруашылығына бөлінуі – жергілікті экономикалық белсенділікті сақтау мен су азаюына байланысты ауыл шаруашылығының өзгеру қажеттілігі арасындағы күрделі тепе-теңдікті көрсетеді.