Кіріспе

Өсімдік түрі – Poa pratensis, көбінесе Кентукки көк шөбі (немесе көк шөп), тегіс шабындық шөп немесе жалпы шабындық шөп деп аталады. Бұл көпжылдық шөп Еуропаның, Солтүстік Азияның және Алжир мен Марокко тауларының дерлік барлық аймақтарында өседі. Солтүстік Америкада бұл өте кең таралған және танымал газон шөбі. Бұл өсімдік Солтүстік Америкада туып өспесе де, АҚШ-тың салқын және ылғалды аймақтарының барлығына тараған. Испан империясы Кентукки көк шөбінің тұқымдарын басқа шөптермен араластырып, Жаңа дүниеге әкелген. Табиғи ареалында Poa pratensis жақсы дренажталған, құнарлы топыраққа тән бағалы жайылымдық өсімдіктерді құрайды. Ол сондай-ақ саябақтар мен бақшаларда газон жасау үшін қолданылады және Тынық мұхитының солтүстік-батысы мен АҚШ-тың солтүстік-шығысы сияқты салқын, ылғалды қоңыржай климатта кең таралған инвазивті арамшөп ретінде бекінген. Мысалы, Канаданың табиғи шөптестерінде кездескенде, ол немесе қабылданбаған экзотикалық өсімдік деп есептеледі және бұзылған және деградацияланған ландшафттың көрсеткіші болып табылады.

Сипаттама

Poa pratensis – биік, көп жылдық шөптесін өсімдік. Жапырақтарының ұштары қайық тәрізді, тар сызықты, дейін ұзын және дейін кең, тегіс немесе сәл дөңес, дөңгеленген немесе кесілген, дейін ұзын лигуласы бар. Конусты паникл дейін ұзын, базалық шұңқырларда 3-5 бұтақ бар; овалдық тікенектері 2-5 гүлшеңмен дейін ұзын, қызғылт жасыл немесе сұр түсті. Олар мамырдан шілдеге дейін гүлдейді, ал бір жылдық шөптесін (Poa annua) жылдың сегіз айы бойы гүлдейді. Poa pratensis-тің жапырақ жүйкесі (жапырақтың ортасы) айқын байқалады. Лигуласы өте қысқа және төртбұрышты, бұл бір жылдық жайылымдық шөппен (Poa annua) және күміс түсті, үшкір дөрекі жайылымдық шөппен (Poa trivialis) салыстырғанда айқын ерекшелік. Кентукки көк шөбі қара жасыл/көк түсті, ал Poa annua және Poa trivialis алма жасыл түске жақын. Тамырсабағы жерге жатады, жүгіргіш тамырлар (ризомалар) бар. Кең, жуан жапырақтары түбінде таралып, тығыз кілемше құрайды.

Экология

Poa pratensis – алап қоңыр (Maniola jurtina), қақпашы (Pyronia tithonus) және бұрыш-тұз бауырсақтарының күйісқұрттарының жетегі болып табылады; қарапайым күн қоңызы (Amara aenea) (ерекшелері дамитын тұқымдармен қоректенеді), жапырақшалар тұқымдасының Eupelix cuspidata және Myrmus miriformis, шөпқұрт (жас жапырақтарымен және дамитын тұқымдармен қоректенеді). Poa pratensis көптеген саңырауқұлақтарға бейім, оның ішінде Claviceps purpurea – оны жегенде ерготизм ауруын қоздырады, сондай-ақ Drechslera poae, Epichloë typhina, Phaeoseptoria poae, Puccinia brachypodii var. poae nemoralis, Stagonospora montagnei, Stagonospora nodorum және Wojnowicia hirta.

Өсіру және өндіру

Орталық Кентукки көк шөп тұқымы компаниясының ғимараты Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енген. 1950-ші жылдардың басынан және 1960-шы жылдарға дейін АҚШ-тағы Кентукки көк шөбінің тұқымының 90% Айдахо, Орегон және Вашингтон штаттарындағы мамандандырылған шаруашылықтарда өндірілді. 1990-шы жылдары ботаниктер Poa pratensis және Техас көк шөбінің (P. arachnifera) будандарын, құрғақшылыққа және ыстыққа төзімді газон шөбін жасау мақсатымен тәжірибелеп бастады. Жылы климатта мұндай будандар жыл бойы жасыл түсті сақтап тұруы мүмкін. Bella Bluegrass – Небраска университетіндегі ғалымдардың әзірлеген Poa pratensis-тің кішкентай түрінің тауарлық атауы. Оның тамырлары салыстырмалы түрде тереңге жетеді және тамыр жүйесінен горизонтальды бағытта жылдам өседі, бірақ жер бетінен тек шағын биіктікке дейін өседі, нәтижесінде оны қолданатын газонды шабу қажеттігі жоғалады. Оны тұқым арқылы өсіруге болмайды, сондықтан оның өндірісі топырақ түйірлеріне немесе вегетативті көбейтуге тәуелді.