Кіріспе

Иммунитеттің аспектісі

Гуморальдық иммунитет – иммунитеттің макромолекулалар арқылы қамтамасыз етілетін аспектісі, оның ішінде секрецияланған антиденелер, комплемент ақуыздары және белгілі бір микробқа қарсы пептидтер клеткадан тыс сұйықтықтарда орналасқан. Гуморальдық иммунитет ағза сұйықтықтарында табылған заттармен байланысты болғандықтан осылай аталады. Ол жасушалық иммунитетке қарама-қарсы келеді. Гуморальдық иммунитет антидене арқылы қамтамасыз етілетін иммунитет деп те аталады. Иммунологияның басты саласы – иммундық жүйені құрайтын молекулалық және жасушалық компоненттерді, олардың функцияларын және өзара әрекеттесуін зерттеу болып табылады. Иммундық жүйе бастапқы, неғұрлым қарапайым иммундық жүйеге және омыртқалы жануарлардың қалыптасқан немесе бейімделген иммундық жүйесіне бөлінеді, олардың әрқайсысында гуморальдық және жасушалық иммундық элементтер бар. Гуморальдық иммунитет антиденелердің өндірісін және онымен бірге жүретін процестерді қамтиды, соның ішінде: Th2 жасушаларының белсенділігі және цитокин өндірісі, лимфоидты түйіндік орталықтың қалыптасуы және изотиптік ауысу, аффинитінің жетілуі және жад жасушаларының пайда болуы. Сондай-ақ, ол антиденелердің тиімді функцияларын қамтиды, оларға патогендерді және токсиндерді заласыздандыру, классикалық комплементті белсендіру, фагоцитозға көмектесетін опсонизацияны ынталандыру және патогендерді жою кіреді.

Антителолар өндірісі

Гуморалық иммундық жауап кезінде наив В-клеткалар сүйек кемігінде жетілу процесін бастайды, жасуша бетінде В-клеткалық рецепторларды (BCR) иеленеді. Бұл BCR-лер – мембранаға байланысқан ақуыздық кешендер, олар белгілі бір антигендерге жоғары байланысу қабілетіне ие; бұл ерекшелік BCR-дің өзгермелі аймағын құрайтын ауыр және жеңіл полипептидтік тізбектердің аминқышқылдық құрамынан туындайды. BCR антигенмен өзара әрекеттескенде, ол В-клеткасына тек осы антигенмен ғана байланысатын бірегей антидене өндіруге бағыттайтын байланыс сигналын тудырады. Жетілген В-клеткалар содан кейін сүйек кемігінен лимфа түйіндеріне немесе басқа лимфалық органдарға қозғалады, онда олар патогендермен кездесе бастайды.

B жасушасының белсенділігі

В клеткасы антигенмен кездескенде сигнал белсендіріледі, антиген рецептормен байланысады және эндоцитоз арқылы В клеткасының ішіне енгізіледі. Антиген өңделіп, В клеткасының бетіне MHC II ақуыздары арқылы қайтадан ұсынылады. MHC II ақуыздары көмекші Т клеткаларымен танылады, бұл ақуыз өндірісін ынталандырады, В клеткаларының көбеюіне және олардың ұрпақтарының қанда айналып жүрген антиденелерді бөліп шығаратын жасушаларға дифференциациялануына мүмкіндік береді. В клеткалары Т клеткаларының көмегінсіз, белгілі бір микробиалды агенттер арқылы белсендірілуі мүмкін және патогендерге жауап беру үшін антигендермен тікелей жұмыс істеуге қабілетті. Бұл процестер C3 конвертазасын белсендіру процесінде ғана ерекшеленеді, бұл комплементтің белсендірілуінің бастапқы қадамы, ал кейінгі процестер ақыр соңында бірдей болады. Классикалық жол еркін қозғалатын антигенге байланысқан антиденелерге әсер ету арқылы басталады. Бұл кішкентай комплемент суббұрыштарының ферментативтік бөлінуіне алып келеді, олар синтезделіп C3 конвертазасын құрайды. Бұл бактерия бетінде кездесетін манноза сияқты бактериялық карбогидрат мотивтерімен басталатын маннозаға байланысты лектин жолынан өзгеше. Байланыс процесінен кейін, классикалық жолдағыдай суббұрыштарының бөлінуі мен синтезі жүреді. Баламалы комплемент жолы бұрынғы жолдардан толығымен өзгеше, өйткені бұл жол гидролизделген C3 болғанда спонтанды түрде басталады, ол кейін C3 конвертазасын құру үшін басқа суббұрыштарын тартады. Үш жолдың барлығында C3 конвертаза синтезделгеннен кейін комплементтер суббұрыштарына бөлінеді, олар бактерияларды жою үшін бактериялық жасуша қабырғасында мембраналық шабуыл кешенін (MAC) құрайды немесе иммундық жауапты күшейтетін цитокиндер мен хемокиндер ретінде әрекет етеді.