Түйін (monkey's fist) – арқанды салмақтауға, лақтыруды жеңілдетуге және әшекей ретінде қолданылатын теңізшілердің ежелгі торабы. Қауіпті жағдайда қару ретінде де пайдаланылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Арқанның ұшын салмақтау үшін тоқу түйіні
Knot to weight the end of a rope
Маймылдың жұдырығы немесе маймылдың табаны – бұл түйіннің бір түрі, оның аты оның кішкентай жиынтықталған жұдырыққа немесе табанға едәуір ұқсас болуынан шыққан. Ол арқанның соңына салмақ ретінде байланады, лақтыруды жеңілдетіп, сонымен қатар әшекейлік түйін ретінде де қолданылады. Мұндай салмақталған арқан теңдес қару ретінде қолданылуы мүмкін, теңізшілер оны "slungshot" деп атайды. Бұрын ол жартасқа өрмелеу кезінде жарыққа тығылып, тіреу құралы ретінде де пайдаланылған. Бүгінде де кейде құмды тастарда, мысалы, Германиядағы Эльба құмды тауларында қолданылады.
A monkey's fist or monkey paw is a type of knot, so named because it looks somewhat like a small bunched fist or paw. It is tied at the end of a rope to serve as a weight, making it easier to throw, and also as an ornamental knot. This type of weighted rope can be used as a hand to hand weapon, called a slungshot by sailors. It was also used in the past as an anchor in rock climbing, by stuffing it into a crack. It is still sometimes used today in sandstone, as in the Elbe Sandstone Mountains in Germany.
Сипаттама
Маймылдың тұмсық түйіні көбінесе көтергіш сызықта салмақ ретінде қолданылады. Сызықтың бір шетінде маймылдың тұмсығы, екінші шетінде көз тігісі немесе боулинг түйіні болады, аралары шамамен 30 фут (~10 метр) сызықпен жалғасады. Жеңіл желі боулинг түйініне байланады, содан кейін салмақты көтергіш сызық кеме мен порт арасында лақтырылады. Жеңіл сызықтың екінші ұшы ауыр сызыққа бекітіліп, оны нысанаға оңай тартуға мүмкіндік береді. Бұл түйін көбінесе кішкентай салмақпен, мысалы, тас, мәрмәр, қалың қағаз, жүзім шоғыры немесе ағашпен байланады. Дегенмен, мұндай іс-әрекет қауіпті деп есептеліп, теңізшілік шеберлігіне сай келмейді. Ұлыбританияның Теңіз және Жағалау күзет агенттігінің (MCA) "Тауарлық теңізшілер үшін қауіпсіз жұмыс істеу кодексі" 25.3.2 бөлімінде "көтергіш сызықтар бір жағынан "маймылдың тұмсығымен" жасалуы тиіс. Адамдардың жарақаттануын болдырмау үшін "тұмсық" тек арқаннан жасалуы керек және қосымша салмақтар қосылмауы тиіс" делінген. Оларды металл немесе пластикалық қысқыштармен көтергіш сызыққа бекітуге болмайды. Кейбір порттардың басшылары маймылдың тұмсығын осындай бекіткіштермен жасалған сызықтарды кесуге нұсқайды.
The monkey's fist knot is most often used as the weight in a heaving line. The line would have the monkey's fist on one end, an eye splice or bowline on the other, with about 30 feet (~10 metres) of line between. A lightweight feeder line would be tied to the bowline, then the weighted heaving line could be hurled between ship and dock. The other end of the lightweight line would be attached to a heavier weight line, allowing it to be drawn to the target easily. The knot is often tied around a small weight, such as a stone, marble, tight fold of paper, grapeshot, or a piece of wood. However, this may be considered unsafe and therefore poor seamanship. The UK Maritime and Coastguard Agency's (MCA) publication "Code of Safe Working Practices for Merchant Seamen", Section 25.3.2, states that "heaving lines should be constructed with a 'monkey’s fist' at one end. To prevent personal injury, the 'fist' should be made only with rope and should not contain added weighting materials". They should not be attached by metal or plastic clip to the heaving line. Some port authorities instruct linesmen to cut off monkey's fists that use these fastenings.
Байлау
Маймылдың құлағындағы үш арқан орамдары үш өлшемді Борромеялық сақиналар жиынтығын құрайды. Бұл жазық түйінделген кезде ең жақсы көрінеді. Сақиналарды ортаға жақын бастап, барлық үш сақина жиынтығында сырттан ішке қарай орау керек, ал үшінші жиынтықты ортадағы үшбұрышты тесіктен арқылы шығарып аяқтау керек. Содан кейін түйінді қысқанда сыртқы жиектер негізгі бөліктің айналасында қарсы үшбұрышты тесік жасап бүктелуі керек. Егер сақина тәрізді нысан негізгі бөліктің орталық қуысына салынуы тиіс болса, бұл ыңғайлы. Егер нысан тесігі болмаса, түйінден орталық үшбұрышты тесіктен немесе оның жанынан арқан ұштарының шығуы ыңғайлы болуы мүмкін.
The three coils of cordage in a monkey's fist form in effect a set of Borromean rings in three dimensions. This is most obvious when tied flat. The rings should then be started near center, coiled from outside inwards, in all three set of rings, and the third set finished by letting the end exit through the triangular hole at the center. Subsequent tightening should let the outside edges curl to form an opposing triangular hole around the main part. This is suitable if a ring formed object is to be contained in the central cavity around the main part. If the object has no hole, it might be desirable to have the ends exit the knot at or near the central triangular hole.
Басқа қолданбалар
Маймылдың тобығын сүйреу арқандарының екі шетінде қолдануға болады, содан кейін бір траулерден екіншісіне лақтырылады, бұл торды екі қайық арасында тастауға және орнатуға мүмкіндік береді, сондықтан трал екі қайық арасында қолданылуы мүмкін, жұптық тралда, онда сүйреу немесе улов екі тарап арасында келісіледі. Бұл екі қайықтың арасындағы үлкен аумаққа байланысты балық аулауды жеңілдетеді, бұрылып, теңізден қашып кеткен балықты тез ұстауға болады. Барлық балық теңізден шығарылғаннан кейін, балық аулау желісінің сүйреу арқандары екі маймыл тобығын лақтыру арқылы бастапқы траулерге қайтарылады. Сонымен қатар, маймыл тобығын қарсы кемеге лақтырылған арқанның салмағы ретінде пайдалануға болады, бұл екі кемені жақындастыруға мүмкіндік береді. Маймыл тобығы асыл тастарды сақтау және тасымалдаудың ыңғайлы және көзге түспейтін тәсілі ретінде кеңінен қолданылады. Лақтыруға арналған маймыл тобығын темір шар немесе тас сияқты ауыр материалды байлау арқылы жасауға болады. Суда қалқып жүретін маймыл тобығын жасау үшін тығыздағыш, пенопласт, ауа толтырылған сақина немесе шар сияқты жүзуге қабілетті материалды пайдалануға болады. Бұл сонымен қатар манжетка түйіндері үшін ең көп қолданылатын түйін, және ол "жібек түйін" деп аталады. Маймыл тобығы спорттық парашют жүйелерінің негізгі орналасу тұтқалары ретінде танымал. Қазіргі заманғы беглериде маймыл тобығы жиі қолданылады, себебі ол металл бұйындарға қарағанда білезіктерге жұмсақ. Маймыл тобығы көбінесе шибари және құлдықта қолданылады, арқанның ортасынан байланып, ауыздықта қолданылады.
A monkey's fist can be used on two ends of a tow lines of one side a fish net which is then thrown from one trawler to another, allowing the net to be cast and set between two boats so the trawl can be used between the two, in pair trawling where the tow or catch is negotiated between both parties. This makes it easier to catch fish given the greater surface area between both boats to turn around and catch missed fish from the sea much more quickly. Once all fish have been hauled up from the sea, tow lines of the fish net is returned by way of thrown both monkey's fists back to the host trawler. Alternatively, a monkey fist can be used as a weight of a heaving line thrown to over to an opposing ship to bring two ships together. Monkey's fists are commonly used as a convenient and unobtrusive method of storing and transporting precious gemstones. A throwing monkey's fist can be created by tying around a heavy material such as iron ball, or stone. A floating monkey's fist can be created by tying around a buoyant material such as cork, styrofoam, air filled ring or ball. It is also the most common knot used in a pair for cufflinks where it is considered a "silk knot." Monkey fists have become popular as main deployment handles for sport parachute systems. Monkey fists are often used in modern begleri as they are gentler on the knuckles than metal beads. Monkey fists are often used in shibari and bondage, tied partway down the rope to be used as a gag.