Кіріспе
20 ғасырдағы жапондық жекпе-жекші Морихеи Уэсиба (植芝 盛平) – жапондық жекпе-жекші және айкидо жекпе-жек өнерінің негізін қалаушы. Оны көбінесе «құрылтайшы» Кайсо (開祖) немесе сенсей (Ōsensei), «Ұлы ұстаз» деп атайды. Танабедегі жер иесінің ұлы Уэсиба жастық шағында бірнеше жекпе-жек өнерін оқыды және орыс-жапон соғысы кезінде жапон армиясында қызмет етті. 1907 жылы әскерден босатылғаннан кейін ол Хоккайдоға пионерлік қоныстың басшысы ретінде көшіп барды; мұнда ол Дайто-рю Айки-дзюцу мектебінің басшысы Такеда Сокакупен кездесіп, одан оқыды. 1919 жылы Хоккайдодан кеткеннен кейін Уэсиба Аябедегі Синто дінінің сектасы – Омото-кё қозғалысына қосылды, онда ол жекпе-жек өнерінің оқытушысы болып жұмыс істеді және өзінің алғашқы додзосын ашты. 1924 жылы ол Омото-кё тобының басшысы Онисабуро Дегучимен бірге Моңғолияға экспедицияға барды, онда оларды қытай әскерлері тұтқындап, Жапонияға қайтарып жіберді. Келесі жылы ол терең рухани тәжірибеге ие болды, ол былай деді: «Жерден алтын сәуле шығып, менің денеме оранды және денеме алтын түс берді». Осы тәжірибеден кейін оның жекпе-жек техникасы жұмсарып, ки энергиясын бақылауға көбірек мән берді. Уэсиба 1926 жылы Токиоға көшіп, Аикай Хомбу Додзосын құрды. Ол осы кезде жекпе-жек өнері саласында белгілі бір деңгейде танымал болды және осы додзода, сондай-ақ Жапонияның басқа да аймақтарында, тіпті бірнеше әскери академияларда сабақ берді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Хомбу додзо уақытша жабылды, бірақ Уэсиба осы уақытқа дейін Токиодан шығып, Ивамаға зейнеткерлікке кетіп, онда ол құрған додзода жаттығуларын жалғастырды. Соғыс аяқталғаннан бастап 1960 жылдарға дейін ол айкидоны Жапонияда және шетелде насихаттау үшін жұмыс істеді. 1969 жылы бауыр қатерінен қайтыс болды. Уэсибаның өлімінен кейін айкидоны оның шәкірттері (олардың көптегені өздері белгілі жекпе-жек шеберлеріне айналды) таратуды жалғастырды. Қазір ол әлемнің түкпір-түкпірінде қолданылады.
Morihei Ueshiba (植芝 盛平) was a Japanese martial artist and founder of the martial art of aikido. He is often referred to as "the founder" Kaiso (開祖) or sensei (Ōsensei), "Great Teacher". The son of a landowner from Tanabe, Ueshiba studied a number of martial arts in his youth, and served in the Japanese Army during the Russo Japanese War. After being discharged in 1907, he moved to Hokkaidō as the head of a pioneer settlement; here he met and studied with Takeda Sōkaku, the headmaster of Daitō ryū Aiki jūjutsu. On leaving Hokkaido in 1919, Ueshiba joined the Ōmoto kyō movement, a Shinto sect, in Ayabe, where he served as a martial arts instructor and opened his first dojo. He accompanied the head of the Ōmoto kyō group, Onisaburo Deguchi, on an expedition to Mongolia in 1924, where they were captured by Chinese troops and returned to Japan. The following year, he had a profound spiritual experience, stating that, "a golden spirit sprang up from the ground, veiled my body, and changed my body into a golden one." After this experience, his martial arts technique became gentler, with a greater emphasis on the control of ki. Ueshiba moved to Tokyo in 1926, where he set up what would become the Aikikai Hombu Dojo. By now he was comparatively famous in martial arts circles, and taught at this dojo and others around Japan, including in several military academies. In the aftermath of World War II the Hombu dojo was temporarily closed, but Ueshiba had by this point left Tokyo and retired to Iwama, and he continued training at the dojo he had set up there. From the end of the war until the 1960s, he worked to promote aikido throughout Japan and abroad. He died from liver cancer in 1969. After Ueshiba's death, aikido continued to be promulgated by his students (many of whom became noted martial artists in their own right). It is now practiced around the world.
Танабе, 18831912 жыл
Морихеи Уэсиба 1883 жылдың 14 желтоқсанында Жапонияның Уакаяма префектурасы, Нишинотани ауылында (қазір Танабе қаласының бір бөлігі) дүниеге келді. Ол Ёроку Уэсиба мен оның әйелі Юкидің төртінші баласы (және жалғыз ұлы) болды.