Сойлент Грийн (1973) фильмі – Ричард Флейшердің экологиялық антиутопиясы. Қоршаған ортаның бұзылуы, халық тығыздығы және тағам дағдарысы туралы. Чарльтон Хестон, Эдвард Г. Робинсон.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1973 жылы Ричард Флейшердің түсірген фильмі
1973 film by Richard Fleischer
«Сойлент Грин» – 1973 жылы түсірілген американдық экологиялық дистопиялық триллер. Режиссері – Ричард Флейшер, ал басты рөлдерді Чарлтон Хестон, Ли Тейлор Янг және Эдвард Г. Робинсон сомдады, бұл оның соңғы фильмі болды. Фильм Гарри Харрисонның 1966 жылғы «Make Room! Make Room!» ғылыми-фантастикалық романының негізінде еркін жасалған, сюжеті ғылыми фантастика мен детективтік жанрларды үйлестіреді. Оқиға жылыжай эффектісінен туындаған жыл бойғы ылғалдылық пен өліте бара жатқан мұхиттардағы болашақтағы кісі өлтіруге қатысты тергеуді қамтиды, нәтижесінде ластану, ресурстардың таусылуы, кедейлік және халық санының артуына әкеледі. 1973 жылы фильм «Небұла» сыйлығын үздік драмалық қойылым және «Сатурн» сыйлығын үздік ғылыми-фантастикалық фильм номинациялары бойынша жеңіп алды.
Soylent Green is a 1973 American ecological dystopian thriller film directed by Richard Fleischer, and starring Charlton Heston, Leigh Taylor Young, and Edward G. Robinson in his final film role. It is loosely based on the 1966 science fiction novel Make Room! Make Room! by Harry Harrison, with a plot that combines elements of science fiction and a police procedural. The story follows a murder investigation in a dystopian future of dying oceans and year round humidity caused by the greenhouse effect, with the resulting pollution, depleted resources, poverty, and overpopulation. In 1973, it won the Nebula Award for Best Dramatic Presentation and the Saturn Award for Best Science Fiction Film.
Сюжет
2022 жылға қарай, халық тығыздығының, жаһандық жылынудың және ластанудың күмүлативті әсері экоцидке алып келді, бұл бүкіл әлемде азық-түлік, су және баспана тапшылығын тудырып, адамзат өркениетін құлдыраудың алдына жеткізді. Нью-Йорк қаласының халқы 40 миллионға жетті, және кең пәтерлерге, таза суға және табиғи тағамдарға тек элита ғана қарулы күзетшілер патруілдейтін қоршалған аудандарда қол жеткізе алады. Олардың үйлері нығайтылған, орлар, қауіпсіздік жүйелері және тұрғындары үшін дене сақшылары бар. Көбінесе оларға кәнизактер кіреді (ол "жинақталған мүлік" деп аталады, адам құқықтары жоқ және бір пәтер иесінен екіншісіне беріледі). Кедейлердің көп бөлігі апатты жағдайда өмір сүреді, суды жалпы қолданыстағы шүбіршіктерден тасиды және Сойлент Корпорациясы – ірі азық-түлік өңдеу фирмасы жасаған жоғары өңделген тағамдық пластиналарды жейді. Олардың негізгі өнімдері – қызыл және сары Сойлент – негізгі тағам болып табылады, ал соңғы өнім – планктоннан алынған, жаңа, дәмі жақсырақ және қоректік пластина – Сойлент Жасыл, халыққа ұсынылды. Нью-Йорк полициясының детективі Роберт Торн қарт әріптесі және досы Сол Ротпен, бұрынғы колледж профессоры және полиция зерттеушісі ("Кітап" деп аталған), оның істеріне көмектесетін, тар пәтерде тұрады. Торн бай және ықпалды Уильям Р. Саймонсонның, Сойлент Корпорациясының директорлар кеңесінің мүшесін өлтіруді тергеуге шақырылады, ол оның саботаж болғанына күдіктенеді. Саймонсонның кәнизагы Шерлдің көмегімен оның тергеуі Саймонсонның өлімінен аз уақыт бұрын барған дін қызметкеріне жетеледі. Діни қызметкер, құпия сақтау міндетіне байланысты, Торнға мойындаудың мазмұны туралы тек меңзеу ғана жасай алады. Бірақ көп ұзамай дін қызметкері Саймонсонның бұрынғы дене сақшысы Филдинг тарапынан мойындау орнында өлтіріледі. Губернатор Генри С. Сантинидің нұсқауымен Торнның жоғары лауазымдағы офицерлері оған тергеуді тоқтатуға бұйрық береді. Дегенмен ол жалғастырады, өтірік есеп берсе жұмысынан айырылатынынан қорқады. Көп ұзамай ол белгісіз біреудің оны қадағалап отырғанын сезеді. Сойлент Жасылдың жетіспеуіне байланысты туған дүрбелеңді басып баюға тырысқанда, Торн Саймонсонды өлтірген кісі өлтірушінің шабуылына ұшырайды. Қылмыскер Торнға үш рет атып, қағып жібермейді, бірақ толқудағы бірнеше бейкүнә адамдарға кездейсоқ оқ тигізеді. Торн кісі өлтірушіні анықтап, оны жерге құлатады. Содан кейін, қылмыскер Торнның аяғына атып, полиция тәртіп сақшыларының гидравликалық экскаваторымен басылып өлтіріледі. Торн үшін істі зерттеу кезінде Рот 2015–2019 жылдарға арналған "Сойлент Океанографиялық Зерттеулер Есебінің" екі томын, оны Торн Саймонсонның пәтерінен алып, "Жоғарғы Биржадағы" ("Кітаптар") – бұрынғы профессорлар мен судьялар зерттеушілерге айналған командаға әкеледі. "Кітаптар" тез арада океанографиялық есептерден мұхиттардың өліп бара жатқанын және Сойлент Жасылдың негізгі құрамы болып табылатын планктонды шығара алмайтынын анықтайды, осылайша Сойлент Жасылдың құрамында адам денелері бар екенін көрсетеді. Бұл ақпарат Сол Ротқа Саймонсонның кісі өлтіруіне Сойлент Корпорациясының директорлар кеңесінің әріптестерінің тапсырыс бергенін растайды, олар Саймонсонның осы шындыққа көбірек алаңдап, оны жариялауы мүмкін деп қорқыпты. Ротты шындық қатты шайқап, ол "Құдайға оралуға" шешім қабылдап, мемлекеттік клиникада өз-өзіне өлтіруге көмектесуді сұрайды. Торн мұны біліп, оны тоқтатуға асығады, бірақ ол кешігіп жетеді. Өлер алдында Рот өзінің жаңалығын Торнға құлағына шапалақтап айтады. Торн адамзатқа қарсы қылмыстардың дәлелін табуға және оны Жоғарғы Биржаның назарына жеткізуге, осылайша істің қаралуы үшін Ұлттар Кеңесіне беруге тырысады. Торн эвтаназия орталығынан қалдықтарды жою зауытына адам денелерін тасымалдайтын қоқыс машинасына жасырын түрде мініп, адам денелерінің өңделіп, Сойлент Жасылға айналатынын көреді. Торн ашылады, бірақ қашып үлгереді. Жоғарғы Биржаға қайтып келе жатқанда, оны Филдинг және оның адамдары тосқауылдайды. Саймонсон мойындаған шіркеуде паналап, Торн шабуылшыларын өлтіреді, бірақ атыс кезінде ауыр жарақат алады. Жедел жәрдем қызметкерлері Торнға көмектесіп жатқанда, ол өзінің командирі, бастық Хэтчерге шындықты таратуға шақырады. Торн толған халыққа: "Сойлент Жасыл – адамдар!" деп айғайлайды.
By 2022, the cumulative effects of overpopulation, global warming, and pollution have caused ecocide, leading to severe worldwide shortages of food, water, and housing, bringing human civilization to the brink of collapse. New York City has a population of 40 million, and only the elite can afford spacious apartments, clean water, and natural food in walled off communities patrolled by armed guards. Their homes are fortified, with moats, security systems, and bodyguards for their tenants. Usually, they include concubines (who are referred to as "furniture" and have no human rights and are passed from one apartment owner to the next). The majority poor live in squalor, haul water from communal spigots, and eat highly processed food wafers made by the Soylent Corporation — a large food processing firm. Their mainstay products, Soylent Red and Soylent Yellow, are a staple food, and the latest product, a new, more nutritious and flavorful wafer derived from plankton, Soylent Green, is introduced to the populace. NYPD Detective Robert Thorn lives in a cramped apartment with his aged co worker and friend Sol Roth, a brilliant former college professor and police researcher (referred to as a "Book"), who helps him with his cases. Thorn is called to investigate the murder of the wealthy and influential William R. Simonson, a member of the Soylent Corporation's board, which he suspects was an assassination. With the help of Simonson's concubine Shirl, his investigation leads to a priest whom Simonson had visited shortly before his death. Because of the sanctity of the confessional, the visibly exhausted priest can only hint to Thorn at the contents of the confession. Soon after, the priest is murdered in the confessional by Fielding, Simonson's former bodyguard. Under the direction of Governor Henry C. Santini, Thorn's superiors order him to end the investigation. Still, he continues, fearing losing his job if he files a false report. He soon becomes aware that an unknown stalker is following him. As Thorn tries to control a violent throng during a Soylent Green shortage riot, he is attacked by the assassin who killed Simonson. The killer shoots three times at Thorn but misses, accidentally striking several innocent bystanders in the crowd. Thorn manages to locate the killer and throw him to the ground. Then, the killer shoots Thorn in the leg before being crushed by the hydraulic shovel of a police riot control vehicle. In researching the case for Thorn, Roth brings two volumes of the Soylent Oceanographic Survey Report, 2015–2019, taken by Thorn from Simonson's apartment, to the team of other "Books" (former professors and judges turned researchers) at the "Supreme Exchange." The "Books" quickly conclude from the oceanographic reports that the oceans are dying and can not actually produce the plankton from which Soylent Green is allegedly made, thus revealing that the ingredients in Soylent Green are, in fact, human bodies. This information confirms to Sol Roth that Simonson's murder was ordered by his fellow Soylent Corporation board members, who knew Simonson was increasingly troubled by this truth and feared he might disclose it to the public. Roth is so shaken by the truth that he decides to "return to the home of God" and seeks assisted suicide at a government clinic. Thorn discovers this and rushes to stop him, but he arrives too late. Before dying, Roth whispers his discovery to Thorn, who is horrified. Thorn moves to uncover proof of crimes against humanity and to bring it to the attention of the Supreme Exchange so the case can be brought to the Council of Nations to take action. Thorn secretly boards a waste truck transporting human bodies from the euthanasia center to a waste disposal plant, where he witnesses human corpses instead being processed and turned into Soylent Green. Thorn is discovered, but he escapes. As he returns to the Supreme Exchange, he is ambushed by Fielding and his men. Finding refuge in the church where Simonson confessed, Thorn kills his attackers but is seriously wounded in a gunfight. As paramedics tend to Thorn, he urges his commanding officer, Chief Hatcher, to spread the truth. Thorn shouts to the surrounding crowd, "Soylent Green is people!"
Өндіріс
Сценарий Гарри Харрисонның «Орын жаса! Орын жаса!» (1966) романы негізінде жазылған. Оқиға 1999 жылы өтеді, онда халықтың тым көбеюі және ресурстарды шамадан тыс пайдалану кедейліктің, азық-түлік тапшылығының және қоғамдық тәртіпсіздіктің күшеюіне алып келеді. Харрисонға шарты бойынша сценарийді бақылауға рұқсат берілмеді және келіссөздер кезінде Metro Goldwyn Mayer киноқұқықтарын сатып алып жатқаны туралы ескерілмеді. Кітапта «соя мен бұршақтан жасалған» «соя стейктері» туралы айтылса да, фильмде көрсетілген өңделген тағам рационы «Сойлент Грин» деп аталатын тағамға сілтеме жасамайды. Кітаптың атауы фильм үшін қолданылмады, себебі ол көрермендерді оны «Әкеге орын жаса» фильмінің үлкен экранға көшірілген нұсқасы деп қателеуі мүмкін еді. Бұл Эдвард Г. Робинсонның түскен 101-ші және соңғы фильмі болды; ол түсірілім аяқталғаннан кейін екі ай өткен соң, 1973 жылдың 26 қаңтарында несеп қабығының қатерлі ісігінен қайтыс болды. «Актердің өмірі: 1956–1976 жылдардағы күнделік» атты кітабында Хестон былай деп жазды: «Біз түсірілім кезінде ол өлім аузында екенін білдік, бірақ ол бізге айтпады. Ол ешқашан жұмысқа бір сағатқа да кешікпеді, тіпті қоңырауға да кешікпеді. Өмір бойы кәсіби маман болды. Бірақ, мені әлі де сол фильмдегі соңғы сахнасы, оның өлім сахнасы ойнайтынын білгені мазалайды. Мен онымен бірге ойнауға неге сонша құштар болғанымды білемін». Робинсон бұрын Хестонмен «Он Буйрық» (1956) және «Адамдар планетасы» (1968) фильмдерінде макияж бойынша жұмыс істеген. Фильмнің ашылу сахнасы, Американың музыкалық қосымшасымен бірге архивтік фотосуреттер сериясы арқылы көбейіп бара жатқанын көрсетеді, режиссер Чарльз Брейверман жасаған. Роттың өлім сахнасындағы «үйге оралу» музыкасын Джеральд Фрид дирижерлік етті және ол Чайковскийдің 6-шы симфониясынан («Патетикалық»), Бетховеннің 6-шы симфониясынан («Пасторальдық») және Эдвард Григтің «Пир Гинт» («Таңғы көңіл-күй» және «Асе өлімі») шығармаларының негізгі тақырыптарынан тұрады. «Сойлент Грин» фильмінде ертедегі аркадалық ойынның жеке шкафы «Компьютерлік кеңістік» пайдаланылды және бұл фильмде бейне ойынның алғашқы пайда болуы болып саналады.
The screenplay was based on Harry Harrison's novel Make Room! Make Room! (1966), which was set in the year 1999 with the theme of overpopulation and overuse of resources leading to increasing poverty, food shortages, and social disorder. Harrison was contractually denied control over the screenplay and was not told during negotiations that Metro Goldwyn Mayer was buying the film rights. While the book refers to "soylent steaks" (made from soy and lentil), it makes no reference to "Soylent Green", the processed food rations depicted in the film. The book's title was not used for the movie on grounds that it might have confused audiences into thinking it a big screen version of Make Room for Daddy. This was the 101st and final film in which Edward G. Robinson appeared; he died of bladder cancer on January 26, 1973, two months after the completion of filming. In his book The Actor's Life: Journal 1956–1976, Heston wrote, "He knew while we were shooting, though we did not, that he was terminally ill. He never missed an hour of work, nor was late to a call. He never was less than the consummate professional he had been all his life. I'm still haunted, though, by the knowledge that the very last scene he played in the picture, which he knew was the last day's acting he would ever do, was his death scene. I know why I was so overwhelmingly moved playing it with him". Robinson had previously worked with Heston in The Ten Commandments (1956) and the make up tests for Planet of the Apes (1968). The film's opening sequence, depicting America becoming more crowded with a series of archive photographs set to music, was created by filmmaker Charles Braverman. The "going home" score in Roth's death scene was conducted by Gerald Fried and consists of the main themes from Symphony No. 6 ("Pathétique") by Tchaikovsky, Symphony No. 6 ("Pastoral") by Beethoven and Peer Gynt ("Morning Mood" and "Åse's Death") by Edvard Grieg. A custom cabinet unit of the early arcade game Computer Space was used in Soylent Green and is considered the first appearance of a video game in a film.
Сыни жауап
Фильм 1973 жылғы 19 сәуірде шықты және сыншылардың аралас пікірлеріне ие болды. New York Times газетінің сыншысы А.Х. Вейлер былай деп жазды: "Soylent Green адамның Жер ресурстарын ойсыз құртуының әлеуетінен гөрі, қарапайым, күшті мелодраманы әлдеқайда тиімді көрсетеді"; Вейлер қорытындылайды: "Ричард Флейшердің режиссерлік шешімі мәннің немесе кейіпкерлерді сомдаудың нюанстарына емес, әрекетке баса назар аударады. Мистер Робинсон өліп бара жатқан ортада өмір сүрудің мәнсіздігін сезінетін, шынайы, сезімтал қарт ретінде өте табиғи. Бірақ мистер Хестон – стандартты жаман жігіттерді қуатын қатал полицей ғана. Олардың 21-ғасырдағы Нью-Йоркі кейде қорқынышты, бірақ көбінесе шынайы көрінбейді". Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың үшеуін беріп, оны "жақсы, берік ғылыми-фантастикалық фильм және одан да артық" деп атады. Джин Сискел фильмге төрт жұлдыздың жартысын берді және оны "жасөспірімдерге арналған Голливудтық бейнелерге толы, ақымақ детективтік оқиға" деп сипаттады. Полиция дүрбілеушілерді ұстау үшін қолданатын алып қар қашау машинасына көз жеткізіңіз. Сіз күлкіңізді тоқтата алмайсыз". Variety журналының авторы Артур Д. Мерфи былай деп жазды: "'Soylent Green' әңгімесіндегі біршама сенімді және жақын болашақтағы қорқынышты оқиғалар Рассел Тачер Уолтер Селтцердің туындысын оның қиын тұстарында жақсы футуристикалық exploitation фильмінің деңгейіне көтереді". Los Angeles Times газетінің тілшісі Чарльз Шамплин оны "ақылды, шикі, шағын бюджетпен түсірілген, бірақ қиялы бар жұмыс" деп атады. The New Yorker журналының авторы Пенилопа Гиллиат фильм туралы теріс пікір білдіріп, былай деп жазды: "Бұл мақтанышпен болжам жасайтын фильмнің басында ми жоқ. Демократия қайда? Халықтың дауысы қайда? Әйелдердің бостандығы қайда? Қозғалысқа шыққан кедейлер қайда? Олар не болып жатқанын бірден сезіп білген жоқ па?". Rotten Tomatoes сайтында фильмге 40 рецензия негізінде 70% мақұлдау көрсетілген, орташа бағасы 6.20/10. Сайттың консенсусы былай дейді: "Фильмнің мелодрамалық және кей жерлерде біркелкі екенін мойындағанмен, Soylent Green дистопиялық болашақтың қараңғы, сенімді бейнесімен сәтті аяқталады".
The film was released April 19, 1973, and met with mixed reactions from critics. New York Times critic A. H. Weiler wrote, "Soylent Green projects essentially simple, muscular melodrama a good deal more effectively than it does the potential of man's seemingly witless destruction of the Earth's resources"; Weiler concludes "Richard Fleischer's direction stresses action, not nuances of meaning or characterization. Mr. Robinson is pitiably natural as the realistic, sensitive oldster facing the futility of living in dying surroundings. But Mr. Heston is simply a rough cop chasing standard bad guys. Their 21st century New York occasionally is frightening but it is rarely convincingly real". Roger Ebert gave the film three stars out of four, calling it "a good, solid science fiction movie, and a little more". Gene Siskel gave the film one and a half stars out of four and called it "a silly detective yarn, full of juvenile Hollywood images. Wait 'til you see the giant snow shovel scoop the police use to round up rowdies. You may never stop laughing". Arthur D. Murphy of Variety wrote, "The somewhat plausible and proximate horrors in the story of 'Soylent Green' carry the Russell Thacher Walter Seltzer production over its awkward spots to the status of a good futuristic exploitation film". Charles Champlin of the Los Angeles Times called it "a clever, rough, modestly budgeted but imaginative work". Penelope Gilliatt of The New Yorker was negative, writing, "This pompously prophetic thing of a film hasn't a brain in its beanbag. Where is democracy? Where is the popular vote? Where is women's lib? Where are the uprising poor, who would have suspected what was happening in a moment?" On Rotten Tomatoes, the film has an approval rating of 70%, based on 40 reviews, with an average rating of 6.20/10. The site's consensus states: "While admittedly melodramatic and uneven in spots, Soylent Green ultimately succeeds with its dark, plausible vision of a dystopian future."
Үй медиасы
Сойлент Гринді MGM/CBS Home Video компаниясы Capacitance Electronic Disc форматында, ал кейіннен MGM/UA компаниясы 1992 жылы LaserDisc форматында шығарды. 2007 жылдың қараша айында Warner Home Video компаниясы фильмді DVD форматында тағы екі ғылыми-фантастикалық фильмнің DVD шығарылысымен бірге ұсынды: «Логанның қашысы» (1976), дистопия және халық санының артуы сияқты ұқсас тақырыптарды қамтитын фильм, және «Аутленд» (1981). 2011 жылдың 29 наурызында Blu-ray Disc нұсқасы жарық көрді.
Soylent Green was released on Capacitance Electronic Disc by MGM/CBS Home Video and later on LaserDisc by MGM/UA in 1992 (, ). In November 2007, Warner Home Video released the film on DVD concurrent with the DVD releases of two other science fiction films: Logan's Run (1976), a film that covers similar themes of dystopia and overpopulation, and Outland (1981). A Blu ray Disc release followed on March 29, 2011.