Кіріспе
Қамыс тұқымдасына жататын, көбінесе қамыс деп аталатын өсімдіктер туысы.
Жалпы қамыс.
Автоматты санаттамалық қорап
|сурет=Phragmites australis Schilfrohr.jpg
|сурет сипаттамасы=Phragmites australis тұқымдық басы қыста.
|көрсетілетін ата-аналар=3
|таксон=Phragmites
|авторы=Adans.
|синонимдер ref=
Phragmites australis (Cav.) Trin. ex Steud. – бүкіл әлемге тараған жалпы қамыс
Phragmites japonicus Steud. – Жапония, Корея, Рюкю аралдары, Ресейдің Шығыс бөлігі
Phragmites karka (Retz.) Trin. ex Steud. – тропикалық Африка, Оңтүстік Азия, Австралия, Тынық мұхитының кейбір аралдары, Жаңа Зеландияда бұршақтанған
Phragmites mauritianus Kunth – Орталық және Оңтүстік Африка, Мадагаскар, Маврикий.
the common reed
Automatic taxobox
|image=Phragmites australis Schilfrohr. jpg
|image caption=Phragmites australis seed head in winter
|display parents=3
|taxon=Phragmites
|authority=Adans. |synonyms ref=
Phragmites australis (Cav.) Trin. ex Steud. – The cosmopolitan common reed
Phragmites japonicus Steud. – Japan, Korea, Ryukyu Islands, Russian Far East
Phragmites karka (Retz.) Trin. ex Steud. – tropical Africa, southern Asia, Australia, some Pacific Islands, invasive in New Zealand
Phragmites mauritianus Kunth – central + southern Africa, Madagascar, Mauritius
Қамысты төсектердегі жануарлар дүниесі
Фрагмиттердің өсінділері көптеген құстарға, жәндіктерге және басқа да жануарларға тамақ және пана беруге мүмкіндік береді. Мекендеудің пайдасы көбінесе өсінділер сиреген кезде жақсырақ болады, ал өсінділерді басқару одан да қолайлы мекендеу пайдасын арттыруға көмектеседі. Кейбір мәліметтер 1–2 жылдық қысқа мерзімді басқару айналымын қолдану құстар мен жұмыртқасыз жануарлардың санын арттыруға мүмкіндік беретінін көрсетеді.
Экожүйелік қызметтер
P. australis қоректік заттарды жинақтау, топырақты бекіту және қалдықтарды тазарта түсіну сияқты экожүйелік қызметтерді ұсынады. Дегенмен, кейбір мамандардың пікірінше, жайылманың нәтижесінде жоғалған экожүйелік қызметтер оның пайдасын басып озады, сондықтан басқарушылар жайылманы бақылауға тиектес болуы керек.
Өсіру
P. australis су және көл жағалаулары сияқты сулы және шеткі орталарда сәндік өсімдік ретінде өсіріледі. Оның күшті таралу қабілеті сондықтан оны орналастыруда сақтық танытуды талап етеді.
Фиторемедиациялық суды тазарту
Phragmites australis – фиторемедиациялық су тазартуға қолданылатын негізгі ылғалды жерлер өсімдігінің бірі. Дәретханалардан шығатын және ас үйлерден ағып шығатын сұр сулар жер асты септикалық резервуарға (бөлімшеге) бағытталады, онда қатты қалдықтар шөгіп тұнады. Содан кейін су жасанды ылғалды жер немесе жасалма қамыс төсегі арқылы сүзіліп өтеді, онда тамырлар мен жапырақ сынықтарының бетіндегі биоремедиациялық бактериялардың әрекеті биоөзгеріс арқылы судан кейбір қоректік заттарды кетіреді. Бұл су суаруға, жер асты суларын қайта толықтыруға немесе табиғи су арналарына жіберуге жарамды.
Қаламғақ
Көптеген аймақтарда қамыс үй шатырларын жабу үшін қолданылады. Ұлыбритания және Ирландияда осы мақсатқа арналған кең таралған қамыс Норфолк қамысы немесе су қамысы деп аталады. Дегенмен, "бидай қамысы" және "Девон қамысы", сондай-ақ шатыр жабуға пайдаланылатын, іс жүзінде қамыс емес, ұзын сабақты бидай сабаны құрайды.
Музыка
Таяу Шығыс елдерінде фрагмиттер кларнетке ұқсас шағын аспап, суретте көрсетілгендей бір немесе, торғайлардағыдай, екі құбырлы жасау үшін қолданылады. Зурнаның тілі қарапайым қамыстан жасалады, оның сынық сыртқы қабығы мен жұмсақ ішкі қабығы алынып тасталып, содан соң ылғалдандырып жұмсақ етіледі. Нәтижесінде эллипстік тесігі бар қос тіл пайда болады, ол жоғары жылдамдықпен ашылып-жабылып дірілдейді. Бұл обайда қолданылатын, бір-біріне жабысқан алып қамыстан жасалған екі тіл сияқты басқа қос тілді аспаптармен шатастырылмауы керек.
Тағам
Фрагмиттердің жапырақтары, тамырлары, тұқымдары және сабақтары жеуге жарамды. Жас өркендер бамбук өркендері сияқты пісіріліп немесе шикі жеуге болады. Жас сабақтары, "әлі жасыл әрі ет тәрізді болғанда, кептіріліп ұнтақтап, сулап, зефир сияқты қуырылады". Тұқымдары мен тамырсабақтарын "ұнға айналдырып немесе қайнатылған тағам дайындауға болады". Жапонияда жас жапырақтарды кептіріп, ұнтақтап, астық ұнымен араластырып, пельмень жасайды. Ірі денелі үй жануарлары, мысалы сиыр, жылқы, қой және ешкілердің фрагмиттерді жеуі, өсімдікті тиімді бақылауға көмектеседі және адамдарға ет, сүт, тері және жүн сияқты пайдалы өнімдер беру арқылы өзара тиімді нәтиже әкеледі.
Басқа қолданыстар
Phragmites australis және басқа да қамыс түрлерінің түрлі мәдениеттердегі басқа қолданыстарының ішінде себеттер, кілемдер, қамыс қалам ұштары (қалам) және қағаз бар. Ара өсірушілер қамысты ұя салу үшін пайдалана алады. Филиппинде Фрагмиттер тамбо деген жергілікті атпен белгілі. Қамыс желтоқсан айында гүлдейді, гүлдер жиналып, "валис" деп аталатын сыпырғыштарға буылады. Сондықтан үй сыпырғыштарының жалпы атауы – валис тамбо. Қамысты жебелер және найза сияқты аң аулауға арналған қару-жарақ жасауға қолданған.