Кіріспе

АҚШ армиясының генерал-лейтенанты Рикардо Санчес (9 қыркүйек 1953 жылы туған) – АҚШ армиясының бұрынғы генерал-лейтенанты. Оның карьерасы ең бастысы 2003 және 2004 жылдар аралығында Әбу-Грейб түрмесінде азаптауды рұқсаттауымен белгілі.

Ерте өмір және білім

Санчес Техас штатының Рио-Гранде қаласында мексикалық-американдық отбасында дүниеге келген. Ол Остин қаласындағы Техас университетінде ROTC стипендиясы бойынша бір жыл оқыған, содан кейін Техас A&M университетінің Кингсвилл бөлімшесіне ауысып, 1973 жылы математика және тарих мамандықтары бойынша диплом алған. Санчес «Ерекше әскери түлек» (Distinguished Military Graduate - DMG) атағын алды, бұл оның елдегі барлық ROTC курсанттарының алғашқы 20 пайызында болғанын білдіреді. Ол АҚШ Армиясына екінші лейтенант болып кірісті.

Мансап

Санчес Солтүстік Каролина штатындағы Форт-Брэггте орналасқан 82-ші әуеде жүретін дивизияның взвод командирі болды. 1977 жылы ол жаяу әскерден бронетанктік әскерге ауысты. Ол үнемі жоғарылаулар алып, АҚШ, Оңтүстік Корея, Панама және Германияда дислокацияланды. 1991 жылы сол кездегі подполковник Санчес «Шөл даулы» операциясында батальон командирі болып қызмет етті, 197-ші механикаландырылған жаяу әскер бригадасын Басраға ешқандай шығынсыз сәтті жеткізді. Перс шығанағы соғысынан кейін Санчес полковник болып жоғарылатылды және 1-ші жаяу әскер дивизиясының 2-ші бригадасына командир болып тағайындалды. Содан кейін ол АҚШ Оңтүстік командасы штабында қызмет етті, алдымен штаб бастығының орынбасары, содан кейін операциялар директоры болып жұмыс істеді. 2001 жылдың 10 шілдесінде генерал болған Санчес V корпусының 1-ші бронетанкті дивизиясының командирі болды. Ол бұл лауазымды екі жылға жуық атқарды, соның ішінде 2003 жылдың наурыз айында Иракты басып алу кезінде дивизияға басшылық етті, ал 2003 жылдың 14 маусымында V корпусының командасын алды. Осы күні ол сонымен қатар АҚШ басшылығымен Иракты басып алу кезіндегі коалициялық құрлық әскерлерінің – 7-ші Бірлескен Жұмыс Тобының командирі де болды. Санчес 1-ші бронетанкті дивизияға бригадир генерал шенінде басшылық етті.

2003 жылдың маусымынан 2004 жылдың маусымына дейін

Санчес Хусейн режимі құлағаннан кейін және бүлік көтерілісі басталып, қарсы шабуылға шыққан соғыстың ең қиын кезеңдерінің бірінде Ирактағы жоғары әскери лауазымды атқарды. Оның Ирактағы қолбасшы ретіндегі қызметінің маңызды оқиғалары: Удай мен Құсай Хусейннің өлтірілуі және Саддам Хусейннің ұсталуы. Ол Әбу Грейб түрмесінде тұтқындарға қатысты зорлық-зомбылық болған кезде қолбасшылық етіп тұрды. Кейбір тараптар АҚШ әскерінің жоғары шенді офицерлерді жауапқа тартпағанына наразылық білдірді, себебі Әбу Грейб және басқа да ұстау орындарындағы бұзушылықтардың кінәсі тек төменгі шендегі бірнеше адамға жүктелді. Санчестің орнын Ирактағы коалициялық құрлық әскерлерінің қолбасшысы ретінде төрт жұлдызды генерал, бұрынғы Армия Бас штабының орынбасары Джордж Кейси басты. Бұл өзгеріс Санчестің бұрынғы қолбасшылығындағы, үш жұлдызды генерал басқаратын 7-ші Бірлескен Жұмыс Тобының, төрт жұлдызды генерал басқаратын Ирактағы Көпұлттық Күштермен алмастырылуының бір бөлігі болды.

Басшылықтағы бірліксіздік

Л. Пол Бремер Ирактағы Коалицияның Уақытша билігінің басшысы болды. Тағайындалған билік ретінде Бремер ұлттық сайлауды сайлау процесінің негізгі принциптерін қамтитын конституция жасалғаннан кейін ғана өткізуді қалаған. Бұл сайлаудың кешігуіне әкелді, ол өз кезегінде ауыр проблемалар тудырды. Осы кезде Бағдадтағы билік бос орынды шиит дін қызметкері толтырып жатты, және Бремер бұл факторды ескермеді. Америкалық әскерлер Ирак аумағына енген кезде суннит азаматтары арасындағы көтеріліс мәселесі туды. Бұл көтеріліс Бремердің барлық сунниттік Баас партиясының мүшелерін Ирак әкімшілігінен қууына және Коалициялық Уақытша Билік туралы 2-ші бұйрық арқылы Ирак армиясын таратуға әкелді, бұл американдық әскерлердің қатал жауабын күшейтті. Санчестің пікірінше, бұл Бремердің өте нашар шешімі болды, ол көтерілістің басты себебі Бремер екенін айтты. Ол былай деді:

"Атасын отбасының алдында алып, басына қап кигізіп, жерге жатқызсаңыз, оның отбасының алдындағы қадір-қасиеті мен құрметіне елеулі зиян тигізесіз." Бремер, азаматтық билік өкілі, мен Санчес, әскери жетекші, арасында байланыс мүлдем жоқ еді. Журналист Томас Рикс айтқандай: "Олардың бір-бірін жек көретіні анық байқалады. Олар бір сарайда тұрса да, бір-бірімен сөйлеспеді." Басшылықтағы осы келіспеушілік Ирак соғысының алғашқы жылындағы маңызды сәтсіздіктердің бірі деп есептеледі.

Абу Грейб қазасы

Санчес Әбу Грейб пен басқа да жерлерде тұтқындарға қатысты зұлымдықтар орын алған кезеңде коалициялық күштердің қолбасшысы болды. Генерал Санчес қол қойған және кейіннен ACLU ақпарат алу құқығы арқылы сұраныспен алған ескертпеде тұтқындарды тексеруге рұқсат етілген әдістер, мысалы, "ортаның өзгеруі" арқылы бөлмені ыстық немесе суық ету, "жағымсыз иіс" пайдалану, тұтқынды оқшаулау, қалыпты ұйқы режимін бұзу және "қамауға алынған адамды АҚШ емес, басқа елден келген адамдар тексеріп жатыр деп сендіру" сияқты амалдар қарастырылған. 2006 жылдың 5 мамырында Санчес тергеушілерге "шектерден тысқары әрекет етуге" рұқсат бермегенін жоққа шығарды. Санчес тергеушілерге: "Біз өкілеттігіміздің шегінде тексерулерді жүргізуіміз керек" деді. Санчес ACLU-ны "сенсациялық өтірікшілердің тобы, яғни заңгерлер, олар өздерінің ұстанымдарын қолдау үшін кез келген ақпаратты бұрмалайды" деп атады. The Washington Post және ACLU алған құжаттар Санчестің Әбу Грейбте әскери иттерді, температураның күрт өзгеруін, ұйқы режимінің бұзылуын және сезімталдықтан айыруды тексеру әдістері ретінде пайдалануға рұқсат бергенін көрсетті. 2004 жылдың қараша айында бригадир генерал Ричард Формиканың баяндамасында Абу Грейб түрмесіндегі көптеген әскерлер Санчестің ескертпесіне негізделген бұйрықтарды орындаған және зұлымдықтар оқшауланған "қылмыстық" элементтердің іс-әрекеті емес екені анықталды. ACLU адвокаты Амрит Сингх одақтың мәлімдемесінде "генерал Санчес Женева конвенциясы мен әскердің өзінің стандарттарын бұзатын тексеру әдістерін бекітті" деді.

Ирактан кейінгі әскери мансап

2004 жылдың маусым айында Санчес Ирактағы көпұлттық күштер (ММҚ I) басшылығын Армия штабының вице-шефі генерал Джордж Кейсиге тапсырды. Санчес Германияға оралды, онда V корпустың генерал-командующисі қызметін жалғастырды. Ол қысқа мерзімге төрт жұлдызды шенге көтерілуге және Оңтүстік командалаушылығының басшысы болып тағайындалуға қарастырылды; аталған тағайындау Сенаттың бекітуін қажет ететін еді, бірақ Әбу-Грейб дағдарысына байланысты ол қиын мәселеге айналуы мүмкін еді. Ол үміткер ретінде ұсынылмады, ал лауазым генерал Бантс Крэддокқа берілді. 2006 жылдың 6 қыркүйегінде Санчес Германияның Гейдельберг қаласындағы Кампбелл казармасында өткен салтанатты шарада V корпустың басшылығынан бас тартты. Санчес бұл корпустың 3 жылдан астам уақыты бойы басқарды, бұл бөлім тарихындағы кез келген бұрынғы басшыдан ұзақ мерзімді басқару болды. Санчестің ұзақ қызметіне деген құрметтің нышаны ретінде, ол кейінгі басшыға емес, АҚШ армиясының Еуропадағы және жетінші армиясының бас қолбасшысы генерал Дэвид МакКирнанға басшылықты тапсырды. Санчес 2006 жылдың 1 қарашасында 33 жылдық әскери қызметтен кейін зейнеткерлікке шықты. Қазір Санчес өзінің туған штаты Техаста тұрады. 2008 жылдың мамыр айында Санчестің «Шабыста данарақ: әскердің хикаясы» атты автобиографиясы HarperCollins Publishers баспасынан жарық көрді. Кітапта 2003 жылы Ирактағы коалициялық құрлық әскерлеріне басшылық етуге тағайындалғаннан кейін Санчестің сезімталдықтары мен көңілінің тоңуы туралы айтылған.

2012 жылғы АҚШ Сенатының сайлау науқаны

2011 жылдың мамырында Санчес 2012 жылғы сайлауда Кей Бейли Хатчисон атқаратын АҚШ Сенатының мандатына Демократиялық партиядан түсу мүмкіндігін қарастырып жатқанын хабарлады. Егер ол сайлауға түсетін болса, Санчес өзінің сайлауалды науқанын католик дінінің негіздерімен, сондай-ақ отбасы мүшелерінің аяқ киімдерінің тесіктерін картонмен жабуға мәжбүр болғанша кедейлікте өскен тәжірибесімен басшылыққа алатынын айтты. Санчес өзінің қолдаушыларына жолдаған мәлімдемесінде:

"Мен бүкіл елдегі жанкүйерлер мен Техас штатының керемет азаматтарынан алған зор қолдау мен ынтаға өте ризамын. Алайда, жеке мәселелер, жақында өрт салдарынан үйіміздің жойылғаны және қаражат жинаудың қалыптасуы қазіргі уақытта штаттық сайлау науқанын жүргізуді қиын жасайды. Отбасыммен кеңінен ақылдасып, Мария Еленамен бірге отбасымызды басты орынға қоюға бекіндік, сондықтан бүгіннен бастап 2012 жылғы АҚШ Сенатының мандатына түсу науқанымды тоқтатамын. Осы жолда көптеген керемет техастықтармен достық қарым-қатынас орнатқаныма қуаныштымын. Олардың өмірбаяндары мен туған жерімізге деген сүйіспеншілігі болашақтағы мемлекеттік қызмет мүмкіндіктерін қарастырғанда маған күш береді. Мен өз елім мен Техас штатына қызмет етуге, үкіметке жаңа, жауапты және әділ көшбасшылар әкелуге бекінгенмін. Құдай Техасты және Американы иесіз қылсын."