Кіріспе

1940 жылдардағы бокс 1950-ші және 1960-шы жылдар

1950-ші жылдары әлемді өзгертетін бірнеше жаңа құбылыс болды: 1950-ші жылдар басталғанда Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанына бес жыл ғана өткен еді, ал теледидар халықаралық деңгейде үлкен әсер етуді бастады. Бокста да осы өзгерістерге байланысты өзгерістер байқалды, 1940-шы жылдардағы қақтығыста соғысқан боксшылар үйлеріне оралды, ал көптегендері рингке қайта оралды. Телевизия өндірушілері спортқа құмар болды, себебі ол көрермендерге спорттық іс-шараларды тікелей көруге мүмкіндік берді, ал бокс та ерекшелік емес еді; көптеген телеарналар демалыс күндері жекпе-жектерді тікелей эфирде көрсетуді бастады, ал «Gillette Friday Night Fights» американдық тарихындағы ең танымал бокс телесериалының біріне айналды. 1958 жылы реактивтік ұшақтар дәуірінің басталуы бокстың бүкіл әлемде кеңеюіне көмектесті: қалалар арасындағы ұшақтардың жылдам және жиі қатынауының арқасында, әлем чемпионаттары көбінесе АҚШ-тан тыс жерлерде өткізіле бастады. Вик Тоуэл Оңтүстік Африканың алғашқы бокс әлем чемпионы, Джимми Карратерс Австралия үшін де солай жасады, Паскуаль Перес Аргентинадан алғашқы чемпион атанды, Йошио Ширай (Перес жеңіліске ұшыратқан) Жапонияның алғашқы әлем чемпионы болды, ал Хоган Басси Нигерия үшін алғашқы белбеуді жеңіп алды. 1950-ші жылдардағы танымал американдық боксшылар аңызға айналды: Шугар Рей Робинсон әлем чемпионатын жеңіп (және жоғалтып) жүрді, Рокки Марчиано тарихындағы жеңіліссіз рекордпен зейнетке шыққан жалғыз ауыр салмақ әлем чемпионы болды. Джерси Джо Уолкотт ең қарт ауыр салмақ чемпионы (Джордж Форман 1994 жылы титулді қайта алғанға дейін), Арчи Мур барлық уақыттағы нокаут рекордын, сондай-ақ кез келген дивизиондағы ең қарт чемпионның рекордын (48 жасында) жаңартты, Эззард Чарльз ауыр салмақтағы чемпион ретінде Джо Луистің лайықты жаңарушысы болды, ал Флойд Паттерсон тарихындағы ең жас ауыр салмақ чемпионы атанды (аймақтап айтқанда, ол Марчиано бос қалдырған титул үшін Мурды жеңді). Паттерсон 1986 жылдың 22 қарашасына дейін тарихындағы ең жас ауыр салмақ чемпионы болып қала берді, онда 20 жасар Майк Тайсон 31 жастағы WBC ауыр салмақ чемпионы Тревор Бербикті 2-раундта ТКО арқылы жеңді. Бокстың қараңғы жағы тағы да көрінді: Джейк ЛаМотта тыңдау кезінде Билли Фокспен болған жекпе-жекті әдейі ұтырғанын, орта салмақтағы әлем чемпионатына қатысу мүмкіндігі үшін айырбастағанын мәлімдеді, ал сол кездегі маңызды промоутер Джим Норрис сол кездегі мафия мүшелері Блинки Палермо мен Фрэнки Карбомен байланысты болды.

1950 жыл

16 қаңтар – Онжылдықтың алғашқы әлем чемпионатында Вилли Пеп өзінің әлемдік қауырсын салмақтағы титулын сақтап қалды, Сент-Луистегі Чарли Райлиді бесінші раундта нокаутқа жіберіп. 24 қаңтар – Джой Максим жеңіл ауыр салмақтағы әлем чемпионы атағын Фредди Миллске қарсы оныншы раундта нокаутпен жеңіп алды, Лондон. 24 наурыз – Рокки Марчано жеңіліске ең жақын болған кезде, Нью-Йоркте Роланд Ла Старзаға қарсы он раундтық дауыс берумен жеңіске жетті. 25 сәуір – Англиялық Терри Аллен Лондон қаласында Хонрор Пратезиге қарсы он бес раундтық дауыс берумен бос әлемнің жеңіл салмақтағы титулын жеңді. 31 мамыр – Вик Тоуэл Оңтүстік Африканың алғашқы бокс әлем чемпионы атанды, Йоханнесбургтегі Оңтүстік Африкада әлемдік жеңіл салмақтағы чемпион Мануэль Ортизді он бес раундта жеңіп. 25 тамыз – Sugar Ray Robinson өзінің Пенсильвания нұсқасындағы орта салмақтағы әлем чемпионы атағын қорғады (Джейк ЛаМотта жалпыға танылған әлем чемпионы болды), Скрантонда Хосе Басораны 48 секундта нокаутқа жіберіп, бұл чемпиондық жекпе-жек үшін 37 жыл бойы сақталған рекорд. 8 қыркүйек – Уилли Пеп пен Сэнди Сэддлер өзара төртінші жекпе-жегінің үшіншісін өткізді: Сэддлер сегізінші раундта нокаутпен әлемнің қауырсын салмағындағы титулын қайтарып алды, Нью-Йорктегі Янки стадионы. 13 қыркүйек – Джейк ЛаМотта үш төрешінің де есептері бойынша қалып қойғаннан кейін, он бесінші және соңғы раундта нокаутпен жеңіске жетіп, Детройттегі Лоран Доутиуллге қарсы орта салмақтағы әлем чемпионы титулын сақтап қалды. 27 қыркүйек – Эззард Чарльз бұрынғы әлем чемпионы Джо Луиске қарсы Нью-Йоркте он бес раундтық бірауыз шешіммен ауыр салмақтағы әлем чемпионы атағын сақтап қалды. Чарльз 1949 жылдың 21 маусымынан бастап ресми түрде ауыр салмақтағы әлем чемпионы болғанымен, көптеген жанкүйерлер Луисті, көбінесе сезімталдық себептермен, нағыз ауыр салмақтағы әлем чемпионы деп есептегенін айту керек. Чарльз Луисті жеңгеннен кейін ғана жалпыға танылды.

1951 жыл

14 ақпан – Әйгілі Валентин күні қасабы, Sugar Ray Robinson және Jake LaMotta алты жекпе-жектен тұратын бокс бәсекелесін аяқтады, Робинсон Чикагода өткен жекпе-жекте ЛаМоттаны 13-ші раундта нокаутқа жіберіп, әлемнің орта салмақтағы бес даусыз чемпионы атанды. 7 наурыз – Эззард Чарльз өзінің ауыр салмақтағы әлем чемпионы атағын сақтап қалды, 15 раундтық бірауыз шешіммен, бірақ жанкүйерлер күмәнмен қабылдаған, Jersey Joe Walcott-ты жеңді, Детройт. 25 мамыр – Сол кездегі беймәлім Джимми Картер, Нью-Йоркте 14 раундта жеңіл салмақтағы әлем чемпионы Ike Williams-ты нокаутқа жіберіп, сенсация жасады және әлем чемпионы атанды. 30 мамыр – Эззард Чарльз мансабында төртінші рет ауыр салмақтағы әлем чемпионы Joey Maxim-ды жеңіп, Чикагода 15 раундтық бірауыз шешіммен ауыр салмақтағы әлем чемпионы атағын сақтап қалды. Максим жеңіл салмақтан ауыр салмаққа көтеріліп, әлем чемпионы атағын жеңіп алуға тырысқан бірінші боксшы болуды көздеді. 10 шілде – Randy Turpin 15 раундтық шешіммен Sugar Ray Robinson-ды жеңіп, орта салмақтағы әлем чемпионы атанды, Лондон. 18 шілде – 37 жасында Jersey Joe Walcott бокс тарихындағы ең қарт ауыр салмақ чемпионы болды, Питтсбургте 7 раундта Эззард Чарльзды нокаутқа жіберіп, жеңіске жетті. Чарльз өзінің титулын 9-шы рет қорғады. Walcott бұл рекордын 44 жыл бойы сақтап келді. 12 қыркүйек – Sugar Ray Robinson Нью-Йоркте Randy Turpin-ды 10-шы раундта нокаутқа жіберіп, орта салмақтағы әлем чемпионы атағын қайтарып алды. 26 қыркүйек – Saddler-Pep бәсекелестігінің төртінші бөлімі, Saddler 10-шы раундта техникалық нокаутпен әлемнің қауырсын салмақтағы титулын қайтарып алды. Бұл жекпе-жекте Saddler мен Pep бір-біріне жабысып тұрғанда жиі жерге құлап, 7-ші раундта төреші Ray Miller оларға қосылды. Кейіннен Нью-Йорк штатының спорт комиссиясы екі боксшыны да "әділ емес жекпе-жек" деп танып, дисквалификациялады. 26 қазан – Joe Louis-тің соңғы жекпе-жегі, ол 8 раундта өрбудегі Rocky Marciano-ға нокаутқа ұшырады.

1952 жыл

13 наурыз – Sugar Ray Robinson өзінің әлемдік велтер салмақтағы титулын сақтап қалды, болашақ әлем чемпионы Карл Олсонды он бес раундтық бірауыз шешіммен Сан-Францискода жеңді. Робинсон осы жекпе-жектен түскен табыстың барлығын, бір доллардан басқасын, Деймон Раньон қатерлі ісікке қарсы күресу қорына сыйлады. 16 сәуір – Көптен күткен жекпе-жекте Sugar Ray Robinson өзінің орта салмақтағы әлем чемпионы атағын сақтап қалды, бұрынғы әлем чемпионы Рокки Грацианоны үшінші раундта нокаутқа жіберіп, осыдан бірнеше секунд бұрын Робинсонды еденге құлатқан болатын, Чикаго. 19 мамыр – Йосио Ширай бокс тарихында Жапонияның алғашқы әлем чемпионы атанды, Токиода өткен жекпе-жекте Дадо Мариноны он бес раундтық шешіммен жеңіп, әлемнің ұшқыр салмақтағы титулын жеңіп алды. 5 маусым – Jersey Joe Walcott пен Ezzard Charles арасындағы төрт жекпе-жек аяқталды, Walcott Филадельфияда он бес раундтық бірауыз шешіммен әлемнің ауыр салмақтағы титулын сақтап қалды. 25 маусым – Sugar Ray Robinson ыстықтан шаршап, мансабындағы тұңғыш рет нокаутпен жеңіледі. Нью-Йорктегі жекпе-жектің он үшінші раундынан кейін 104 градусқа дейін ысыған ауа райында доктор Александр И. Шифф оған жеңіл ауыр салмақтағы әлем чемпионы Joey Maxim-мен күресуді тоқтатуға бұйырды. Жекпе-жекten кейін Робинсон мен төреші Руби Голдштейн екеуі де ауруханаға жатқызылды. Голдштейн оншы раундта жекпе-жектен шығып, қалған раундтарда оның орнына Рей Миллер төрешілік жасады. 23 қыркүйек – Rocky Marciano ауыр салмақтағы әлем чемпионы атанды, көптеген бокс мамандары бұл жекпе-жекті бокс тарихындағы ең күшті соққы деп есептейді. Ол Филадельфияда Jersey Joe Walcott-ты он үшінші раундта нокаутқа жіберді. 15 қазан – Jimmy Carter әлемнің жеңіл салмақтағы титулын қайта жеңіп алды, бұрынғы қарсыласы Lauro Salas-ты он бес раундтық бірауыз шешіммен жеңді, Чикаго. 15 қараша – Jimmy Carruthers Оңтүстік Африканың алғашқы әлем чемпионы Vic Toweel-ді бірінші раундта нокаутқа жіберіп, Йоханнесбургте (Оңтүстік Африка) әлемнің батам салмақтағы титулын жеңіп алды. 15 қараша – Йосио Ширай Токиодағы реванш жекпе-жегінде бұрынғы әлем чемпионы Дадо Мариноны он бес раундтық шешіммен жеңіп, әлемнің ұшқыр салмақтағы титулын сақтап қалды. 17 желтоқсан – 36 жастағы Archie Moore Сент-Луисте Joey Maxim-ды он бес раундтық бірауыз шешіммен жеңіп, әлемнің жеңіл ауыр салмақтағы титулын жеңіп алды.

1953 жыл

15 мамыр – Рокки Марсиано ауыр салмақтағы титул үшін өткен реванш жекпе-жегінің бірінші раундында Джерси Джо Уолкотты нокаутқа түсірді. 18 қыркүйек – Кид Гавилан Сиракузда Кармен Базилиоға қарсы өткен он бес раундтық дауыс беру арқылы әлемнің жеңіл салмақтағы титулын сақтап қалды. 24 қыркүйек – Реванш жекпе-жегінде Рокки Марсиано Нью-Йорк қаласында Роланд Ла Старзаны 11-раундта нокаутқа түсіріп, ауыр салмақтағы әлем чемпионы титулын сақтап қалды. 21 қазан – Шугар Рэй Робинсон алғаш рет зейнеткерлікке шыққаннан кейін Карл Олсон бос қалған орта салмақтағы әлем чемпионы атанды, ол бұрынғы әлем чемпионы Рэнди Турпинді он бес раундтық шешіммен жеңіп, Нью-Йоркте титул жеңіп алды.

1954 жыл

27 қаңтар – Жеңіл ауыр салмақтағы әлем чемпионы Арчи Мур Майамиде бұрынғы әлем чемпионы Джой Максимен үшінші рет қатарынан 15 раундтық шешіммен жеңіске жетіп, титулын сақтап қалды. 26 ақпан – Лулу Перес Нью-Йорк қаласында екінші раундта Вилли Пепті нокаутқа жіберіп жеңді. Бұл жекпе-жекке қатысты көптеген даулар туды, көпшілік бұл жекпе-жектің бұрыннан келісілгенін ойлады. Кейін Пеп Sports Illustrated журналына 1981 жылы 16 000 доллар үшін жеңіліс ойнағанын айтқан мақала жариялағандықтан, 75 миллион доллар талап етті. 1 сәуір – Бобо Олсон Чикагода 15 раундтық көпшілік шешімімен әлемнің орта салмақтағы чемпионы Кид Гавиланды жеңіп, орта салмақтағы әлем чемпионы атағын сақтап қалды. 17 маусым – Ауыр салмақтағы әлем чемпионы Рокки Марчано Нью-Йоркте 15 раундтық бірауызды шешіммен ауыр салмақтағы әлем чемпионы атағын қайтарып алуға тырысқан бұрынғы чемпион Эззард Чарльзды жеңді. 11 тамыз – Жеңіл ауыр салмақтағы әлем чемпионы Арчи Мур Мэдисон Сквер Гардендегі дебютінде 14-ші раундта нокаутпен болашақ әлем чемпионы Харольд Джонсонды жеңіп, титулын сақтап қалды. 17 қыркүйек – Осы жылдың басында өткен жекпе-жектің реваншында Рокки Марчано бұрынғы әлем чемпионы Эззард Чарльзды 8-ші раундта нокаутқа жіберіп жеңіп, ауыр салмақтағы әлем чемпионы атағын сақтап қалды, Нью-Йорк. 20 қазан – Джонни Сакстон Филадельфияда 15 раундтық бірауызды шешіммен Кид Гавиланды жеңіп, әлемнің орта салмақтағы чемпионы атанды. Бұл жеңіс даулы болды, ринг жанында отырған 22 бокс тілшісінің 20-сы Гавиланның жеңіске лайық екенін ойлады. 17 қараша – Джимми Картер бір дивизионда үш немесе одан да көп рет әлем чемпионы болған боксшылардың қатарына қосылды, Сан-Францискода жеңіл салмақтағы әлем чемпионы Пэдди ДеМарконы 15-ші раундта нокаутқа жіберіп, жеңіл салмақтағы титулды үшінші рет жеңіп алды. 26 қараша – Паскуал Перес Аргентинаның бірінші бокс әлем чемпионы атанды, Токио, Жапонияда 15 раундтық бірауызды шешіммен Йосио Ширайды жеңіп, әлемнің Flyweight чемпионы атанды.

1956 жыл

18 қаңтар – Сан-Францискода Санди Сэддлер болашақ әлемнің жартылай жеңіл салмақтағы чемпионы Флэш Элордты он үшінші раундта нокаутпен жеңіп, өзінің жеңіл салмақтағы әлем чемпионы атағын сақтады. Бұл Сэддлердің мансабындағы соңғы титулдық жекпе-жегі болды. 14 наурыз – Джони Сакстон Чикагода Кармен Базилиоға қарсы он бес раундтық бірауыз шешіммен жеңіп, әлемнің орта салмақтағы чемпионы атанды. Бұл тағы да дау тудырған жеңіс болды, өйткені рингтегі баяушылардың көпшілігі Базилио жеңіске лайық деп ойлады. 27 сәуір – Рокки Марчиано зейнетке шығуын жариялады, бұл оны тарихта жеңіліссіз зейнетке шыққан жалғыз ауыр салмақ чемпионы етті, бұл жариялау Нью-Йорк қаласындағы Шелтон қонақ үйінде жасалды. 18 мамыр – Шугар Рей Робинсон Бобо Олсонды мансабында төртінші рет жеңіп, төртінші раундта бұрынғы орта салмақ чемпионы Олсонды нокаутқа жіберіп, Лос-Анджелесте орта салмақ әлем чемпионы атағын сақтап қалды. 29 маусым – Италияның Рим қаласында Марио Д’Агата бокс тарихындағы бірінші нашар естітін әлем чемпионы атанды, ол Роберт Коэнды алты раундта нокаутқа жіберіп, батам салмақтағы әлем чемпионы атанды. 27 шілде – Сэнди Сэддлер өмірін қауіпке тікелей ұшыратып, автокөлік апатына ұшырады және бір ай бойы ауруханада жатты. 24 тамыз – Джо Браун Нью-Орлеанда Бад Смиттен он бес раундтық дауыс беру арқылы жеңіліп, жеңіл салмақтағы әлем чемпионы атанды. 12 қыркүйек – Кармен Базилио Сиракузада Джонни Сакстонды тоғызыншы раундта нокаутқа жіберіп, әлемнің орта салмақтағы чемпионы атанды. 30 қараша – 1952 жылғы Олимпиада ойындарының бұрынғы орта салмақтағы алтын жүлдегері Флойд Паттерсон әйелі қыз бала тартқан түні, әлемнің жартылай ауыр салмақтағы чемпионы Арчи Мурды бесінші раундта нокаутқа жіберіп, бос қалған ауыр салмақтағы әлем чемпионатын жеңіп алды. 21 жасында Паттерсон ауыр салмақтағы ең жас әлем чемпионы атанды, бұл рекордын 1986 жылға дейін сақтап қалды. Мур 42 жасында ауыр салмақтағы ең қарт әлем чемпионы болуға тырысты. Чикагода өткен жекпе-жектен кейін Паттерсон Нью-Йоркке қызымен кездесу үшін ұшып кетті.

1957 жыл

2 қаңтар – Джин Фуллмер Нью-Йорк қаласында Sugar Ray Robinson-ды он бес раундтық шешіммен жеңіп, орта салмақтағы әлем чемпионы атанды. 13 ақпан – Джо Браун Майамидегі қайта кездесуде бұрынғы әлем чемпионы Бад Смиттен он бірінші раундта нокаутпен жеңіп, жеңіл салмақтағы әлем чемпионы атағын сақтап қалды. 21 ақпан – Кармен Базилио Кливлендте өткен үшінші жекпе-жекте бұрынғы әлем чемпионы Джонни Сакстонды екінші раундта нокаутқа жіберіп, велтер салмақтағы әлем чемпионы атағын сақтап қалды. 1 сәуір – Альфонс Халими Парижде Марио Д'Агатадан он бес раундтық шешіммен жеңіп, бантам салмақтағы әлем чемпионы атанды. 1 мамыр – Sugar Ray Robinson Чикагода Джин Фуллмерді бесінші раундта нокауттап, орта салмақтағы әлем чемпионы атағын төртінші рет жеңіп алды – бұл соққы «жетілдік соққысы» деп танылды. 24 маусым – Хоган Бэсси Нигерияның бокс тарихындағы тұңғыш әлем чемпионы атанды, ол Париждегі жекпе-жекте Шәриф Хамияны он раундта нокаутқа жіберіп, бос тұрған жеңіл салмақтағы әлем чемпионы атағын жеңіп алды. 23 қыркүйек – Кармен Базилио Нью-Йоркте Sugar Ray Robinson-ды он бес раундтық дауыс беру арқылы жеңіп, орта салмақтағы әлем чемпионы атанды. 6 қараша – Альфонс Халими Лос-Анджелесте Ұлттық бокс қауымдастығының әлем чемпионы Рауль Макиасты он бес раундтық шешіммен жеңіп, бантам салмақтағы әлем чемпионы атағын сақтап қалып, біріктірді.

1959 жыл

12 наурыз – 1946 жылдан бері өткізілген алғашқы әлемдік жартылай жеңіл салмақтағы боксерлік титул үшін болған жекпе-жекте Карлос Ортиз Пуэрто-Риконың екінші әлем чемпионы боксшысы атанды. Ол Нью-Йорк қаласында Кенни Лейнді екі раундта нокаутқа жіберіп, бос әлем титулын жеңіп алды. 18 наурыз – Дэйви Мур Лос-Анджелесте 14-ші раундта Хоган Бэссиді нокаутқа жіберіп, әлемнің қауырсын салмақтағы титулын жеңіп алды. 15 сәуір – Сонни Листон ауыр салмақтағы үміткерлер арасындағы өсуін жалғастырып, Майами Бичте үшінші раундта Кливленд Уильямсты нокаутқа жіберді. 24 сәуір – Дон Джордан оң қолына жарақат алғаннан кейін, әлемнің жеңіл салмақтағы чемпиондық атағын сақтап қалды. Ол бұрынғы әлем чемпионы Вирджил Акинсті Сент-Луис қаласындағы қайта кездесуде 15 раунд бойы бірауызды шешіммен жеңді. 26 маусым – Олардың үш кездесуінің алғашқысында Ингемар Йоханссон Нью-Йоркте үшінші раундта Флойд Паттерсонды нокаутқа жіберіп, ауыр салмақтағы әлем чемпионы атанды. 20 шілде – 1949 жылдан бері әлемнің жартылай жеңіл салмақтағы титул үшін өткен алғашқы жекпе-жекте Род-Айлендтен келген Гарольд Гомес Пол Йоргенсенді 15 раунд бойы жеңіп, бос титулды жеңіп алды. 12 тамыз – 1958 жылғы жекпе-жектің қайта кездесуінде Арчи Мур Монреальде, Канадада Ивон Дюреллді үш раундта нокаутқа жіберіп, жеңіл ауыр салмақтағы әлем чемпиондық атағын сақтап қалды. 28 тамыз – Джин Фуллмер Сан-Францискода 14-ші раундта Кармен Базилионы нокаутқа жіберіп, Шугар Рэй Робинсон зейнеткерлікке кеткеннен кейін Ұлттық бокс қауымдастығының орта салмақтағы әлем чемпионы атағын жеңіп алды.