Кіріспе
Иммуноглобулин D (IgD) – бұл антидене изотипі, ол дамымаған B лимфоциттерінің плазма мембраналарындағы ақуыздардың шамамен 1% құрайды және әдетте IgM деп аталатын басқа жасуша бетіндегі антиденемен бірге экспрессияланады. IgD сондай-ақ секрецияланған түрінде де өндіріледі, ол қан сарысуында өте аз мөлшерде табылады, сарысудағы иммуноглобулиндердің 0,25% құрайды. Секрецияланған IgD-нің салыстырмалы молекулалық массасы 185 кДа, ал жартылай ыдырау периоды 2,8 күнге тең. Секрецияланған IgD мономерлік антидене түрінде, дельта (δ) класындағы екі ауыр тізбегі және екі жеңіл Ig тізбегімен құралады.
Immunoglobulin D (IgD) is an antibody isotype that makes up about 1% of proteins in the plasma membranes of immature B lymphocytes where it is usually co expressed with another cell surface antibody called IgM. IgD is also produced in a secreted form that is found in very small amounts in blood serum, representing 0.25% of immunoglobulins in serum. The relative molecular mass and half life of secreted IgD is 185 kDa and 2.8 days, respectively. Secreted IgD is produced as a monomeric antibody with two heavy chains of the delta (δ) class, and two Ig light chains.
Функция
ИгД функциясы 1964 жылы ашылғаннан бері иммунологиядағы жұмбақ болып қалып келді. IgD шағалақ балықтардан бастап адамға дейінгі түрлерде кездеседі (мүмкін құстарда болмаса). Адаптивті иммундық жүйесі бар түрлерде кең таралған болуы IgD, IgM сияқты ежелгі болуы мүмкін екенін көрсетеді және IgD-ның маңызды иммунологиялық функциялары бар екенін ұсынады. В-жасушаларында IgD функциясы В-жасушаларын белсендіру сигналын беру болып табылады. Белсендірілгеннен кейін В-жасушалары иммундық жүйенің бір бөлігі ретінде организмді қорғауға қатысуға дайын болады. В-жасушаларының дифференциациясы кезінде IgM – бұл дамымаған В-жасушалары экспрессиялайтын жалғыз изотип. IgD В-жасушасы сүйек корынан шығып, шеткі лимфоидты тіндерді толтыруға кіріскенде экспрессиялана бастайды. В-жасушасы толық жетілген күйіне жеткенде, ол IgM және IgD екеуін де бірге экспрессиялайды. 2016 жылы Үбельхарт және әріптестерінің зерттеуі IgD сигналдауын тек қайталамалы көп валентті иммуногендер ғана іске қосатынын, ал IgM-ді ерітілген мономерлік немесе көп валентті иммуногендер іске қосатынын анықтады. Cδ нокаут егеуқұйрықтарында (IgD өндірмейтіндей генетикалық өзгертілген егеуқұйрықтар) В-жасушаларында елеулі ішкі ақаулар жоқ. IgD аллергиялық реакцияларда белгілі бір рөл атқара алады. IgD базафилдер мен мастоциттерге байланысып, осы жасушаларды адамдардағы тыныс алу иммундық қорғанысына қатысатын микробқа қарсы факторларды өндіруге белсендіреді. Сондай-ақ, ол В-жасушаларының гомеостаздық факторларын бөлуге базафилдерді ынталандырады. Бұл шеткі В-жасушаларының санының азаюымен, IgE деңгейінің төмендеуімен және IgD нокаут егеуқұйрықтарында бастапқы IgG1 жауабының бұзылуымен сәйкес келеді.
Құрылымдық әртүрлілік
IgD омыртқалы жануарлардың эволюциясы кезінде құрылымдық әртүрлілікке ие, себебі ол IgM-нің функциясын толықтыратын құрылымдық жағынан икемді локус болып табылады. IgD-ның маңызды ерекшеліктерінің бірі – IgM-нің кемістіктері болғанда IgM-нің орнына өте алады. В-жасушалары IgD-ны баламалы РНК-ны тіркеу және кластық ауыстыру рекомбинациясы арқылы өрнектеуі мүмкін. Баламалы тіркеу барлық жақты омыртқалыларда кең таралған, бірақ кластық ауыстыру рекомбинациясы жоғары омыртқалыларда ғана жүреді және IgD-ның әртараптануын арттырады. Жақ сүйекті балықтарда тұрақты аймақтың құрылымы Cδ экзондарының көбейтілуімен өте әртүрлі. Адам IgD-сының H аймағы гепарин және гепаран сульфат протеогликандарымен әрекеттеседі, олар базафильдер мен мастоциттерде өрнектеледі. Негізінен μ транскриптісін өрнектететін дамымаған В-жасушаларында ZFP318 өрнектелемейді, бірақ екіұшты IgM және IgD өрнектемесі бар дамыған В-жасушаларында δ және μ транскриптілері жасалады және ZFP318 өрнектеледі. Егешқұйрықтарда ZFP318-дегі жоқ мутациялар IgD өрнектемесін тудырмайды.
Иммундық жүйені IgD арқылы белсендіру
Тума және бейімделген иммундық жауаптар мембранаға бекітілген IgD арқылы белсендірілуі мүмкін, ол В-жасуша рецепторлары (ВЖР) кешендерінің, маст жасушаларының және базафильдердің құрамында қызмет етеді. Қазіргі қағидаларға қайшы, IgD экспрессиясы арқылы белсендірілген иммундық жауаптар аутоиммундық аурулар мен аллергиялық қабынуды күшейтеді деген болжамға қарсы, 2010 жылы Нгуен ТГ және авторлар тобы жүргізген зерттеуде В-жасушаларын белсендіретін моноклоналды IgD антиденелерімен емдеудің колагендік артриттің жануарлар моделінде және созылмалы контакттік гиперсезімталдық кезінде аурудың ауырлығын азайтуға болатыны алғаш рет көрсетілді. Зерттеулер көрсеткендей, аутоиммундық аурулары бар пациенттерде секрецияланатын IgD деңгейі көбінесе жоғарылайды, және жақында IgD ревматоидты артрит (РА) пациенттеріндегі перифериялық қан мононуклеарлық жасушаларының белсенділігін күшейтетіні анықталды, бұл IgD РА-ны басқару үшін иммунотерапиялық мақсатқа айналуы мүмкін деген гипотезаға әкелді. IgD ВЖР және секрецияланатын IgD арқылы белсендірілген иммундық жауаптар аутоиммундық аурулар мен аллергиялық қабынуларға басушылық әсер ете алады, бұл IgD-нің иммундық реттеушілік функциясын көрсетеді.