Кіріспе
АҚШ-тың 59-шы тас жолы (US 59) – Канададан Мексикаға дейін созылатын АҚШ тас жолы (Техас штатының кейбір бөліктерінде шығыс-батыс бағытында белгіленгенімен). АҚШ-тың нөмірленген тас жол жүйесіне соңғы болып қосылған US 59 қазір NAFTA дәлізі жол жүйесінің бір бөлігі. Ол АҚШ-тың 75-ші тас жолымен дерлік бойымен параллель өтеді, арақашықтығы 161 шақырымнан (100 миль) аспайды, Хьюстон, Техас қаласында оңтүстік-батысқа бұрылады. Оның нөмірі орнынан шығысқан, себебі US 59 АҚШ-тың 71-ші тас жолымен бірге немесе одан батысқа қарай орналасқан. Тас жолдың солтүстік соңы Миннесота штатындағы Ланкастер қаласынан 14 шақырым (9 миль) солтүстікке қарай, Канада-АҚШ шекарасындағы Ланкастер-Толстой шекаралық өткізу пунктінде орналасқан, онда ол Манитобаның 59-шы тас жолы ретінде жалғасады. Оның оңтүстік соңы Мексика-АҚШ шекарасында, Техас штатының Ларедо қаласында орналасқан, онда ол Мексиканың 85D федералдық тас жолы ретінде жалғасады.
U. S. Route 59 (US 59) is a north–south United States highway (though it was signed east–west in parts of Texas). A latecomer to the U. S. numbered route system, US 59 is now a border to border route, part of the NAFTA Corridor Highway System. It parallels U. S. Route 75 for nearly its entire route, never much more than 100 mile (161 km) away, until it veers southwest in Houston, Texas. Its number is out of place since US 59 is either concurrent with or entirely west of U. S. Route 71. The highway's northern terminus is 9 mile (14 km) north of Lancaster, Minnesota, at the Lancaster–Tolstoi Border Crossing on the Canada–US border, where it continues as Manitoba Highway 59. Its southern terminus is at the Mexico–US border in Laredo, Texas, where it continues as Mexican Federal Highway 85D.
Техас
АҚШ-тың Техас штатындағы 59-шы тас жолы Техастан бұрынғы АҚШ сенаторы Ллойд Бенсеннің есімімен Ллойд Бенсен тас жолы деп аталады. Солтүстік Хьюстонда US 59, Interstate 69 (I 69) автожолымен бірге жүреді, Eastex Freeway (Хьюстонның орталығынан Либерти округі/Монтгомери округі шекарасына дейін) деп аталады. Оңтүстікке қарай, I 69-бен бірге жүретін бұл жол Southwest Freeway (Розенбергтен Хьюстонның орталығына дейін) деп аталады, және 2006 жылғы мәліметтерге сәйкес, Loop-тан тыс жерде күніне 330 000-нан астам көлік өткендіктен, АҚШ-тағы ең қызыу учаскелердің бірі болып табылады. US 59 (US 71 автожолымен қабаттасқан) шын мәнінде Техас пен Арканзас арасындағы шекарадан Texarkana маңындағы I 30-дан солтүстікке қарай өтеді, автожолдың шығыс жағы Арканзас штатында, ал батыс жағы Техас штатында орналасқан. Бұрын екі автожол да I 30-дан кейін шекара бойымен Тексаркана қаласының орталығына дейін State Line Avenue ретінде сақталған, бірақ бүгін тек US 71 ғана солай. Бұл маршруттың шамамен 90% болашақта I 69 құрамына кіреді деп жоспарлануда. Қазіргі таңдағы жылдамдық шектері Дуваль округінің және Полк округінің солтүстік бөліктеріндегі US 59 автожолында рұқсат етілген. Хьюстонның оңтүстік-батыс шеткі аймақтарынан Хьюстонның орталығына дейін U.S. 59 көбінесе "Southwest Freeway" деп аталады, кейде оны "Southwest-тің ең жақсы автожолы" деп қысықтап айтады. Күніне 371 000 көлікке қызмет көрсететін бұл автожол АҚШ-тағы ең жұқ жүретін автожолдардың бірі. U.S. 59 Хьюстон аймағының солтүстік және солтүстік-шығыс бөлігінде "Eastex Freeway" деп белгілі. Мексика-АҚШ шекарасында ол Техас штатының Ларедо қаласындағы World Trade International Bridge көпірінде аяқталады. Ларедода U.S. 59 Interstate 69W (I 69W) және Loop 20 автожолдарымен бірге жүреді, сондай-ақ Interstate 35 автожолымен қиылысады, ол Хуарес Линкольн халықаралық көпірінде аяқталады. Көпірден Мексикаға өткеннен кейін Interstate 35 Мексиканың Нуэво-Ларедо қаласындағы 85-ші федералдық тас жолы ретінде жалғасады, содан кейін Мексика мен Орталық Америка арқылы өтіп, Панама каналында Панамада аяқталады.
Арканзас штаты
Арканзас штатында US 59 жолы, Texarkana қаласындағы Interstate 30 тас жолынан Acorn қаласына дейін АҚШ 71 тас жолымен, ал Acorn қаласынан Оклахома штатының шекарасына дейін АҚШ 270 тас жолымен біріктірілген. Үшінші айналма жол Interstate 49 тас жолындағы бастапқы солтүстік нүктесінен Техас штатының шекарасындағы 71-ші АҚШ тас жолына дейін 2013 жылдың 15 мамырында ашылды және Техастағы US 59 және US 71 тас жолдарын қиылыстыратын Штаттық шекара жолына дейін ұзартылды.
Оклахома штаты
АҚШ 59 және АҚШ 412 автожолдары Оклахома штатының Делавэр округінде 10 мильге (16 км) дейін бірге жүреді. АҚШ 59 Арканзас штатының шекарасынан Хевенерге дейін АҚШ 270 автожолымен, ал Потодан Спироның батысына дейін АҚШ 271 автожолымен бірге жүреді. Сонымен қатар, ол Саллисауда АҚШ 64 автожолымен де бірге жүреді.
Канзас штаты
U.S. 59 штатқа Четопаның оңтүстігінен кіреді және штаттың солтүстігіне дерлігінен тікелей бағытталған. Ол U.S. 169 автожолымен бірге Гарнеттен оңтүстікке қарай 5 миль (8 км) жерден басталып, Гарнеттің оңтүстігінде қайтадан солтүстікке бұрылады. Гарнеттің оңтүстігіндегі қиылыс бұрын тоқтау және жол беру белгілері бар «тоқсанған» қиылыс болған. 2001 жылы ол жоғары апатқа ұшырау қаупі бар орын деп анықталды және 2006 жылдың сәуірінде ашылған айналымдық жолға айналдырылды. Канзас көлік департаменті қауіпсіздікті арттыру мақсатында бірнеше ауылдық қиылыстарды айналымдық жолдарға қайта жаңартуды жоспарлап отыр. 2012 жылға дейін U.S. 59 Оттава, Канзас қаласынан өтіп, Мараис Де Сигнс су тасқынына қарсы қабырғаларының қақпалары автожолдың үстінен жабылған сайын жабылып немесе басқа бағытқа бұрылуға мәжбүр болатын. Қазіргі таңда автожол Оттаваны айналып өтеді, 35-ші тас жолымен 5 миль бойы бірге жүреді және Мариас Де Сигнс өзеніндегі оның көпірлерін пайдаланады. U.S. 59 Лоуренс қаласынан өтеді. Лоуренсте U.S. 59 көшесі Айова көшесі деп аталады, содан кейін U.S. 40 автожолымен қосылып, 6-шы көшеге дейін барады және қала орталығына жақын жерде Канзас өзенін кесіп өту үшін шығысқа қарай бұрылады. U.S. 40 және 59 көпірлерінің солтүстігінде ол U.S. 40 автожолынан бөлініп, қысқа мерзімге U.S. 24 автожолымен қосылады, содан кейін солтүстік бағытын қайта бастамас бұрын батысқа қарай бұрылады. Ол Нортонвиллге дейін солтүстікке қарай, содан кейін Атчисонға солтүстік-шығысқа қарай жалғасады, онда Миссури өзенін Амелия Эрхарт көпірі арқылы кесіп өтеді. U.S. 59 Лоуренс пен Оттава арасында бұрынғы жол штаттағы ең қауіпті автожолдардың бірі болғандықтан, екі бөлікке бөлінген автожол ретінде қайта жаңартылды және қайта бағытталды. Жоба 2007 жылдың ортасында басталды және 2012 жылдың 17 қазанында аяқталып, көпшілікке ашылды.
Миссури
Миссури штатында US 59 штаттың солтүстік-батыс бұрышында Миссури өзені бойымен, Винтроптан кіреберісінен бастап жуықтап өтеді. Сент-Джозеф қаласында бұл тас жол қала орталығынан өтетін 229-шы мемлекетаралық тас жолмен біріктірілген. US 59 I 229-дан Сент-Джозеф даңғылы болып бөлініп, 29-шы мемлекетаралық тас жолында 71-ші АҚШ тас жолымен қосылады. Екі тас жол кейін Саваннада тоқтап қалады. US 59 одан кейін Крейгке бұрылғанша 29-шы мемлекетаралық тас жолымен тығыз орналасқан. Бұл тас жол Таркиодан солтүстікке қарай 10 миль (16 км) жерде штаттан шығады. US 59-дың осы бөлігі Брюер мен Шиплинің "Таркио жолы" әнінде мәңгі есте қалды.
Айова штаты
Айова штатында US 59 штаттың батыс бөлігіндегі маңызды солтүстік-оңтүстік бағыттық магистраль болып табылады. Ол Шенноадан оңтүстікке қарай Айоваға кіріп, Авокада 80-ші мемлекетаралық тас жолымен қосылады. Ол Харлан, Денисон, Чероки және Примгар округ орталықтарынан өтеді. Авока, Денисон және Холштейн жанындағы қысқаша учаскелерді есептемегенде, Айова штатындағы US 59 магистралінің барлық ұзындығы екі жолақты бөлінбеген тас жол болып табылады. US 59 Айова штатының ең жоғары нүктесі Хоуки Пойнт жанынан штаттан шығып кетеді.
Миннесота штаты
US 59 Уортингтоннан оңтүстікке қарай, Бигелоудан шамамен 2 км шығысқа қарай Миннесота штатына кіреді. Штаттың ішіндегі барлық ұзындығы бойымен ол Миннесотаның батыс аймақтарынан өтеді. Жол бойындағы қалалардың арасында Слейтон, Маршалл, Кларкфилд, Монтевидео және Моррис бар. US 59 Фергус Фолс аймағында Interstate 94/U.S. Highway 52 тас жолдарымен қатар жүреді. Фергус Фолс-тан солтүстікке қарай US 59 Пеликан-Рапидс, Детройт-Лейкс және Тиф-Ривер-Фолс қалаларынан өтіп, Канада-АҚШ шекарасындағы Ланкастер-Толстой шекаралық өтпелі пунктына жетеді. US 59 Миннесота штаты арқылы шамамен 684 км (425 миль) қашықтықты қамтиды. US 59-дың Миннесота бөлігі заң бойынша Миннесота заңдарының 161.115(19), (75) және (196) баптары мен 161.114(2) бабында 265, 16, 17, 88, 66, 144, 3, 30 және 174 тас жолдарының толық немесе бір бөлігі ретінде анықталған.
Тарих
1934 жылы Миссури, Айова және Миннесота штаттарының үкіметтік шенеуніктер коалициясы, Канзас штатындағы Атчисон қаласынан солтүстікке қарай 73-ші АҚШ тас жолын ұзарту мақсатында, қазіргі US 59 тас жолына қол қоюға келісті. Бірақ AASHO бұл маршрутты US 59 деп бекітті. Миссури штатының бөлігі 1922 жылы Канзастан Сент-Джозефке дейін 52-ші бағыт, Сент-Джозефтен Таркиоға дейін 1-ші бағыт, ал Таркиодан Айоваға дейін 61-ші бағыт ретінде белгіленген. 61-ші бағыт 1926 жылы 9-шы бағытқа, ал 52-ші бағыт 1927 жылы 4-ші бағыттың бір бөлігіне айналды. Бұл бөлік 1932 жылы 18-ші бағытқа дейін өзгертілді, бірақ 1930 жылдары US 59 тас жолының пайдасына алынып тасталды.
Тарихи жерлер
1950 жылдарға дейін US 59 солтүстік-батысқа қарай Noyes қаласындағы US 75-ке дейін, Сент-Винсентте Солтүстік Қызыл өзенінен өтіп, Солтүстік Дакота штатының Пембина қаласында US 81 жолында аяқталады. 1950 жылы Ланкастердің солтүстігінде қазіргі бағытта жаңа тас жол және шекаралық өткізу пункті салынды. US 59-дың Ланкастер мен US 75 арасындағы бұрынғы бөлігі CR 6 болып өзгертілді, ал US 75 мен US 81 арасындағы өте қысқа бөлігі MN 171 және ND 59 болып өзгертілді. ND 59 әлі де Пембинада штаттық шекарадан I 29-ға дейін сақталып қалған. 1934 жылдан 1935 жылға дейін US 59 белгілемесі Миннесота штатының оңтүстік-шығысындағы 50 миль (80 км) қашықтықтағы маршрутты, Миннесота штатының Лейк-Сити қаласынан Айова штатының шекарасына, Честер қаласының жанындағы жерге дейін көрсеткен. Бұл маршруттың барлығы қазір US 63-тің бөлігіне кіреді және 1935 жылы құрылған қазіргі US 59-ға жақын емес. 1933 жылы қазіргі US 59-дың көп бөлігі және Техас штатындағы US 96-ның барлығы бастапқыда US 71-дің құрамына енуі ұсынылды. Бұл жоспар Бомонт қаласындағы АҚШ Жақсы Жолдар Қауымдастығының мәжілісінде талқыланды, онда US 71 Луизиана штатынан толығымен шығарылып, Тексаркана аймағынан шығыс Техас арқылы оңтүстікке қайта бағытталуы керек болды.
Болашақ
АҚШ 59 тас жолының үлкен бөлігі Техас штаты арқылы I 69, I 69W және I 369 желілерін болашақта кеңейту құрамына енгізу ұсынылып отыр, бұл қазіргі трассаны және жер участасын үкіметтік экологиялық сараптамалар немесе кең ауқымды мәжбүрлеу рәсімдерінсіз жаңартуға мүмкіндік береді.