Кіріспе

Американдық және канадалық футболдағы қорғаныс позициясы
Линейный қорғаушы (LB) – гридрон футболдағы ойын позициясы. Линейный қорғаушылар қорғаныс командасының мүшелері болып табылады және олар скрейммейк сызығынан 3-5 ярд қашықтықта, қорғаныс желілерінің артында орналасады. Олар қорғаушылардың "орталық буыны", қорғаныс белдеулеріне (екінші деңгей) қарағанда скрейммейк желісіне жақын, бірақ қорғаныс желілерінен артта ойнайды. Сондықтан, линейный қорғаушылар гибридтік рөл атқарады және көбінесе допты қорғау жағынан ең әмбебап ойыншылар болып табылады; оларға қорғаныс желілік ойыншыға (мысалы, жүгіру ойынын тоқтату) немесе қорғаныс белдеуіне (мысалы, пасқа қарсы жабу үшін артқа шегіну) ұқсас рөлдер берілуі мүмкін. Линейный қорғаушылар өз позицияларын қалай ойнайтыны қорғаныс құрылымына, жаттықтырушылар штабының философиясына және шабуылдың қандай ойынды қолдануына байланысты. Линейный қорғаушылар орталық линейный қорғаушылар (кейде ішкі линейный қорғаушылар) және сыртқы линейный қорғаушылар деп бөлінеді. Орталық линейный қорғаушы, көбінесе "Майк" деп аталады, жиі "қорғаныстың төртінші нөмірі" болып табылады. Оның алаңдағы орталық орны оның қорғаныс ойындарын шақыруға және шабуылдың әрекеттеріне байланысты жылжулар мен өзгерістерді басқаруға ең қолайлы екенін білдіреді. Сыртқы линейный қорғаушылар көбінесе блицке (шабуылға қарсы алаңға жылдам шабуыл жасап, жүгіру ойынын бұзуға немесе пас беру кезінде квотербекті құлатуға тырысу) қабілетті. "Майк" атауынан басқа, "Сэм", "Уилл" немесе "Джек" сияқты басқа лақап есімдер де түрлі линейный қорғаушы рөлдерін атау үшін қолданылады. Тарихи тұрғыдан алғанда, ең әсерлі қорғаныс ойыншыларының кейбірі, мысалы, Профутбол Даңқының мүшелері Чак Беднарик, Дик Буткус, Джек Ламберт, Рей Льюис, Рей Нитшке, Майк Синглетари, Брайан Урлачер және Лоуренс Тейлор – линейный қорғаушылар болды.

Тарих

Екі взводтық жүйе пайда болғанға дейін, шабуыл мен қорғанысқа бөлінген жеке топтары бар командада, шабуылда орталық позициясында ойнаған ойыншы, көбінесе, бірақ әрқашан емес, қорғаныста да команданың жетекші ойыншысы болатын. Сондықтан, қазіргі заманғы футболда, көбінесе шабуылда бес немесе одан да көп ойыншыға қарсы қорғаныс желісінде төрт ойыншыны көруге болады. Көптеген дереккөздер жаттықтырушы Филдинг Х. Йост пен Мичиган командасының орталық ойыншысы Германия Шульцтің осы позицияны ойлап тапқанын айтады. Шульц 1904 жылы Йосттың алғашқы жетекші ойыншысы болды, ол әдеттегі позициясынан тұрып ойнады. Йост бастапқыда қорқып, бірақ кейін Шульцтің бұл жаңашылдығының мәнін түсінді. Пенсильвания штатының Уильям Данн, Шульцтен кейін көп ұзамай Батыс конференциясындағы тағы бір жетекші ойыншы болды. Дегенмен, жетекші ойыншы позициясы туралы әртүрлі тарихи мәлімдемелер бар, оның ішінде 1904 жылға дейінгілер де кездеседі. Мысалы, Джорджтаун университетінің Перси Гивен, 1902 жылы Navy командасына қарсы өткен ойында Шульцтен бұрын сызықтың артында тұрды деп есептелетін және "алғашқы жетекші ойыншы" атағына талапкер болған тағы бір орталық ойыншы. Басқа дереккөздерде Оңтүстіктегі алғашқы жетекші ойыншы – 1908-1910 жылдары Sewanee командасында ойнаған Фрэнк Джухан. Шығыста, Пенн университетінің Эрнест Козенс "көшпелі орталықтардың бірі" болды, бұл позиция үшін тағы бір көне термин, оны Яле университетінің Хэнк Кетчам ойлап тапқан делінеді. Лафайетт университетінің Уолтер Е. Бахман "көшпелі орталық" концепциясын жасаған деп айтылады. Армия университетінің Эдгар Гарбиш 1921 жылы қорғаныс футбол ойнаудың "көшпелі орталық әдісін" әзірлегені үшін марапатталды. Кәсіби футболда Кал Хаббард жетекші ойыншы позициясын дамытушы ретінде танымал. Ол қазіргі заманғы жетекші ойыншыларға ұқсас стильде, сызықтың сыртында қақпашы және шабуылшы ретінде тамаша өнер көрсетті.

Ортаңғы қорғаушы

Орта немесе ішкі желі қорғаушысы (MLB немесе ILB), кейде "Майк" немесе "Мак" деп аталады, көбінесе "қорғаныстың төртінші нөмірі" деп аталады. Көбінесе ортаңғы желідегі қорғаушы жақтан қорғаныс тактикасын алады және оны команданың қалған бөлігіне жеткізеді, ал NFL-де ол әдетте электрондық байланыс құралы бар қорғаныс ойыншысы болып табылады. Көптеген дағдыларға ие, ортаңғы желідегі қорғаушыға шабуыл жасау (бірақ ол сыртқы желідегі қорғаушыға қарағанда сирек шабуыл жасайды), жабу, төртінші нөмірді қадағалау немесе тіпті "Тампа 2" қорғанысында алаңның ортасындағы терең жауапкершілікті жүктеу тапсырылуы мүмкін. Стандартты қорғаныста ортаңғы желідегі қорғаушылар көбінесе команданы таққа салулар саны бойынша жетектейді. Орта және ішкі желідегі қорғаушы терминдері көбінесе бір-бірін алмастыра қолданылады; олар сондай-ақ 4–3 қорғанысында ойнайтын бір ортаңғы желідегі қорғаушы мен 3–4 қорғанысында ойнайтын екі ішкі желідегі қорғаушыны ажырату үшін де қолданылады. 3–4 қорғанысында үлкен, жүгіруді тоқтатуға бағытталған желілік қорғаушы әдетте "Майк" деп аталады, ал кішкентай, өтуді қорғауға/маршрутты жабуға бағытталған ойыншы "Уилл" деп аталады. "Майктер" әдетте күшті жаққа немесе қарсыластардың шабуылдауға бейім жағына (ойыншылардың қатысуына байланысты) орналасады, ал "Уиллдер" екінші жаққа немесе қорғаныс желісі мен екінші деңгей арасында сәл артқа қарай орналасуы мүмкін.

Сыртқы қорғаушы

Сыртқы желі қорғаушысы (OLB), кейде "Бак, Сэм және Көтерілісші" деп аталады, көбінесе сыртқы қоршауға жауапты болады. Бұл мықты және әлсіз жақтарды қамтиды. Олар сондай-ақ, квотербекке шабуыл жасауға да жауапты. OLB сыртқы қоршаумен және квотербекке шабуыл жасаумен ғана емес, сонымен қатар кейде "құлау" деп аталатын жақын аймақта допты ұстауды қамтамасыз етуі керек. Сыртқы желілік қорғаушылар жылдам қисықтарды және жақын аймақтағы иілімдерді қамтиды. "Жай" – бұл алаңның жаққа ең жақын шеткі бөлігі, ұрыс сызығынан шамамен он метрге дейін. Джон Александр – NFL-де сыртқы желі қорғаушысы ретінде ойнаған алғашқы адам.

Қуатты қорғаушы

Күшті жақтан қорғаушы (SLB) жиі блиц шақыру мақсатымен "Сэм" деп аталады. Шабуылдаушы команданың күшті жағы – тығыз қорғаушының тұрған жағы немесе көп ойыншы бар жақ болғандықтан, күшті жақтан қорғаушы әдетте тығыз қорғаушының қарсы тұрады. Көбінесе күшті жақтан қорғаушы ойын кезінде жүгірушіні тоқтатуға шақырылады, себебі жүгіруші тығыз қорғаушының бұғаттауын бағыттайды. Ол көбінесе ең күшті қорғаушы болып табылады; ең болмағанда, тығыз қорғаушының немесе пасс ойынының арт жағын бұзатын фулбэктан бұғаттарды қабылдауға, секіруге және күресуге қабілетті. Қорғаушы сондай-ақ, жеке қорғану кезінде тығыз қорғаушыны жабу үшін жақсы қауіпсіздік қабілеттеріне ие болуы керек. Ол сонымен қатар аймақтық қорғануда жылдам оқуға және жабуға дайын болуы керек. Күшті жақтан қорғаушы сонымен қатар деп белгілі.

Ауыр жақтағы қорғаушы

Weakside linebacker (WLB), немесе 4–3 қорғанысындағы "Уилл", кейде артқы желідегі қақпашы немесе "Бак", сондай-ақ Джек немесе Бандит сияқты басқа да атаулармен белгіленеді, үш қақпашының ең жылдам болуы керек, себебі оған көбінесе допты ұстап беруге қарсы ойын жүргізу тапсырылады. Ол сондай-ақ көбінесе ойынды арт жағынан қуалайды, сондықтан қозғалыс кезінде маневр жасау қабілеті "Уилл" үшін аса қажет. "Уилл" әдетте Майкпен бірдей тереңдікте, шайқас сызығынан алшақ орналасады. Оның әлсіз жақта орналасуына байланысты, егер қарсыластың ойыншысы сыртқа шықпаса, "Уилл" үлкен ішкі қорғаушылармен жеке-жеке кездеспейді. Допты ұстап беруге қарсы ойында "Уилл" көбінесе алаңның өз жағына бірінші болып шабуыл жасайтын қақпашыны қорғайды, ал Техас Loop немесе аймақтық қорғаныста әлсіз жақтанғы кеңістікті немесе ілгек/керл аймақтарын жабады. Әлсіз жақтағы қақпашы сондай-ақ деп белгілі.

Құрылымдар

Линейный қорғаушылардың саны ойын кезінде қолданылатын формацияға байланысты; кейбір формацияларда олар мүлдем болмауы мүмкін, ал көптеген қорғаныс схемалары үш немесе төрт линейный қорғаушыны талап етеді, олар әдетте қорғаныс шебіндегі ойыншылардың санымен, содан кейін линейный қорғаушылардың санымен аталады (бірақ 46 қорғанысы – ерекше жағдай). Мысалы, 4–3 қорғанысында төрт қорғаныс шебіндегі ойыншы және үш линейный қорғаушы болады; ал 3–4 қорғанысында үш қорғаныс шебіндегі ойыншы және төрт линейный қорғаушы болады.

43 қорғаныс

4–3 қорғанысында төрт желідегі ойыншы және үш қанатты қорғаушы болады. Ортаңғы қанатты қорғаушы "Майк" (немесе "Мак") деп аталады, ал екі сыртқы қанатты қорғаушылар шабуыл формациясына қарай орналасуына сәйкес "Сэм" және "Уилл" деп аталады. Егер күшті шақырылса, күшті жақтағы қанатты қорғаушы "Сэм" деп, ал әлсіз жақтағы қанатты қорғаушы "Уилл" деп аталады. Сыртқы қанатты қорғаушының міндеті – қашқындарды тоқтату үшін шетін жабу және пасқа назар салып, одан қорғану. Ортаңғы қанатты қорғаушының міндеті – қақпа арасындағы шабуылдарды тоқтату және ойынның қалай дамысанын көру үшін бүкіл алаңды бақылау. Пас ойынында қанатты қорғаушылардың жауапкершілігі адамға немесе аймаққа қарай қорғануға байланысты өзгереді. Аймақтық қорғануда қанатты қорғаушылар әдетте алаңның ортасына түседі. Дегенмен, кейбір аймақтар сыртқы қанатты қорғаушыларды алаңның шетіне (хаш белгілерінің сол және оң жағындағы 4–5 ярдқа дейінгі аймақ) жібереді. Адамға қарсы қорғану кезінде "Сэм" көбінесе жоғарыдан көмек ала отырып, тығыз ойыншыны қорғайды, ал кейде "Сэм" және "Уилл" олардың жағындағы ортадан шыққан бірінші ойыншыны қорғайды, егер сол жақтан екінші ойыншы шықса, "Майк" қорғайды. "Тампа 2" аймақтық қорғанысында ортаңғы қанатты қорғаушы тез арада терең аймақтық пасқа қорғану үшін түсуі керек, сондықтан бұл позицияда жылдам ойыншы қажет.

34 қорғаныс

3–4 қорғанысында үш желілік ойыншылар сызықта ойнайды және төрт желілік қорғаушы оларды қолдайды, әдетте екі сыртқы желілік қорғаушы және екі ішкі желілік қорғаушы. Ішкі желідегі әлсіз жақты қорғаушыны әдетте "Уилл" деп атайды, ал күшті жақты немесе ортаңғы ішкі желілік қорғаушыны "Майк" деп атайды. "Сэм" – күшті сыртқы желілік қорғаушы үшін жиі қолданылатын атау, ал екінші позиция әдетте "Джек" деп аталады және көбінесе DE/LB гибриді болып табылады. 3–4 қорғанысының мақсаты – төртінші шабуылшы қайдан шығатынын жасыру. 4–3 қорғанысындағы стандартты төрт желілік ойыншының орнына, тек үш ойыншы дерлік әр ойында шабуыл жасайды. Осы қорғанысты табысты жүргізудің кілті – үнемі екі ойыншыға қарсы тұратын үш ірі желілік қорғаушыдан тұратын қорғаныс шебі болуы. Атап айтқанда, шабуылдаушы орталықтың үстінде ойнайтын мұрындық, жерді ұстап тұруға және бірнеше шабуылдаушыны ұстап тұруға қабілетті болуы керек, осылайша желілік қорғаушылар ойын жасауға мүмкіндік алады. 3–4 қорғаныс шебінің басты міндеті – шабуылдаушы желілік ойыншыларды ұстап тұру, осылайша желілік қорғаушыларға жүгірушіні тоқтатуға, немесе пасты беруге асығуға, немесе пасты ұстау үшін басқа позицияға ие болуға мүмкіндік беру. Сыртқы желілік қорғаушылардың басты міндеттері – жүгіруді тоқтату және пасты беру кезінде квотербекті қуып жеңу, олар шынайы желілік қорғаушылар сияқты таклдердің алдына тұрады. 3–4 қорғанысындағы сыртқы желілік қорғаушылар квотербекті қуып жеңуде өте шебер болуы керек, ал 4–3 қорғанысында олар желілік қорғаушы болар еді. Ішкі желілік қорғаушылардың арасында біреуі шабуылдаушы желілік ойыншыларды жақсырақ ұстай алатын және жүгірушілерді тоқтата алатын жүгіруді тоқтатуға маманданған ойыншы болады, ал екіншісі көбінесе кішкентай, жылдам ойыншы болып табылады, ол пасты ұстауда жақсы танылады. Алайда, кішкентай немесе пасты ұстауға маманданған желілік қорғаушы жүгіру жолақтарын тиімді түрде бұрып, жаба білуі керек. 3–4 қорғанысының дизайны – шабуылдаушы сызықты олардың блоктау міндеттерінде, әсіресе пасты блоктауда шатастыру және квотербек үшін күрделірек оқу жасау. Көптеген 3–4 қорғаныстары алаңда 4–3 қорғанысына жылдам өтуге қабілетті.

46 қорғаныс

46 қорғанысында төрт желіші, үш қорғаушы және шабуыл сызығының алдына жылжытылған қауіпсіздік бар. Сөйтіп, төрт қорғаушы бар сияқты көрінеді, бірақ іс жүзінде үш қорғаушы және бір қауіпсіздік қалған қорғаушылармен бірге ойнайды. Қорғаныс желісінің үш ойыншысы шабуылдаушы екі күзетші мен орталықтың үстіне орналасып, ішкі қорғаныс желісінің үш ойыншысының кез келгеніне екі ойыншымен қарсы тұруды қиындатады. Бұл сондай-ақ шабуылдаушылардың жүгіру ойынында күзетшілерді тартып алу мүмкіндігін жояды, себебі бұл қорғаушылардың біреуін бұғаттамай қалдырады немесе ең жақсы жағдайда екінші желішіге қорғаушының біреуіне өте қиын блок жасауға тура келеді. Қауіпсіздік, қорғаушы сияқты, шабуылдай алады, жекелеп ойнай алады, аймақтық қорғанысқа көше алады немесе қалыпты қауіпсіздіктей терең қорғанысқа түсе алады. 46 қорғанысы жүгіруді тоқтату үшін, команда көп қысым көрсетуді қалағанда немесе жай ғана төртінші сызықтың ойыншысын және шабуыл сызығын жаңылыстыру үшін қолданылады.

44 қорғаныс

Бұл қорғаныс жүгіруді тоқтатуда тиімді, бірақ 4–3 қорғанысынан нашаррақ, себебі ол тек үш қорғаныс арқасын қолданады. Бұл қорғаныс схемасы көбінесе екі ішкі сызықтық қорғаушы және екі сыртқы сызықтық қорғаушымен ойналады. Екі ішкі сызықтық қорғаушыны әдетте Сэм және Майк деп атайды, және олар шабуыл сызығынан шамамен төрт метрдей қашықтықта, шабуылдаушы күзетпен қатар тұрады. Ішкі сызықтық қорғаушылар көбінесе жүгіруді ұнатпайтын ойыншылар, сондықтан олар пасқа қарағанда жүгіруді қорғауға көбірек дайын. Бұл сызықтықтар шабуылдаушы күзетті қадағалайды, соның арқасында не істеу керектігін біледі. Егер күзет пас беруге дайындалса, сызықтықтар өз аймағына жылжуды біледі, соның арқасында пасқа қарсы тұра алады. Егер күзет жүгіру ойынына шықса, олар өздеріне келетін жағдайды пайдалану үшін, керек болған жерді толтыру керектігін біледі. Сонымен қатар, бұл ішкі сызықтық қорғаушылар көбінесе блицке (шабуылға) шақырылады, яғни қарсыластар не істесе де, доп ойынға қойылған бойда олар өздерінің саңылауына шабуылдайды және мүмкіндігінше жылдам қорғанысқа өтіп, ойын жасауға тырысады. Сыртқы сызықтық қорғаушылар кейде жүгірушілерге қарағанда пасқа арналған ойыншылар болып саналады. Бірақ бұл олардың қай жерде тұрғанына байланысты: егер олар қорғаныстың сыртында тұрса, онда олар бірінші кезекте пасқа назар аударады, ал егер олар қорғаныстың ішінде, қорғаныс шебінің артында тұрса, онда олар көбінесе жүгіруді қорғауға дайын. Сыртқы сызықтық қорғаушылардың бірі әдетте блицке немесе пасқа қарсы тұруға шақырылады, соның арқасында жоғалған қорғаныс арқасын толықтырады. NFL және университет футболында бұл құралым көбінесе қысқа аралықта немесе гол сызығына жақын жағдайларда қолданылады. Орта мектеп футболында бұл жиі қолданылады.