Көкейкестің Ар Жағынан

Кіріспе

1942 жылы жазылған Роберт А. Хайнлайнның ғылыми фантастикалық романы. "Beyond This Horizon" – американдық жазушы Роберт А. Хайнлайнның ғылыми фантастикалық романы. Алғаш рет ол 1942 жылдың сәуір және мамыр айларында "Astounding Science Fiction" журналында екі бөліктен тұратын серия ретінде (Ансон Макдональд псевдонимімен) жарияланды, ал 1948 жылы "Fantasy Press" баспасынан жеке кітап ретінде шықты. 2018 жылы бұл роман "Ретро-Хьюго" сыйлығымен "Жылдың үздік романы" номинациясында марапатталды.

Шолу

Роман генетикалық таңдау арқылы денсаулықты, ұзақ өмірді және интеллектті арттырудың кең таралған әлемін суреттейді, сондықтан өзгертілмеген "табиғи бақылаудағы" адамдар мұқият басқарылатын және қорғалатын азшылыққа айналады. Дуэльдер мен қару ұстау қоғамдық орындарда әдептілікті сақтаудың қабылданған тәсілі болып табылады. Адам жекпе-жеке қатысуға дайын еместігін көрсету үшін ерекше киім кие алады, бірақ бұл оның әлеуметтік статусын төмендетеді. Әлем экономикалық утопияға айналды; "экономикалық дивиденд" соншалықты жоғары, жұмыс міндетті емес. Басты экономикалық мәселе – экономикалық артықшылықты пайдалану: көптеген жоғары сапалы тауарлар төмен сапалы тауарлардан арзан. Көптеген адамдар төмен сапалы тауарларды мәртебе символы ретінде қолданады. Үкімет ғылыми зерттеулерге көп инвестиция жасайды, бірақ бұл бір немесе бірнеше он жылдардан кейін өнімділікті одан әрі арттырады, сондықтан ұзақ мерзімді жобалар, экономикалық пайдасы күтілмейтін, медициналық зерттеулерден басқа, басымдыққа ие болады, себебі ұзақ өмір сүру артықшылықты тұтынуға мүмкіндік береді. Романның басты кейіпкері, Хамильтон Феликс (тегі бірінші), – үлгілі "үстер адам". Ол адамзаттың ең жоғары сапалы қасиеттерін өсіруге арналған "жұлдыздық желінің" соңғы сатысының алдындағы сатысы. Алайда, оның еидетикалық жады жоқ, бұл оны көптеген адамдар адамзат үшін ең маңызды деп санайтын мамандықтан – адамзаттың барлық білімін пайдаланбаған әлеуетті талдайтын "энциклопедиялық синтезатор" мамандығынан айырады. Сондықтан ол өзінің өмірін және өмір сүріп жатқан қоғамды ұнайды, бірақ мағынасыз деп санайды. Бірақ, синтезаторлардың бірі оны іздеп, әулетін жалғастыруды қашан жоспарлап отырғанын сұрағанда, ол өзіне мақсат беретін және қоғамын құтқаруға болатынына көндіретін оқиғаға тартылады. Романның негізгі тақырыптары – реинкарнация, жанның өлместігі және телепатия. Феликс – гендік инженерияның ұрпақтар бойы нәтижесі. Ол мінсіз адамға жақын, бірақ толық емес. Кітаптың екінші жартысында оның гендік инженерия арқылы жасалған ұлы дүниеге келеді, бұл гендік инженерия мен селекцияның ұрпақтар бойы жеткен шыңы және генетикалық тұрғыдан мінсіз адам. Ұл өскен сайын, оның адамнан асып түсетін ақыл-ой қабілеттері мен таң қалдыратын телепатиялық қабілеттері дамиды. Романның соңына қарай, ұл Хамильтон Феликстің екінші баласы, қызы, өзінің өлімін болжаған және Феликс қызы дүниеге келмей тұрып өлуді жоспарлаған дана, қарт мемлекеттік қызметкердің реинкарнациясы екенін сезінеді. Қызметкер жанның қайта туатынын түсінді және өзінің өліміне және реинкарнациясына дайындалу үшін ұл мен қыздың гендік инженериясына үлкен үлес қосты.

The novel depicts a world in which genetic selection for increased health, longevity, and intelligence has become so widespread that the unmodified "control naturals" are a carefully managed and protected minority. Duels and the carrying of arms are socially accepted ways of maintaining civility in public. A man can wear distinctive clothing to show his unwillingness to duel, but this results in an inferior social status. The world has become an economic utopia; the "economic dividend" is so high that work has become optional. The chief economic problem uses up the economic surplus: many high quality goods actually cost less than those of lower quality. Many people use lower quality goods as status symbols. The government invests heavily in scientific research, but it has the side effect of further increasing productivity a decade or more later, and so long term projects with no expected economic return are favored above anything but medical research, on the theory that longer lifespans will consume more surplus. The story's protagonist, Hamilton Felix (surname first), is the archetypal übermensch. He is the penultimate step in a "star line" designed to breed for the highest quality human characteristics. However, he lacks eidetic memory, which disqualifies him for what many consider to be humanity's most important occupation: that of an "encyclopedic synthesist", who analyzes the sum total of human knowledge for untapped potential. As such, he finds his life and the society in which he lives to be enjoyable but meaningless. However, when one of the synthesists seeks him out and inquires when he plans to continue his line, he finds himself drawn into an adventure that gives him purpose and also convinces him that his society is worth saving after all. Major themes in the novel are reincarnation, the immortality of the soul, and telepathy. Felix is the product of generations of genetic engineering. He is almost but not quite the perfect human. In the second half of the book, his genetically engineered son is born, the climax of generations of genetic engineering and selective breeding and a genetically perfect human. As the son grows, he begins to develop almost superhuman mental abilities and a surprising telepathic ability. As the novel draws to a close, it becomes apparent that the son senses that Hamiton Felix's second child, a daughter, is the reincarnation of a wise elderly government official, who foresaw her own death and arranged to die shortly before Felix's daughter was born. The official understood that the soul is reincarnated, and in preparation for her own death and reincarnation, she was instrumental in the genetic engineering of the son and the daughter.

Қабылдау

Энтони Бухер мен Дж. Фрэнсис Маккомас «Beyond This Horizon» романын «қазіргі заманғы ғылыми-фантастикалық романдардың ең жақсыларының бірі» деп атады. П. Шейлер Миллер романды жақсы бағалап, былай деді: «Нағыз Хайнлайн дәстүрімен кітаптың негізгі идеясы әрекеттің шиесін тек соңғы беттерде ғана бұзады».

Танымал мәдениетте

Жапондық "Едем" көрнекі романында* "Феликс" термині кітапта сипатталғанға ұқсас қабілеттері бар генетикалық түрлендірілген адамдарды білдіреді, ал Хайнлайнның еңбегіне сілтеме диалогтарда кездеседі. Мордан Клодтың "Қарулы қоғам – әдепті қоғам" деген сөзін қару ұстауды жақтаушылар қаруды барлыққа бірдей тасымалдау ұсынысын негіздеу үшін жиі келтіреді. Бірақ, көбінесе цитатаның толық контексі ескерілмейді: "Шындығында, қарулы қоғам – әдепті қоғам. Адамның ісі өмірімен дәлелделуі мүмкін болғанда, әдептілік қажет. Мен үшін, әдептілік – өркениеттің қажетті шарты. Бұл тек жеке пікірім. Бірақ, қарулы қақтығыстың биологиялық маңызы зор. Қазіргі заманда әлсіздер мен ақымақтарды іске асыратын жеткілікті нәрсе жоқ. Бірақ, қарулы азамат ретінде тірі қалу үшін адам ақыл-ойымен немесе қолдарымен жылдам болуы керек, тіпті екеуі де."