Құыршақтар алқабы

Кіріспе

1966 жылы Жаклин Сасанн жазған роман.

«Құбылыстар алқабы» – американдық жазушы Жаклин Сасанннің алғашқы романы. 1966 жылы жарық көрген бұл кітап сол жылы ең көп сатылған роман болды.

Сюжет

1945 жылы әдемі, надан Энн Уэллс Нью-Йоркке көшіп келеді. Ол ойын-сауық заңгері Генри Белламидің хатшысы болып жұмыс табады және ваудевильдің қызу жанкүйері және сахналық актриса болуға ұмтылған Нейли О'Харамен достық қарым-қатынас жасайды. Генридің қызметкері Лайон Берк Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін агенттікке оралады, ал Энн Генридің ескертуіне қарамастан оған тез ғашық болады. Осы арада Энн Ален Купер есімді кішігірім сатушымен бірнеше кездесуге шығады. Аллен кенеттен өзінің миллионер екенін, Энннің сезімдерінің шынайы екеніне көз жеткізу үшін қарапайым жігіт болып көрінеді. Ол Аннеге ұсыныс жасайды, олардың махаббат тарихы бұқаралық ақпарат құралдарында танымал болады. Энн Бродвейдің жарқын, аяусыз, бақытсыз аңызы Хелен Лоусонмен достық қарым-қатынас жасайды. Нейли Хеленнің соңғы шоуында жұмысқа алынады, бірақ Хелен Нейлиге ұнамайды және оның рөлін азайтады. Энн Лионмен достығын Нейлиге үлкен рөл беру үшін пайдаланады, ал Нейли жаңа жұлдызға айналады; Хелен Аннның достығына тек Алленнің әкесімен жыныстық қатынас орнату мүмкіндігіне қызығушылық танытқандығын білдіріп, Анннан қатыгездікпен бас тартады. Энн сондай-ақ өзінің тартымды фигурасымен танымал мейірімді жас актриса Дженифер Нортпен дос болады. Шоудың ашылу кешінде Энн мен Лайон өздерінің сезімдерін толықтайды, ал Энн мен Аллен ажырасады. Бұл қойылым үлкен табысқа қол жеткізді. Нейли атақ-даңққа жетуде және Калифорнияға кино карьерасын бастау үшін көшіп барады. Энннің анасы қайтыс болады және ол агенттікті тастап, Энннің отбасы үйінде тұрып, роман жазуды қалаған Лионмен бірге туған қаласына оралады. Анн Лионды қатты жақсы көрсе де, Массачусетске қайтудан бас тартады. Лион Аннадан ажырасып, Англияға жазу үшін кетеді, Аннның жүрегі жараланады. Анн өмірден өту үшін бірнеше жыл қажет болса да, ақыр соңында сұлулық өнімдерінің модельдері болады және косметика компаниясының иесі, қарт, бай Кевин Гиллмормен кездесе бастайды. Осы арада Дженифер балалық, жыныстық қатынасқа деген құмарлықпен ауыратын әнші Тони Полармен қарым-қатынас жасайды, бірақ олардың романтикасын оның үстемдік ететін үлкен әпкесі Мириам жиі үзіп тұрады. Женифер Тониге қысым жасап, оған үйленуге мәжбүрлейді. Бір-біріне деген жанашырлығы арта түскен Нейлимен қайта қосылғаннан кейін, Дженифер өзінің жүйкелерін тыныштандыру үшін "кукшаларға", амфетаминдерге және барбитураттарға тәуелді болады. Ақырында, Мириам Дженифер мен Тонидің қарым-қатынасына неге қарсы екенін айтады: Тонидің дамуында кемшіліктер бар, ал балаға олар мұра болып қалатын шығар. Женнифер қатты күйзеліп, түсік жасатып, Тонимен ажырасуға келіседі. Кейін Дженифер Еуропаға көшіп барып, Артхаус фильмдерінде жұмыс табады, ол өзінің жалаңаштығы салдарынан АҚШ-та жұмсақ порнография деп саналады. 1950 жылы Нейли әйгілі актрисаға айналып, табысты кино карьерасын және екінші күйеуімен егіз ұлдарын көреді. Алайда, ұзақ жұмыс күндері мен күйеуінің (еркектермен де, әйелдермен де) опасыздығы туралы стресс оны "кукшаларға" тәуелді етеді, ал ол ашу-ызасы мен жұмыстан кетуі салдарынан студияда танымалдылығы артады. Нили таблеткалардан шамадан тыс мөлшерде қабылдады, бірақ толық сауығып кетті. Бірақ студия оны жұмыстан шығарып, орнына бастығының жас сүйіктісін қояды. Энн Нилимен қайта байланысады; Кевин Нилидің мансабын қайта тірілтуді ұсынады, ол оны өзінің бренді үшін теледидардағы тамаша ән айтуы керек. Нейли бастапқыда бас тартады, бірақ кешкі клубтағы табысты қойылымнан кейін және қаскөй Хеленмен кездескеннен кейін келіседі. Репетиция талаптарымен күресуге қабілетсіз, ол сахнадан қашу үшін шамадан тыс дозаны қолданады. Энннің қайғысына орай, Нили Еуропаға кетеді. Еуропадан келген Дженифер есімді әйелді пластикалық операция жасатуға мәжбүрлейді. Еуропалық мансабы мен жігітіне риза болмаған ол АҚШ-қа оралады. Үш жылдан кейін ол өзін денесінен артық жақсы көретін жасы үлкен сенатормен ұзатылып, үйленуге және балалы болуға қуанышты. Алайда әдеттегідей емделгенде, оның сүт безінің қатерлі ісігі бар екені анықталады. Жігіті бала тапқысы келмейтінін айтып, оның денесі ғана қызықтыратынын айтқаннан кейін, Дженнифер өзін ешқашан сүймейтіндігіне сенімді болады. Дженнифер ауруханадан қашып кетіп, өз-өзіне қол жұмсайды. Нейли Дженифердің жерлеу рәсімі кезінде қайтадан пайда болады. Ол дауысын жоғалтты, психологиялық проблемалардан. Өзін-өзі зақымдау әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін, Нили инстит�...

In 1945, beautiful ingenue Anne Welles moves to New York City to escape the ennui of her Massachusetts hometown. She finds work as a secretary to Henry Bellamy, an entertainment lawyer, and befriends Neely O'Hara, an ebullient vaudevillian and aspiring stage actress. Henry's employee, Lyon Burke, returns to the agency after World War II, and Anne quickly falls in love with him despite Henry's warning. Meanwhile, Anne goes on some dates with a small time salesman named Allen Cooper. Allen suddenly reveals that he is a millionaire, pretending to be a regular guy in order to make sure Anne's feelings are genuine. He proposes to Anne, and their love story becomes a media sensation. Anne befriends Helen Lawson, a brilliant, ruthless, unhappy Broadway legend. Neely is hired onto Helen's latest show, but Helen takes a dislike to Neely and minimizes her role. Anne uses her friendship with Lyon to secure Neely a bigger role, and Neely becomes a breakout star; Helen cruelly rejects Anne by revealing she was only interested in Anne's friendship for the chance at a sexual relationship with Allen's father. Anne also befriends Jennifer North, a kindhearted young actress famous for her attractive figure. On the night of the show's opening, Anne and Lyon consummate their feelings, and Anne and Allen break up. The production is a massive success. Neely enjoys a meteoric rise to fame and moves to California to begin a film career. Anne's mother dies and she returns to her hometown with Lyon, who wants to quit the agency, live in Anne's family home, and write novels. Though Anne loves Lyon deeply, she refuses to move back to Massachusetts. Lyon breaks up with Anne and moves to England to write, leaving Anne heartbroken. Though Anne takes years to move on, she eventually becomes a model for beauty products and starts dating the cosmetics company owner, the older, wealthy Kevin Gillmore. Meanwhile, Jennifer begins a relationship with the childish, sex obsessed singer Tony Polar, but their romance is frequently interrupted by his domineering older sister, Miriam. Jennifer pressures Tony into marrying her and quickly falls pregnant. After reuniting with an increasingly unsympathetic Neely, who is in the midst of an affair, Jennifer becomes dependent on "dolls", amphetamines and barbiturates to calm her frayed nerves. Finally, Miriam reveals why she opposed Jennifer and Tony's relationship: Tony has developmental disabilities and the baby will likely inherit them. Devastated, Jennifer has an abortion and agrees to divorce Tony. Jennifer then moves to Europe and finds work in Art house films, which, owing to her nudity, are considered softcore pornography in the United States. By 1950, Neely has become a celebrated actress enjoying a lucrative film career and twin sons with her second husband. However, long workdays and the stress over her husband's infidelity (with both men and women) keep her dependent on the "dolls", and she is becoming increasingly unpopular with the studio because of her tantrums and walkouts. Neely accidentally overdoses on pills, but makes a full recovery. Still, the studio fires her from the production and replaces her with the boss's young lover. Anne reconnects with Neely; Kevin suggests resurrecting Neely's career by having her sing on a televised spectacular for his brand. Neely at first refuses, but following a successful supper club performance and a run in with a belligerent Helen, she agrees. Unable to cope with the demands of the rehearsals, she overdoses to avoid performing. To Anne's distress, Neely disappears to Europe. Jennifer, in Europe, is pressured to undergo plastic surgery; as she has always lied about her true age, she is now ten years older than her claimed age of 27. Unhappy with her European career and boyfriend, she returns to the United States. Three years later, she becomes engaged to an older senator who she believes loves her for more than her body, and she is excited to get married and have a child. But a routine test reveals that she has breast cancer, will require a mastectomy, and the treatment will likely render her infertile. After her fiancé says he doesn't want children and makes a comment suggesting he's only interested in her body, Jennifer becomes convinced that she will never be loved for who she is. Jennifer escapes from the hospital and commits suicide. Neely reappears in the midst of Jennifer's funeral. She has lost her voice, apparently from psychological issues. After bungling a self harm attempt, Neely becomes institutionalized, which a guilty Anne pays for. Meanwhile, Lyon returns to New York and reconnects with Anne, much to the chagrin of Kevin. Anne is unable to overcome her passion for Lyon, and the two begin an affair. Kevin eventually learns of this and breaks up with Anne. Sometime later, Neely finds her voice again, after an impromptu sanitarium performance with a now incompetent Tony Polar. Anne works with Henry to get Lyon to abandon his nonstarter career as a writer and become a partner at the agency, with Henry loaning Lyon money that secretly comes from Anne. Lyon is initially put off by Neely, who has become obese, but successfully plots her career comeback. Anne and Lyon get married and Anne quickly becomes pregnant, but her happiness is short lived when Neely demands that Lyon escort her everywhere on her comeback tour. Lyon learns from Neely about how Anne secretly loaned him money, and feels outraged and emasculated. He and Neely begin a brazen, public affair. Henry persuades Anne to wait out the humiliation and pretend she knows nothing, assuring her that Lyon will grow tired of Neely and return to her. The affair stretches out for years, with Neely pressuring Lyon to end his marriage. Anne becomes dependent on the "dolls" to relax, but Lyon reluctantly stays with Anne. After repaying Anne's loan, he breaks off the affair (losing Neely as a client in the process), but quickly begins a new one with a teenaged up and coming singer. Though Anne finally admits to herself that Lyon will never stop having affairs, she assures herself that she will eventually fall out of love and become numb to all of her pain before reaching for her "dolls" again.

Өмірбаян

Сузан бұл роман туралы біраз уақыттан бері ойлап жүрген сияқты. Бірнеше жыл бұрын ол актриса досы Беатрис Коулмен (шамамен 1910–1999 ж.) бірге "Панкейк астынан" атты шоу-бизнес романын жазуды бастаған еді. Кейін ол шоу-бизнес саласындағы есірткі қолдану туралы "Розовые куклы" деп аталатын роман жазуды жоспарлаған. "Valley of the Dolls" романы – а clef жанрындағы туынды саналады, оның кейіпкерлері Джуди Гарланд, Кэрол Лэндис, Дин Мартин және Этель Мерман сияқты танымал тұлғалардың прототипінде жасалған. 1973 жылы үшінші романы жарық көргеннен кейін Сузанн: "Олар оны роман-а-ключ деп атаға берсін. Бұл менің кітаптарымды жақсы сатуға көмектеседі. Маған ол мүлде маңызсыз" деді. Сузанн әрбір кітабын бір тақырыптан бастайтынын айтты: "Содан кейін мен өзімнен: «Қандай мінезді тұлға керек?» деп сұраймын. Мен жақсы тыңдайтындықтан, әртүрлі адамдардың сөздерін есімде сақтап, бейсаналық түрде оларды пайдаланамын".

Қабылдау

1966 жылы 10 ақпанда "Бернард Гейс Ассошиэйтс" баспасынан шыққан бұл кітап "Кейп Канавералдан ғарышқа ұшырылған сияқты" танымал болды. Publishers Weekly журналы романды алдын ала шолуда "үлкен, керемет және сенсациялық", бірақ "жаман жазылған" деп сипаттады. Кітапқа көбінесе жағымсыз пікірлер жазылды. Феминист Глория Штайнем "Нью-Йорк геральд трибюн" газетінде, сондай-ақ "Нью-Йорк таймс" газетінде кітапты сынады. "Тайм" журналы оны "айдың ең танымал кітабы" деп атап, "Оны тиімді ұйықтауға көмектесетін дәрі, тірі қуыршақ деп атауға болады" деді. Жағымсыз пікірлерге қарамастан, кітап коммерциялық сәттілікке жетті. 1966 жылы 8 мамырда, тізімде тоғызыншы аптасында, кітап Нью-Йорк таймс бестселлер тізімінде бірінші орынға шықты және қатарынан 28 апта бойы сол орында тұрды. Барлығы 65 апта тізімде болған кітап 1966 жылғы ең көп сатылған роман атанды. Сюзанн 1974 жылы қайтыс болған кезде, ол 17 миллионнан астам данасы сатылғандықтан, баспа тарихындағы ең көп сатылған роман ретінде Гиннес рекордтар кітабына енді. 2016 жылға қарай кітаптың 31 миллионнан астам данасы сатылды.

Танымал мәдениетте

Курт Воннегуттың "Бейітхана бес" романында Билли Пилигрим алғаш рет Тральфамадорға келгенде оқуға нәрсе сұрайды, оған "Күлшелер алқабы" кітабы беріледі. Бұл Тральфамадорлықтардың ғарыш кемесіндегі ағылшын тіліндегі кітаптың жалғыз физикалық данасы. "Black Mirror" телесериалының 6 маусымының 3-ші эпизодында, "Теңізден тыс" атты бөлімінде Лана кейіпкері осы кітапты оқып отырады. Стивен Кингтің "Билли Саммерс" романында Элис Максвелл кейіпкері кітапқа сілтеме жасайды. "Малькольм ортада" сериалының 3 маусымының 5 эпизодында Эриктің жатақханадағы көршісі кітаптың соңына сын айтады. 2012 жылы MARINA (бұрын Marina and The Diamonds деп аталған) өзінің "Electra Heart" альбомын шығарды, оның тізіміндегі оныншы ән "Күлшелер алқабы" деп аталады, оның мәтінінің бір бөлігі былай: "күлшелер алқабында ұйықтаймыз, менің ішімде ойық бар".