Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жауынгерлік өнерде жоғары деңгейдегі шеберлікке қол жеткізуді білдіретін белгі.
Indication of attainment of a high rank of skill in martial arts
Шығыс Азия жауынгерлік өнерінде қара белбеу шеберлікпен байланысты, бірақ жауынгерлік өнер түріне қарай тек қабілеттілікті көрсете алады. Түрлі түсті белбеулерді пайдалану 1880 жылдарға дейінгі салыстырмалы түрде жаңалық.
In East Asian martial arts, the black belt is associated with expertise, but may indicate only competence, depending on the martial art. The use of colored belts is a relatively recent invention dating from the 1880s.
Шығу тегі
Белдік түстерді жүйелі түрде дәреже көрсету үшін алғаш рет 1880 жылдары дзюдоның негізін қалаушы Дзигоро Кано Жапонияда қолданды. Бұрын жапондық корю ұстаздары тек дәреже туралы куәліктер беретін. Алғашқыда кең белдік (оби) пайдаланылды. Кимоно киіп жаттығушылар тек ақ және қара белдіктерді қолданды. Бұл тәртіп шығыс елдерінен бастау алған өнер түрлерінде сирек кездеседі, бірақ Теңіз жаяу әскерлерінің жекпе-жек өнері бағдарламасында қолданылады.
The systematic use of belt colour to denote rank was first used in Japan by Jigoro Kano, the founder of judo in the 1880s. Previously, Japanese Koryu instructors tended to provide rank certificates only. Initially the wide obi was used. As practitioners trained in a kimono, only white and black obi were used. This kind of ranking is less common in arts that do not claim a far Eastern origin, though it is used in the Marine Corps Martial Arts Program.
Қатынас дәрежесі
Рангы мен белбеулер өнер түрлері, стильдер арасында, тіпті кейбір ұйымдардың ішінде де бірдей болмайды. Кейбір өнер салаларында қара белбеу үш жылдың ішінде немесе тіпті одан да аз уақытта берілуі мүмкін, ал басқаларында он жыл немесе одан да көп жылдық адал жаттығулар қажет. Қара белбеуге емтихан тапсыру әдетте төмен дәрежелерге қарағанда қатаң және көбінесе орталықтандырылған болады.
Rank and belts are not equivalent between arts, styles, or even within some organisations. In some arts, a black belt may be awarded in three years or even less, while in others it takes dedicated training of ten years or more. Testing for black belt is commonly more rigorous and more centralised than for lower grades.
Қолайлылығы
"Қара белбеу – шебер" деген қалыпты түсінікке қарамастан, қара белбеу иесінің стильдің негізгі техникасы мен қағидаларын меңгергенін көрсетеді. Мұндай мектептер кейде "МакДоджо" немесе белбеу фабрикасы деп аталады.
In contrast to the "black belt as master" stereotype, a black belt commonly indicates the wearer is competent in a style's basic technique and principles. Such schools are sometimes referred to as McDojos or belt factories.
Оқыту
Кейбір жапон мектептерінде оқушы қара белбеу алғаннан кейін оқытуға қатыса бастайды, оны сенпай (аға оқушы) немесе сенсей (ұстаз) деп атайды. Ал басқаларында қара белбеу иесі сандан (үшінші дәрежелі қара белбеу) болғанға дейін немесе корей шайқас өнеріндегі киоса немесе сабом атақтары екінші дәрежелі немесе одан жоғары болғанға дейін сенсей деп атауға болмайды, себебі бұл оның тәжірибесінің жоғары деңгейде екенін көрсетеді. Сенсейдің осы тәжірибесі болуы және шайқас өнерін оқытудың барлық қыр-сырын білуі қажет.
In some Japanese schools, after obtaining a black belt the student also begins to instruct, and may be referred to as a senpai (senior student) or sensei (teacher). In others, a black belt student should not be called sensei until they are Sandan (third degree black belt), or the titles kyosa or sabom in Korean martial arts as a second degree or higher, as this denotes a greater degree of experience and a sensei must have this and grasp of what is involved in teaching a martial art.
Жоғары сыныптар
Жапон жекпе-жек өнерінде қара белбеудің тармақтары dan дәрежесімен байланысты болуы мүмкін және белбеуде "жолақтармен" көрсетіледі. Юданша (жапон тілінен шамамен "dan дәрежесін иеленген адам" деп аударылады) қара белбеу дәрежесін иеленгендерді сипаттау үшін жиі қолданылады. Белбеу қара түсті болып қала береді, бірақ тәжірибелілік деңгейін көрсету үшін жолақтар немесе басқа белгілер қосылуы мүмкін, ал кейбір өнер түрлерінде өте жоғары дәрежелілер басқа түсті белбеулер киеді. Дзюдо мен каратэнің кейбір түрлерінде алтыншы dan иегерлері қызыл-ақ белбеу киеді. Қызыл-ақ белбеу көбінесе тек ресми шаралар үшін арналған, ал жаттығу кезінде қара белбеу киіледі. 9-шы немесе 10-шы dan-да кейбір мектептер қызыл белбеумен марапаттайды. Кейбір джиу-джитсу мектептерінде шихан және одан жоғары дәрежелілер күлгін белбеу киеді. Бұл басқа түстер де жиі "қара белбеулер" деп аталады.
In Japanese martial arts the further subdivisions of black belt ranks may be linked to dan grades and indicated by 'stripes' on the belt. Yūdansha (roughly translating from Japanese to "person who holds a dan grade") is often used to describe those who hold a black belt rank. While the belt remains black, stripes or other insignia may be added to denote seniority, in some arts, very senior grades will wear differently colored belts. In judo and some forms of karate, a sixth dan will wear a red and white belt. The red and white belt is often reserved only for ceremonial occasions, and a regular black belt is still worn during training. At 9th or 10th dan some schools award red. In some schools of jujutsu, the shihan rank and higher wear purple belts. These other colors are often still referred to collectively as "black belts".