Оңтүстік магнолиясы: сипаттамасы және таралуы

Кіріспе

Ағаш түрлері

Магнолия грандифлора, көбінесе оңтүстік магнолиясы немесе бұқа шығанағы деп аталады, Магнолия тұқымдасына жататын ағаш, АҚШ-тың оңтүстік-шығысында, Вирджиниядан Флориданың орталық бөлігіне дейін және батысқа қарай Шығыс Техасқа дейін таралған. Биіктігіне жететін бұл үлкен, көзге түсетін мәңгі жасыл ағаш, ұзындығына дейін және еніне дейін жететін ірі, қою жасыл жапырақтарымен және диаметріне дейін жететін ірі, ақ, хош иісті гүлдерімен ерекшеленеді. Мексика шығанағы мен Оңтүстік Атлантика жағалауындағы мәңгі жасыл, төменгі жатқан субтропикалық ормандарға ендемик болғанымен, M. grandiflora әлемнің жылы аймақтарында кеңінен өсіріледі. Ағашы қатты және ауыр, одан жиһаз, паллеттер және шпон жасау үшін коммерциялық мақсатта пайдаланылады.

Сипаттама

Магнолия грандифлора - биіктігі 120 фут (37 м) болатын орташадан үлкен мәңгі жасыл ағаш. Ол әдетте бір діңгекпен (немесе сабақпен) және пирамида пішіндес болады. Жапырақтары қарапайым, кең жұмыртқа тәрізді, ұзын және енді. Гүлденуден кейін қызғылт түсті, жұмыртқа тәрізді көпжапырақшалы жеміс пайда болады, ол ұзын және енді болады.

Таксономия

M. grandiflora 1759 жылы Линней өзінің Systema Naturae еңбегінің 10-шы басылымында Миллердің алдыңғы жазбаларына сүйене отырып, алғаш сипаттаған көптеген түрлердің бірі болды. Ол типтік үлгіні таңдаған жоқ. Оның түрлік епітеті латын тіліндегі grandis – "ірі" және flor – "гүл" сөздерінен шығарылған. Magnolia туысының атауы француз ботанигі Пьер Магнольдің құрметіне қойылған. Ағашы қарапайым магнолия деп аталады. Ол жазғы өрттерден қурап, үнемі өртелетін жерлерде табылмайды. Флоридада ол көбінесе көлеңкелі және жақсы дренаждалған топырақты әртүрлі экологиялық аймақтарда өседі; сондай-ақ, ол шұңқырларда, шатқалдардың бойында, беткейлерде және орманды су тасқынына ұшырайтын жазықтарда кездеседі. Көп ылғалды жерді жақсы көреді, бірақ су басуға төзгіш емес. Басқа магнолиялармен қатар, оңтүстік магнолиясы да Ұлыбритания аралдарының суық қыстарында тірі қалуға қабілетті екенін дәлелдеді. Ол 1728 жылы Ұлыбританияға әкелінді және әшекейлік өсімдік ретінде танымал болғанмен, сонымен қатар табиғи түрде өсіп кетті.

Экология

M. grandiflora 10 жасқа келгенде тұқым бере алады, бірақ тұқымның ең көп мөлшері 25 жасқа жақын кезде шығады. Тұқымдардың шамамен 50 пайызы өнеді, және оларды құстар мен сүтқоректі жануарлар таратуға жасайды.

Өсіру және пайдалану

1726 жылы Солтүстік Америкада тұңғыш рет өсімдіктер жинаушы Марк Кэйтсби М. грандифлораны Ұлыбританияға әкелді, онда ол өсіріле бастады және бірнеше жыл бұрын жиналған М. виргиниянадан басымдық алды. Ол Францияға да жеткізілді, француздықтар оны Луизианадағы Миссисипи өзені маңынан жинаған. Филип Миллер 1731 жылғы "Бағбандар сөздігі" атты еңбегінде оны керемет сипаттады. Еуропада оны ең алғаш өсіргендердің бірі Девон графтығындағы Эксетер қаласының сэр Джон Коллитон болды. Оның айналасында мұражайлық конструкциялар мен ыдыстар орналасқан, онда бағбандар бұтақтарын қабаттастыру арқылы көбейтті, ал жас өсімдіктер бастапқыда әрқайсысы бес гинеяға сатылды (бірақ кейін бағасы жарты гинеяға дейін түсті).

АҚШ-та өсіріледі

M. grandiflora – Перс шығанағы / Оңтүстік Атлантика штаттарының жағалау жазығындағы туған жерінде кең таралған, өте танымал сәндік ағаш. Жасыл, жылтыр жапырақтарымен және хош иісті гүлдерімен танымал, Оңтүстік Америкада ұзақ жылдар бойы өсіріліп келеді. Хьюстон, Нью-Орлеан, Мобил (Алабама), Джексонвилл (Флорида), Саванна (Джорджия), Чарльстон (Оңтүстік Каролина) және Уилмингтон (Солтүстік Каролина) сияқты субтропиктік порты қалаларында оның көптеген ірі және көне түрлерін кездестіруге болады. M. grandiflora – Миссисипи штатының ресми ағашы және Луизиана штатының гүлі. Бұл түр Нью-Джерси, Коннектикут, Лонг-Айленд (Нью-Йорк), Делавэрдің жағалау аймақтарында, сондай-ақ Мэрилендтегі Чесапик шығанағының көп бөлігінде және Вирджинияның шығысында өсіріледі. Батыс жағалауда оны Ванкувер (Британдық Колумбия, Канада) аймағына дейін өсіруге болады, бірақ Батыс жағалаудағы салқын жаздар Шығыс жағалаумен салыстырғанда өсуын баяулатады. M. grandiflora Мексиканың, Орталық және Оңтүстік Американың, сондай-ақ Азияның кейбір аймақтарында да өсіріледі. Дәстүр бойынша, бұл ағаш Джексонның Теннесси штатындағы «Эрмитаж» плантациясынан алынған көшет ретінде отырғызылған. Ақ үйдің аумағындағы ең ескі ағаш болғандықтан, ол өте танымал болды және ондаған жылдар бойы 20 долларлық банкнотаның артқы жағында Оңтүстік жақтан көрініс ретінде бейнеленді. Ағаштан алынған кесінділерді немесе көшеттерді сыйлау дәстүрі болған: Рейган зейнеткерлікке шыққаннан кейін бас штабы Говард Бейкерге кесінді берді, ал Мишель Обама АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің «халық бағына» көшетті сыйлады – бұл көшет түпнұсқа ағаш өскен жерде отырғызылды. Суық қыста, өсірілімнің солтүстік шекарасында жапырақтары қола түске боялып, күйіп, дақтанып шығуы мүмкін, әсіресе қысқы күнге тікелей түскенде, олар сәндік гүл композицияларында қолданылады. Жапырақтарындағы балауыз тәрізді жабын оларды тұз бен ауаның ластануынан зақымдануға төзімді етеді. АҚШ-тың оңтүстік-шығысында оның қолданылуы қаттырақ ағаштардың қолжетімділігімен ығыстырылды.

M. grandiflora is a very popular ornamental tree throughout its native range in the coastal plain of the Gulf/South Atlantic states. Grown for its attractive, shiny green leaves and fragrant flowers, it has a long history in the Southern United States. Many large and very old specimens can be found in the subtropical port cities such as Houston; New Orleans; Mobile, Alabama; Jacksonville, Florida; Savannah, Georgia; Charleston, South Carolina; and Wilmington, North Carolina. M. grandiflora is the state tree of Mississippi and the state flower of Louisiana. The species is also cultivated as far north as coastal areas of New Jersey, Connecticut, Long Island, New York, and Delaware, and in much of the Chesapeake Bay region in Maryland, and eastern Virginia. On the West Coast, it can be grown as far north as the Vancouver, British Columbia, Canada area, though cooler summers on the West Coast slow its growth compared to the East Coast. M. grandiflora is also grown in parts of Mexico, Central America, and South America, as well as parts of Asia. It was reputedly planted as a seedling taken from Jackson's plantation, The Hermitage in Tennessee. It was the oldest tree on the White House grounds and was so famous that it was for decades pictured on the back of the $20 bill as part of a view of the South Front. There was a tradition of giving cuttings or seedlings grown from the tree: Reagan gave a cutting to his Chief of Staff Howard Baker upon his retirement, and Michelle Obama donated a seedling to the "people's garden" of the U. S. Department of Agriculture. at the place of the original tree. The foliage will bronze, blotch, and burn in severe winters at the northern limits of cultivation, especially when grown in full winter sun, and they have been used in decorative floral arrangements. The leaves have a waxy coating that makes them resistant to damage from salt and air pollution. Its use in the Southeastern United States has been supplanted by the availability of harder woods.

Өсімдіктер

150-ден астам сорттар дамытылып, аталған, бірақ олардың тек 30-40-ы ғана қазірге дейін сақталған, ал одан да азы коммерциялық тұрғыда көбейтіліп сатылады. Әдетте, көшеттердегі өсімдіктер кесінділер арқылы көбейтіледі, бұл әртүрлі сорттардың тұрақты формасын қамтамасыз етеді. Кейбір сорттардың қысқа төзімділігі жоғары екені анықталды, олар:

'Браккеннің қоңыр сұлулығы' 1960 жылдардың соңында Оңтүстік Каролина штатының Исли қаласынан Рей Браккен жасаған және 1985 жылы патенттелген. 'Эксмут' 18 ғасырдың басында Джон Коллитон Девон қаласында өсірген. Ол 20-ға дейін гүл жапырақтары бар, ірі гүлдерімен және қарқынды өсуімен ерекшеленеді. Тік өсетін түріне байланысты, көбінесе қабырғаларға жақын отырғызылады. Жапырақтарының үстіңгі жағы жасыл, ал астыңғы жағы қоңыр. Гүлдері өте хош иісті, ал жапырақтары тар және былғары тәрізді. 'Голиаф' Гернси аралындағы Каледония питомнигінде дамытылған, бұталы түрі мен диаметріне дейін домалақ гүлдері бар. Ұзақ гүлдейді, овалды жапырақтары бар, олардың астыңғы жағында қоңыр түкті қабаттары жоқ.

Химия

Magnolia grandiflora құрамында маңызды микробқа қарсы белсенділікке ие фенолды қосылыстар бар. Магнолол, гонокиол және 3,5′ диаллил 2′ гидрокси 4 метоксибифенил грам-оң және қышқылға төзімді бактериялар мен саңырауқұлақтарға қарсы айқын әсер көрсетті. Жапырақтарында кумариндер мен сесквитерпенді лактондар қамтылған. Сесквитерпендерге костунолид, партенолид, костунолид диэпоксиді, сантамарин және рейнозин жатады.