Кіріспе
Солтүстік Африка мен Оңтүстік Еуропаның көпжылдық шөптерінен өндірілген талшық – эспарто, хальфа шөп, немесе эспарто шөп Солтүстік Африка, Испания және Португалияның екі түрінен өндіріледі. Ол арқан, себет тоқу және эспадриль сияқты қолөнер бұйымдарына қолданылады. Эспарто өндіру үшін Stipa tenacissima және Lygeum spartum түрлері пайдаланылады. Stipa tenacissima (Macrochloa tenacissima) жоғары сапалы және мықты эспарто береді. Ол Батыс Жерорта теңізіне ендемик (Португалия, Испания, Марокко, Алжир, Тунис және Ливияда өседі). Өсімдіктің испан тіліндегі тағы бір атауы – "атоха", бұл римдіктерге дейінгі кезеңде пайда болған сөз. "Эспарто" немесе грек тілінде σπάρτο – сабан немесе шөптен тоқылған арқандар мен себеттер сияқты кез келген тоқыма өнімдерін білдіруі мүмкін. Бұл түр Испания мен Алжирдің кең аумағын жабатын далалық эспарто шөптесін жерлерді құрайды.
the census designated place
Esparto, halfah grass, or esparto grass is a fiber produced from two species of perennial grasses of north Africa, Spain and Portugal. It is used for crafts, such as cords, basketry, and espadrilles. Stipa tenacissima and Lygeum spartum are the species used to produce esparto. Stipa tenacissima (Macrochloa tenacissima) produces the better and stronger esparto. It is endemic to the Western Mediterranean (growing in Portugal, Spain, Morocco, Algeria, Tunisia and Libya). Another name in Spanish for the plant is "atocha", a pre Roman word. "Esparto" or σπάρτο in Greek may refer to any woven products of sedge or broom, including cords and ropes. This species grows forming a steppic landscape – esparto grasslands – which covers large parts of Spain and Algeria.
Тарих
Эспарт жапырақтары мыңдаған жылдар бойы пайдаланылып келеді. Эспарттан жасалған ең көне себеттер 7000 жыл бұрын Испанияның оңтүстігіндегі үңгірде (Cueva de los Murciélagos, Albuñol, Granada) табылған. Бұл жинақ қазір Испанияның Ұлттық археологиялық мұражайында сақталуда. Неолит дәуірінен бастап археологиялық қоныстарда еспарттың көптеген қалдықтары табылды, олардың ішінде кілемдер, арқандар, киім-кешектер және тағы да басқалары бар. Ибериялықтар еспарт кілемдерін еденге төсеу үшін қолданған. Гректер, финикиялықтар және римдіктер үшін эспарт қайық арқандарын жасауға арналған ең жақсы шикізат болды. Ғасырлар бойы жергілікті халық еспарт өсімдіктерін өнімділікті арттыру үшін басқарып келді, оның экономикалық құндылығы зор болғандықтан. Оңтүстік Испанияда "Эспарт мәдениеті" қалыптасқан: осы талшықтың көптеген қолданылуы туралы терең білім осы қауымдардың дәстүрлерінің бір бөлігін құрайды. Испаниядағы Азамат соғысынан кейін (1936–1939) эспарт "ұлттық талшық" деп жарияланды, тіпті Ұлттық Эспарт қызметі де құрылды. Басқа талшықтар мен пластиктерге нарықтардың ашылуы эспарт өнеркәсібінің төмендеуіне әкелді.
Қағаз
Эспарто шөбі қағаз жасауға қолданылатыны мәлім. Бұл талшықтан кітап өндірісінде жиі қолданылатын жоғары сапалы қағаз жасалады. Оны алғаш рет 1850 жылы Ұлыбританияда Томас Рутледж қолданды, ол оңтүстік Испаниядан импорттаған еді. 1860 жылдардан бастап Эдвард Ллойд Боу Бридж және Ситтингбурндегі қағаз фабрикаларында кеңінен пайдаланды. Ллойд шикізатты Алжирдің Оран және Арзев қалаларынан импорттады. Бұл шөп Ұлыбритания мен Еуропада кеңінен қолданылған, бірақ көлік шығындарына байланысты АҚШ-та сирек кездеседі. Эспартодан жасалған қағаздың көп бөлігі әдетте 5%-тан 10%-ға дейін ағаш массасымен қоса жасалады. Талшықтары еніне қарағанда қысқарақ болғанымен, көп мөлшерде шаң тудырмайды. Талшықтарының қысқа болуына байланысты қағаздың тартылу күші басқа қағаздарға қарағанда төмен, бірақ оның қысылуға және созылуға төзімділігі жоғары, қағаз тығыз және жақсы толтырылған, сонымен қатар бояуды жақсы сіңіреді. Ол сондай-ақ өте жақсы бүктелу қасиеттеріне ие. Кейбір темекі қағазы өндірушілер эспарто қолдануы мүмкін, бұл оны жаққанда канцерогендердің деңгейінің сәл жоғарылауына әкелуі мүмкін.
Басқа қолданыстар
Ескі жапырақтар, өсімдіктің астында жатқандары, Оңтүстік Испанияның "хачос" деп аталатын дәстүрлі шамдарын жасауға қолданылды. Арашылар да оларды уадан бал алғанда түтін тудыру үшін пайдаланады. Шопандар кейде құрт жеу үшін эспарто жапырақтарынан жылдам жасалған қасық тоқитын.