Кіріспе
Фейрчайлд C 123 Провайдер – Chase Aircraft компаниясы жобалаған, ал кейін Fairchild Aircraft компаниясы АҚШ Әскери-әуе күштері үшін құрастырған американдық әскери-көлік ұшағы. АҚШ Әскери-әуе күштеріндегі қызметінен бөлек, ол Әуе күштері резервінде және Әуе ұлттық гвардиясында да қызмет етті. Сонымен қатар, АҚШ Жағалау күзеті мен Оңтүстік-Шығыс Азиядағы түрлі әуе күштерінде де пайдаланылды. Вьетнам соғысы кезінде C 123 ұшағы жабдықты жеткізуге, жаралыларды эвакуациялауға, жау тылына агенттерді жіберуге, сондай-ақ Agent Orange шашыратуға қолданылды.
The Fairchild C 123 Provider is an American military transport aircraft designed by Chase Aircraft and built by Fairchild Aircraft for the U. S. Air Force. In addition to its USAF service, which included later service with the Air Force Reserve and the Air National Guard, it went on to serve the U. S. Coast Guard and various air forces in Southeast Asia. During the War in Vietnam, the C 123 was used to deliver supplies, to evacuate the wounded, for agent insertions behind enemy lines, and was also used to spray Agent Orange.
Жобалау және әзірлеу
C 123 Provider бастапқыда Chase Aircraft компаниясы XCG 20 (Chase атауы MS 8 Avitruc) ретінде АҚШ Әскери-әуе күштері (USAF) үшін шабуылдық планер ретінде жобаланған. XCG 20-ның екі қуатты нұсқасы 1950-ші жылдардың басында XC 123 және XC 123A ретінде әзірленді. Олардың арасындағы айырмашылық – қолданылған қозғалтқыштардың класы ғана. XC 123 екі Pratt & Whitney R 2800 23 ауамен салқындатылатын радиалды поршенді қозғалтқыштармен жабдықталған, ал XC 123A екі қондырғыда орналасқан төрт General Electric J47 GE 11 турбореактивті қозғалтқыштарымен жабдықталған. XC 123A сонымен қатар, эксперименталды болғанымен, USAF-тың алғашқы реактивті әскери көлігі болып табылады. Поршенді қозғалтқышпен жабдықталған XC 123 бастапқыда беріктігімен, сенімділігімен және қысқа және дайын емес ұшу-қону жолақтарынан ұшу қабілетімен жоғары бағаланса, турбореактивті XC 123A – USAF базалары арасындағы маңызды бөлшектер мен қызметкерлерді жылдам тасымалдауға арналған – қысқа және қиын ұшу-қону жолақтарынан ұшуға қабілетсіз болды. Қанаттар мен фюзеляждың дизайнының және ұшу қашықтығының күрт қысқаруының салдарынан жылдамдық бойынша ешқандай айқын артықшылық болмады. Тек бір турбореактивті сынақ және бағалау үлгісі ғана салынды. АҚШ Әуе күштері жаңа көліктің өндірісіне тапсырыс беруге қызығушылық танытса, Chase әуе күштерінің қажеттіліктерін қанағаттандыруға жеткілікті өндірістік қуаты болмады және жаңа ұшақтың өндірісін жүзеге асыру үшін серіктес іздеді. 1953 жылы Генри Дж. Кайзер Chase Aircraft компаниясының көпшілік үлесін сатып алды, ол Fairchild үшін C 119 ұшақтарын келісімшарт бойынша аяқтағаннан кейін, алдағы C 123 келісімшартын өз бақылауына алатынына сенімді болды. Екі ұшақ Мичиган штатының Ипсиланти қаласындағы Кайзердің Уиллоу Рун зауытында аяқталды, бірақ бағалық дау-дамайға байланысты Кайзермен одан әрі келісімшарттар жасалмады. C 123 келісімшарты аукционға қойылды, ал екі аяқталған ұшақ жарамсыз деп танылды. Келісімшарт ақырында Fairchild Engine and Airplane компаниясына берілді, ол бұрынғы Chase C 123B, XC 123-тің жетілдірілген нұсқасын өндіруді өз мойнына алды. Өндірісті Fairchild-ке тапсыру алдында Chase өздерінің C 123B-ін AVITRUC деп атады, бірақ бұл атау қабылданылмады.
Пайдалану тарихы
C 123 ұшағының алғашқы иегерлері АҚШ Әуе күштерінің көлік бөлімшелері болды, одан кейін көп ұзамай АҚШ Жағалау күзеті (USCG) осы ұшақты іздеу және құтқару (SAR) миссиялары үшін пайдаланды, тіпті АҚШ Әуе күштерінің демонстрациялық тобы "Thunderbirds" да команданың жер экипаждарын және жабдықтарын тасымалдау үшін C 123 ұшақтарын логистикалық қолдау ұшағы ретінде пайдаланды. Осы типтегі ұшақтар АҚШ әскери көмек бағдарламалары аясында тікелей Әуе күштерінің қорларынан экспортталды. C 123 1963 жылғы қарашада президент Джон Ф. Кеннедидің Техас штатына жасаған сапарында оның лимузинін тасымалдады. C 123 Вьетнамдағы қызметке қатысуда Әуе күштері тарапынан көп назар аудармады, бірақ АҚШ армиясымен саяси бәсекелестік және армияның CV 2 Caribou ұшағын пайдалануы, сондай-ақ де Гавиланд Канада C 8 Buffalo үшін алдын ала өндіріс тапсырысы C 123 ұшақтарын сол жерге орналастыру туралы шешімге әкелді. CV 2 ұшағымен бәсекелесу үшін Әуе күштері мен Fairchild компаниясы C 123 ұшағын қысқа ұшу-қону жолақтарында ұқсас жұмыс істеуге мүмкіндік беру үшін одан әрі жетілдірді. Бұл қосымша даму ұшақтың және оның түрлерінің тиімділігін арттырды, соның ішінде 1971 жылға дейін іздеу және құтқару миссиялары үшін қосымша радар жабдықтарымен жабдықталған USCG-мен жұмыс істеген HC 123B, сондай-ақ Гренландия мен Аляскадағы операциялар үшін кері тартылатын шаңғымен жабдықталған C 123J. 1962 жылы C 123K нұсқасы Оңтүстік-Шығыс Азиядағы операцияларға бағаланды және олардың жоғары өнімділігі Әуе күштеріне C 123B ұшақтарының 180-ін жаңа C 123K стандартына дейін жаңартуға мүмкіндік берді, онда қанаттар астында қосымша реактивті қозғалтқыштар және сырғанауға қарсы тежегіштер болды. 1968 жылы бұл ұшақ Солтүстік Вьетнамның үш айлық қоршауында болған Вьетнамның Кхе Санх қаласындағы әскерлерді қайта жабдықтауға көмектесті. Бұл ұшақтар 1961 жылдың соңында қызметін бастады. Бөрткілеу жабдықтарымен жабдықталған ұшақтарға рөлдік модификатор ретінде U префиксі берілді, ең көп таралған түрлері UC 123B және UC 123K болды. Осы мақсатқа арналған ұшақтар соңғы рет әскери қызметте болды, олар жәндіктер арқылы таралатын аурулардың таралуын бақылауға арналған. C 123 сондай-ақ 1970 жылдардың басында және 1980 жылдардың басында Джорджия штатының Форт-Беннинг қаласындағы Лоусон әскери әуеайлағында орналасқан АҚШ армиясының әуе десанттық студенттері үшін "саптама ұшағы" ретінде пайдаланылды. Бұл ұшақ Lockheed C 130 Hercules және Lockheed C 141 Starlifter ұшақтарымен бірге пайдаланылды. 1958 жылы АҚШ Жағалау күзеті Әуе күштерінен алғашқы HC 123B-ді алды, содан кейін 1961 жылы тағы жеті HC 123B-ді алды. Вьетнам соғысына дейін C 123B көптеген миссиялар үшін пайдаланылды, мысалы, әскер тасымалдаушы, медициналық эвакуация және қысқа, минималды дайындықпен қону жолақтарынан қолдау миссиялары. Ұшақтың мұрнына күмбез орнату үлкен радар орнату арқылы ұшаққа іздестіру мен құтқару және су үстінен ұзақ қашықтыққа ұшу талаптарын орындауға мүмкіндік берді. Жағалау күзетінің ұшақ экипажы бес адамнан тұрды: екі офицер ұшқыш және қосалқы ұшқыш ретінде қызмет етеді, оларды әскери қызметші ұшу механиктері, әскери қызметші навигаторлар және әскери қызметші жүк шебері толықтырды. HC 123B-нің Жағалау күзетіндегі рөлі 1960 және 1970 жылдары жаңа HC 130 ұшақтары пайда болған сайын жаңа ұшақтармен алмастырылды. 1972 жылы АҚШ Жағалау күзетінің инвентаризациясынан соңғы C 123B шығарылды. Вьетнам соғысының аяқталуымен қалған C 123K және UC 123K ұшақтары 1975 жылға дейін Тактикалық Әуе Командасы (TAC) және 1975 жылдан кейін Әскери Әуе Көлігі Командасы (MAC) қолдауында болған Әуе күштері Резервінің (AFRES) және Әуе Ұлттық Гвардиясының (ANG) тактикалық әуе көлігі бөлімшелеріне берілді. 302-ші тактикалық әуе көлігі бригадасы Rickenbacker AFB (кейін Rickenbacker ANGB), Огайо штатында, соңғы UC 123Ks Providers ұшақтарын пайдаланды. "Арнайы спрей рейсі" деп аталған бұл ұшақтар жәндіктер арқылы таралатын ауруларды бақылау үшін пайдаланылды, Аляска, Оңтүстік Америка және Гуамға арналған миссиялар осы Әуе күштері резервтік бөлімшесінің гуманитарлық миссияларының арасында болды. АҚШ әскери қызметіндегі C 123 соңғы үлгілері 1980 жылдардың басында Әуе күштері мен Ұлттық гвардиядан шығарылды. Кейбір ұшақтар сынақ және бағалау бағдарламалары үшін Федералды авиация басқармасына (FAA) берілді, ал басқалары әртүрлі бағдарламалар үшін АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігіне (USDA) берілді. Бұл ұшақтар да 1990 жылдардың соңында қызметтен шығарылды.
Эксперименттік жобалар
1954 жылы YC 123D, бұрынғы XC 123A прототипі, Stroukoff Aircraft компаниясы тарапынан модификацияланғаннан кейін өзгертілген күйінде ұшты. Бастапқы XC 123A-дан ең басты айырмашылық – қозғалтқыштардың алмастырылуы болды (екі Wright Turbo Compound R3350 89A радиалды қозғалтқыш, төрт пернелі, 13 футтық Aeroproducts тұрақты жылдамдықты, толық икемделетін винттермен жұмыс істейтін), сонымен қатар YC 123D-де шекаралық қабатты басқару жүйесі де орнатылған. Бұл жүйе қозғалтқыштардан жоғары жылдамдықпен қанаттың үстінен ауа жіберіп, қанаттың ұшақ жоғары жылдамдықпен ұшып бара жатқандай әрекет етуіне мүмкіндік береді. Осының нәтижесінде YC 123D ұшып көтерілу және қону қашықтығы айтарлықтай қысқарды. C 123B-мен салыстырғанда, YC 123D 1200 фут орнына 755 фут қашықтықта қонуға және 1950 фут орнына 850 фут ұшу-қону жолағымен ұшып шығуға қабілетті болды, жалпы салмағы 50 000 фунт болғанда. 1955 жылы Stroukoff, USAF тапсырысы бойынша, кез келген беттен ұшып шығуға және BLC жүйесімен жабдықталған бір YC 123E ұшағын жасады. Жаңа ұшақта Stroukoff-тың Pantobase жүйесі де болды, ол шаңғы жүйесімен біріктірілген герметикалық фюзеляж бен қанатқа орнатылған жүзу құралдарын қамтиды, сонымен қатар стандартты қону шассисі сақталды. Шаңғылар қар мен суда да жұмыс істейтін, ал жүйе ұшақты суға, жерге, қарға немесе мұзға қонуға мүмкіндік берді. 1956 жылы АҚШ Әскери-әуе күштері Fairchild компаниясына C 123 ұшағының жақсартылған нұсқасын C 136 белгісімен жобалауға келісім берді, бірақ ұшақ құрылымы аяқталмай тұрып келісім-шарт тоқтатылды. Сол кезде, 1956 жылы басталған және 1957 жылы аяқталған Fairchild модификация бағдарламасының нәтижесінде YC 123H әзірленді. 1955 жылы АҚШ Әуе күштерінің тапсырысымен C 123B үшін "Реактивті күшейту бағдарламасы" басталды, ал YC 123H келісімшартында АҚШ Әуе күштері оны екі General Electric J85 турбожегін орнатуға мүмкіндік беру үшін кеңейтті. 1979 жылы Тайланд Корольдік үкіметі C 123 паркінің қызмет ету мерзімін ұзарту мақсатымен Mancro Aircraft Company компаниясымен келісімшарт жасады, USAF қолдауымен, бір C 123B ұшағын турбовинттік қозғалтқыштарға ауыстыру үшін. Allison T56 A 7 турбовинттері қолданылды және C 123T деп аталған ұшақ толыққаннан кейін жаңа "ылғалды" қанаттары, басқару беттерін жылжытуға көмектесетін қосымша қуат блогы (APU) және жүк бөлімшелерін жылыту жүйесі болды. Бюджеттік шектеулер Тайланд үкіметін 1981 жылы бағдарламадан бас тартуға мәжбүр етті, ал қызығушылық танытқан тараптардың болмауынан C 123T бағдарламасын дамыту тоқтатылды. Дегенмен, ол C 123 өмірін аяқтады, оны тарихында реактивтік, поршеньді және турбовинттік қозғалтқыштармен жұмыс істейтін жалғыз ұшақ түрі және планер ретінде пайдаланды. C 123T ұшағын АҚШ-тағы Fleetwings Aircraft Company және Оңтүстік Африкадағы Elmer Group компаниясы біріккен кәсіпорыны қайта жаңғыртты. 2010 жылы олар Африкадағы клиенттер үшін ескі ұшақтарды қайта жаңарту және сұраныс болған жағдайда жаңа ұшақтар құрастыру жобасын жариялады. Ұшақтардың фюзеляждары жаңа Rolls Royce T56 A 15 турбовинттік қозғалтқыштарымен, шыны пилот кабинасымен және басқа да жақсартулармен жабдықталады. Ұсынылған C 123T 25 000 фунт жүк көтеру қабілетіне және 50 000 фунт MTOW-та 1000 футтан астам ұшып кетуге қабілетті болды. Мүмкін болатын қолданылу салаларына теңіздік патрульдеу, іздеу және құтқару операциялары, тіпті қарулы кеме ретінде пайдалану кіретін еді, ал әуеде жанармай құю және ауыл шаруашылығы саласында қолдануға арналған Roll on пакеттері әзірленген.
Black Spot және басқа да арнайы әскери C-123
Вьетнам соғысы кезінде кейбір C-123 ұшақтары арнайы міндеттер үшін модификацияланды. Бұл модификациялардың көпшілігі бір немесе екі ұшақ көлемінде жасалды. C-123 ұшақтарын AC-47 және AC-119G сияқты қанатты ұшақтар үшін нысаналарды жарықтандыруға арналған "шам кемелері" ретінде пайдалану жиірек кездесті. Бұл ұшақтар "Candle" шақыру белгісімен жұмыс істеді. C-123B ұшағы Candle ұшағының мүмкін болатын ауыстырушысы ретінде сынақтан өтті, оның артқы жүк тиеу пандусі алынып, орнына 28 үлкен шамдары бар үлкен қорап орнатылды. Ұшақ 3 км радиусты 2 миль биіктіктен үздіксіз жарықтандыра алды. Бұл ұшақ уақытша NC-123B белгісімен тоқтатылды, себебі ұшаққа орнатылған шамдар бұрынғы шам кемелерімен салыстырғанда жаудың артиллериялық есепшілеріне оңайрақ анықталуға мүмкіндік берді. "Candle" ұшақтарының қызмет ету мерзімі ұзартылды, бірнеше UC-123K ұшақтары Таиландтағы Nakhon Phanom Royal Thai Air Force әуе базасына ауыстырылды. Осы кезеңде олар шам кемесі ретінде, сондай-ақ алдыңғы әуе бақылауы (FAC) ұшағы ретінде пайдаланылды. Шамдық міндеттер көбінесе тікелей байланыстағы әскерлерге (TIC) қатысты болды, ал FAC миссиясы Хо Ши Мин жолы арқылы Лаоста әуе шабуылдарын басқарды. Тағы бір NC-123B ұшағы Хо Ши Мин жолының үстінде радиорелейлік ұшақ ретінде пайдаланылды, ол жаудың жүк көліктерінің қозғалысын анықтауға арналған жердегі сенсорлардан сигналдарды оқуға арналған жабдықпен жабдықталған. Екі C-123K ұшағы 1965 жылдың қыркүйегінде "Black Spot" жобасы бойынша модификацияланды. "Black Spot" ұшақтары "өздігінен қамтамасыз етілген түнгі шабуыл қабілетіне" енуі керек еді, бұл "Shed Light" операциясының басты мақсаты болды, ал модификацияларды аяқтау үшін Greenville, Техас штатындағы E Systems компаниясымен келісім шарт жасалды. Бұл ұшақтарда төмен жарық деңгейлі теледидар (LLLTV), алға қараған инфрақызыл (FLIR) және лазерлік қашықтық өлшегіш сияқты жаңа сенсорлардың әртүрлі түрлері орнатылған. Жаңа жабдық мұрын бөлігін ұзартуды талап еткендіктен, ұшақ көлік бауырларынан түбегейлі өзгеше көрінді. Ұшақта BLU 3/B (ADU 253/B адаптерімен) немесе BLU 26/B (ADU 272/B адаптерімен) бомбаларын немесе CBU 68/B кластерлік бомбаларын тасымалдауға арналған қару-жарақ жүйесі де болды. AF сериялық нөмірлері 54-0691 және 54-0698 екі ұшақ 1968 жылы NC-123K деп белгіленді, ал 1969 жылы AC-123K деп қайта белгіленді. Бұл NC/AC-123K ұшақтары 1968 жылдың тамыз және қазан айлары аралығында Оңтүстік Кореядағы Osan әуе базасында алғаш рет пайдаланылды, содан кейін Солтүстік Кореядан келетін қайықпен келе жатқан шабуылшыларға қарсы операцияларды қолдады. Кореядағы операциялар белгілі бір деңгейде сәтті аяқталды, нәтижесінде NC/AC-123K ұшақтары 1968 жылдың қарашасында Оңтүстік Вьетнамға ауыстырылды. Ұшақтар 1969 жылдың қаңтарына дейін сол жерде жұмыс істеді, содан кейін Таиландтағы Ubon RTAB-қа қайта орналастырылды. 1969 жылдың мамырында екі ұшақ АҚШ-қа, Флорида штатындағы Hurlburt Field әуе базасына қайтарылды, онда екінші кезеңде оқыту өтті. Төрт экипаж Гринвиллде (Техас штаты) жердегі оқудан өтті, содан кейін Hurlburt-ке оралып, ұшақты алғаш рет ұшырды. Ұшақтың тағдыры әлі белгісіз. Көздер 1970 жылдың шілде айының басында аяқталған миссиялар туралы және ұшақтың Аризона штатындағы Дэвис Монтан әуе базасындағы әскери ұшақтарды сақтау және орналастыру орталығына (MASDC) "бониярдына" ұшып, онда олар C-123K стандартына қайтарылды, содан кейін Оңтүстік Вьетнамға қайта оралды.
Оңтүстік-шығыс Азия
1962 жылы ЦРУ Лаос пен Вьетнамда қолданылуы үшін АҚШ Әуе күштерінен бес C 123B ұшағын сатып алды, ал тағы бес C 123B Қытай Республикасы Әуе күштерінің (Тайвань) құпия 34-ші эскадрильясына, "Қара жарқын" деп аталған арнайы операциялар бөліміне берілді. Бес тайваньдық C 123B ұшағы Lockheed Skunk Works компаниясына "ақылды" ауа-ауа кедергісі, BSTR жүйесімен (жердегі зениттік артиллерияның радарларын кедергілеу үшін), жасырын енгізуге арналған модификациялар жасау үшін жіберілді. Сондай-ақ, қорғаныс операторының станциясы қосылды. ROCAF/Тайвань/ЦРУ-дың бес C 123B ұшағы Солтүстік Вьетнамда төмен биіктікте және түнгі уақытта жасырын тасымалдау үшін, "Оңтүстік Жұлдызы II" келісімі аясында, Тайваньтың ұлттық әуе компаниясы China Airlines аттарымен пайдаланылды. Бұл компанияның Оңтүстік Вьетнамда Вьетнамдық әуе тасымалын (VIAT) басқару туралы "жамылғы" болды, бұрын оны Air America басқарған. Құпия бөлім Сайгонда орналасқан, бірақ Солтүстік Вьетнамға әуеден тасымалдау миссиялары үшін Данангтан ұшып шықты, кейбір миссиялар 14 сағатқа созылды. 1964 жылдың 1 ақпанында "Оңтүстік Жұлдызы II" операциясының жалпы бақылауы ЦРУ-дан Саигондағы АҚШ-тың Вьетнамға әскери көмек көрсету бас штабына (MACV) берілді, ол Зерттеулер және Байқаулар тобының (SOG) құрамында болды. Бұл бөлімнің атауы АҚШ Әуе күштерінің 75-ші әскер тасымалдау эскадрильясының (TCS) 1-ші бөлімі болып өзгертілді, бірақ SOG ішінде ол Бірінші ұшу бөлімі (FFD) ретінде танылды. 1964 жылдың мамыр айында "Duck Hook" жобасы аясында тағы алты C 123 ұшағы Калифорния штатының Онтарио қаласындағы Lockheed Air Service компаниясында кеңейтілген модификациядан өтті. Олар ATIR және BSTR Электрондық қарсы шаралар (ECM) жиынтықтарымен, ASN 25 Доплер навигациялық жүйесімен, APN 153 жерді бақылайтын радарымен, радио операторының консолімен, жаңа HF радио және басқа радиостанциялармен жабдықталды. Бұл ұшақтар Оңтүстік Вьетнамда жұмыс істейтін Тайваньның құпия "Қара жарқын" бөліміне берілді. 1964 жылдың қазан айында MACV, ЦРУ және ROCAF/Тайвань Вьетнамдағы операцияны жалғастыру үшін "Оңтүстік Жұлдызы III" келісімін жасады. Алты "Duck Hook" C 123B ұшағы Кам Рань шығанағының солтүстігіндегі Нха Транг әуе базасында орналасқан, ресми түрде АҚШ Әуе күштерінің 1131-ші арнайы операциялар эскадрильясының 12-ші бөлімі ретінде тіркелді. 1966 жылы "Duck Hook" C 123B ұшақтары Хо Ши Мин жолындағы миссияларды орындау үшін RDR 10 ауа райы радарымен және ARN 131 іздеу қабылдағышымен жаңартылды. Барлық C 123B ұшақтары 1968 жылы C 123K үлгісіне ауыстырылды, екі қанатқа орнатылған турбоұйғыштармен, сондай-ақ APR 25 радарлық ескерту қабылдағышы және ALE 1 сабанды таратушысымен ECM жаңартылды. "Duck Hook" жобасының атауы ақырында "Heavy Hook" деп өзгертілді. Нха Трангтағы 1131-ші арнайы операциялар эскадрильясының 12-ші бөлімі 1966 жылдың маусымынан 1968 жылдың мамырына дейін 4000 құпия ұрыс және ұрысқа қолдау миссиясын орындағаны үшін АҚШ Әуе күштерінен ерекше бірлік наградасын алды. 1970 жылдың мамыр айында "Қара жарқын" тобының C 123K ұшақтары Камбоджаға АҚШ әскери күштерінің құпия шабуылына қолдау көрсетті. 1970 жылдың қазан айында Лаосқа ұшулар басталды. 1972 жылдың наурыз айында SOG таратылды, ал "Оңтүстік Жұлдызы" операциясы аяқталды, төрт қалған C 123K ұшағы Тайваньға қайтарылды. 1973 жылдың 1 наурызында ROCAF/Тайваньның 34-ші "Қара жарқын" эскадрильясы таратылды.
Орталық Америка
1986 жылдың 5 қазанында Corporate Air Services C 123 Provider (HPF821, бұрын N4410F және USAF 54 679, (c/n 20128)) Сальвадордағы Сан-Сальвадор Илопанго әуежайынан 70 АК-47 мылтығы, 100 000 оқ-дәрі, граната тастарғыштар және басқа да жабдықтармен жүктелген күйде ұшып шықты. Ол Никарагуа жағалауымен ұшып, Коста-Рика шекарасына жақын Никарагуа әуе кеңістігіне кірді. Сан-Карлосқа жақындағанда ұшақ 2500 фут биіктікке төмендеп, контра жасақтарына жүк түсіруге дайындалды. Жүк түсіру кезінде Сандинист әскерінің сарбазы SA-7 Grail зениттік құрылғысымен C-123 ұшағын атып түсірді. ЦРУ ұшқыштары Уоллес "Базз" Сойер және Уильям Купер апатта қаза тапты. Жүк тиеуші Юджин Хасенфус парашютпен қауіпті жерге секіріп, тұтқынға алынды. Кейіннен ол 1986 жылдың желтоқсан айында босатылды. Никарагуада атып түсірілген Fairchild C-123 ұшағы сол жерде қалды. Оның бірдей моделі, ЦРУ бірінші ұшақпен бірге сатып алған Fairchild C-123, Сан-Хосе халықаралық әуежайында біраз уақытқа тасталып, кейін 3000 долларға сатып алынып, 7 бөлікке бөлініп, кемемен Квепос, Коста-Рикаға жеткізілді, қайта құрастырылды және қазір Мануэль Антонио ұлттық паркіне жақын жағажайдағы коктейль-бардың орталық бөлігі болып табылады.
Агент Оранж туралы дау
2011 жылы зейнеткердегі Әскери-әуе күштері офицері, майор Уэсли Т. Картер, Вьетнамдағы «Апельсин агентін» шашу үшін пайдаланылған UC 123K ұшақтарының ластанғанын білгенін және Әскери-әуе күштері Вьетнам соғысы аяқталғаннан кейін оларды Әскери-әуе күштері резервіне беру кезінде келесі ұшу экипаждарына қауіп-қатер туралы тиісті түрде хабарламағанын мәлімдеп, Әскери-әуе күштері Бас инспекторына шағым түсірді. Майор Картер өтінішінде Әскери-әуе күштерінің 1994 жылдан бері ұшақтардың дефолиантпен ластанғанын білгенін айтады; ол бұрынғы C 123 ұшағын тұрақты көрмеге дайындаған кезде жұмысшылардың HAZMAT костюмдері мен тыныс алу аппаратын (респиратор) пайдалануға мәжбүр болғанын мысалға келтіреді. Сонымен қатар, Әскери-әуе күштері ұшақты сынаған кезде, онда белгілі канцероген – полихлорирленген дибензодиоксиннің жоғары деңгейі анықталды, бұл зерттеулерді кейін Орегон денсаулық ғылымдары университеті мен Колумбия университетінің Mailman қоғамдық денсаулық мектебі растады. 1972–1982 жылдары ұшқан ұшақтар Вьетнамдағы қызметтен кейін Әскери-әуе күштері резервіне берілді және жүк тасымалдау және әуедегі медициналық эвакуация миссиялары үшін пайдаланылды. Ұшу экипаждары бірнеше ластанған ұшақтарда жүздеген сағат ұшты, көбінесе иіс пен көздің тітіркенуіне байланысты терезелері ашық болды. Әскери-әуе күштерінің құқықтық қызметкерлерінің токсикологиялық ақпаратты «ресми арналарда» сақтауды ұсынғанын көрсететін құжаттар пайда болды. Бұдан әрі майор Картер Әскери-әуе күштерінің диоксинмен ластанған ұшақтарды шетелге сатқаны және Robins AFB, Джорджия Ұлттық Әуе күштері мұражайындағы (Museum of Aviation) ұшақтың ластанған беттеріне қоғамдық қол жетімділігі бар екенін көрсететін есептерді тапты. 2010 жылы диоксинмен ластануға байланысты алаңдаушылық туғандықтан, Әскери-әуе күштері барлық қалған C 123K/UC 123K ұшақтарын қиратып, қалдықтарын жою үшін металл сынықтарына балқытты. 2011 жылдың 9 маусымында АҚШ Әскери-әуе күштері Бас инспекторының хатшысы Картердің шағымын қабылдамады және кейіннен: «Өкінішке орай, сіз атаған санаттағы адамдарды анықтауға немесе хабарлауға біздің мүмкіндігіміз жоқ» деп түсіндірді, диоксинге ұшыраулары туралы әскерилер ұшу экипаждарына хабарлай ма деп сұрағанда. 2011 жылдың 18 маусымында ардагерлердің шағымы Қорғаныс министрлігінің Бас инспекторымен қабылданды, сонымен қатар UC 123K ұшақтарын Қорғаныс министрі «Апельсин агентіне ұшыраған аймақтар» деп белгілеу туралы өтініш қосылды. 2011 жылдың желтоқсан айында АҚШ-тың ардагерлер істері департаменті Вьетнамнан кейінгі ұшақтардың «ластануы мүмкін» деген шешімін екі рет жариялады, бірақ ұшу экипаждарының диоксинге ұшырауы «әлсіз» болды. 2012 жылдың 25 қаңтарында АҚШ-тың Уытты заттар мен ауруларды тіркеу орталығы (U.S. Center for Toxic Substance and Disease Registry) VA-ның позициясына қарсы шығып, директордың орынбасарының мәлімдемесінде ұшу экипаждары мен техникалық персоналдың әскери және үкіметтік беттерді сүрту деңгейінен әлдеқайда көп ұшырағаны айтылды.
Коста-Рика
Коста-Рикадағы Коста-Верде қонақ үйіндегі "Эль Авион" мейрамханасында 1986 жылы Никарагуада Сандинистер күштерімен құлатылған ЦРУ ұшағының інісі орналасқан. Ұшақ барға айналдырылған.
Сальвадор
56 4375 – Сальвадор, Илопанго халықаралық әуежайы, C 123K, сериялық нөмірі FAS 122 статикалық көрмеде тұр. Бұл Сальвадор азаматтық соғысы кезінде АҚШ Әуе күштері Сальвадор Әуе күштеріне тапсырған бастапқы ұшақтардың бірі. АҚШ Әуе күштерінде қызмет еткен кезде, Вьетнам соғысы кезінде генерал Уильям Уэстморленд оны пайдаланған. Сол кезде ол "Ақ кит" деп аталған, VC 123B 56 4375 (AF 56 4375) ресми тұлғаларды тасымалдау үшін қолданылған.
БАҚ-тағы көрнекті рөлдері
C 123K (54 709), N709RR (2010 жылы апатта жойылған) «Con Air» (1997) фильмінде маңызды рөлде ойнады; басқа C 123 ұшақтары «Air America» (1990), «Outbreak» (1995), «Operation Dumbo Drop» (1995) және «American Made» (2017) фильмдерінде де пайда болды, бірақ ешқайсысы «Operation Ranch Hand» операциясында қолданылмады.