Кіріспе

Мексикадағы жанартау

Колима жанартауы, сондай-ақ Отын жанартауы деп те белгілі, Колима жанартау кешенінің (CVC) құрамына кіреді, ол Колима жанартауы, Невадо-де-Колима (neˈβaðo ðe koˈlima) және тозып кеткен Эль Кантарo (өрткестік деп тізілген) тұрады. Бұл үштің ең жасы және 2015 жылғы деректер бойынша Мексика мен Солтүстік Америкадағы ең белсенді жанартаулардың бірі. 1576 жылдан бері 40-тан астам рет атқылаған. Ең ірі атқышулардың бірі 1913 жылғы 20-24 қаңтарда болды. Невадо-де-Колима, сонымен қатар Цапотепетль деп те аталады, оның көбірек белсенді көршісінің солтүстігінде орналасқан және екеуінің арасында ең биігі, Солтүстік Америкадағы ең ірі 26-шы шың. Атына қарамастан, жанартаудың бетінің тек бір бөлігі Колима штатында орналасқан; оның көп бөлігі көршілес Халиско штатының шекарасында, Транс-Мексикалық жанартау белдеуінің батыс жағына қарай жатыр. Бұл Мексика қаласының батысында және Гвадалахараның оңтүстігінде, Халиско штатында орналасқан. 1869–1878 жылдар аралығында вулканның негізгі конусының солтүстік-шығыс беткейінде El Volcancito деп аталатын паразиттік күмбездер жиынтығы пайда болды.

Геологиялық тарих

Плейстоцен дәуірінің соңында тауда үлкен құлдым болды, оның қалдықтары шамамен 120 км қашықтыққа дейін Тынық мұхитына жетті. 2200 км² аумақ құлдым шөгінділерімен жабылды. Қазіргі белсенді конус, құлдымдар мен үлкен жарылыстардың нәтижесінде пайда болған үлкен кальдераның ішінде орналасқан. Лаваның құрамында 56-61% SiO2 бар андезиттен тұрады. Вулканның 300 мыңға жуық халқы бар, бұл оны Мексикадағы ең қауіпті вулканға айналдырады. Пирокластикалық ағындар кратерден 4-5 км қашықтыққа жетті, ал лава бомбалары 3-4 км қашықтықта құлады. Билік вулкан шыңынан 6,5 км радиустағы қауіпсіздік аймағын белгіледі. 2014 жылдың 21 қарашасында вулкан тағы да атқылады. Күлдің тігізгіші 5 км биіктікке көтеріліп, 25 км қашықтықтағы қалаларды күлмен жапты. Зардап шеккендер туралы хабарлама жоқ, эвакуация да жүргізілмеді. 10, 21 және 25 қаңтарда жарылыстар болды, ал 21 қаңтардағы күл 24 км қашықтықтағы елді мекендерге түсті. 2015 жылдың 10 шілдесінде тағы бір жарылыс болды. 2016 жылдың 25 қыркүйегінде тағы бір атқылау орын алды, нәтижесінде күл мен түтін тігізгіші 10 000 фут (3048 м) биіктікке көтерілді. 2016 жылғы желтоқсан айында күл тігізгіштері күніне бір-екі рет байқалды. 2016 жылдың 18 желтоқсанында үш жарылыс болды. Күл тігізгіштерінің ең биігі 2 км биіктікке жетті. Колима вулканы 2017 жылдың 18 қаңтарында 06:27 UTC (00:27 CST) тағы бір күшті жарылысқа ұшырады. Жарылыс нәтижесінде вулкандық күл кратерден 4 км биіктікке дейін көтерілді.

Вулканологиялық орталық

Бұл жанартауды Мексиканың Колима университетіндегі Колима жанартау обсерваториясы қадағалайды. Мамандар тобы осы жанартауда болатын әрбір құбылысты талдап, түсіндіріп, хабарлайды. 2018 жылы жанартаудың жанына веб-камера орнатылды, соның арқасында жанартау активтігін нақты уақытта көруге болады.