Кіріспе

Джон Ретти "Джок" МакКернан (John Rettie "Jock" McKernan Jr.) – американдық саясаткер, 1987 жылдан 1995 жылға дейін Мэн штатының 71-ші губернаторы болып екі мерзім қызмет еткен. Мэн штатының Бангор қаласында туған МакКернан Дартмут колледжін және содан кейін Мэн университетінің құқық мектебін бітірді. Республикалық партия өкілі МакКернан губернатор болғанға дейін АҚШ Өкілдер палатасының мүшесі болды. Ол 1973-1977 жылдары штаттық заң шығарушы органның құрамында жұмыс істеді және 1976 және 1984 жылдары Республикалық ұлттық конвенцияларға делегат ретінде қатысты.

Ерте өмір

Джон МакКернан 1948 жылғы 20 мамырда Мэн штатының Бангор қаласында Барбара Гильд МакКернан мен Джон Р. МакКернанның ұлы болып дүниеге келді. Ол Бангорда өсті, онда мемлекеттік мектептерде оқыды және 1966 жылы Бангор орта мектебін бітірді. Бітірген соң МакКернан Нью-Гэмпшир штатының Хановер қаласындағы Дартмут колледжіне түсті, онда 1970 жылы бакалавр дәрежесін алды. Содан кейін ол Мэнге қайтып, Мэн армиясының ұлттық гвардиясына қосылды және 1970 жылдан 1973 жылға дейін қызмет етті. Осы кезеңде ол Мэн университетінің құқық мектебінде оқу үшін Мэн штатының Портленд қаласына көшті. 1974 жылы заң ғылымдарының докторы дәрежесін алды, сонымен қатар Мэн штатының өкілдер палатасында қызмет ете бастады.

Мэн штатының Өкілдер палатасы

МакКернанның саясатқа алғашқы қадамы 1972 жылы Мэн штатының Өкілдер палатасына сайлану болды. Ол осы лауазымда ең жас болғандардың бірі ретінде танылды, оның жасы 24-ке ғана толған еді. Кейін ол екінші мерзімге сайланды, онда әріптестері оны республикалық фракцияның көмекші жетекшісі етіп таңдады. 1976 жылы ол штаттық заң шығарушы органнан кетіп, Портлендтегі заң фирмасында заңгерлік тәжірибесін бастады.

АҚШ өкілі

Маккернан 1982 және 1984 жылдары екі рет АҚШ Өкілдер палатасына сайланды. Палатада қызмет еткен кезінде ол Мэн штатының Өкілдер палатасы делегациясының тағы бір мүшесі – Олимпия Сноумен қарым-қатынас құрған ерекше жағдайға ие болды. Екеуі бұрын Мэн штатының Өкілдер палатасында қызмет еткен кезде танысып, 1978 жылы кездесуін бастады. Конгресте бірге болған кезде Маккернан мен Сноудың дауыс беру нәтижелері дерлік бірдей болды. Олардың мәселелерге қатысты ұқсас көзқарастары тіпті пікірлердің өзгеруіне де әкелді – мысалы, екеуі де Никарагуалық көтерілісшілерге көмек көрсетуге қарсы болғаннан кейін, олар осындай көмекті қолдауға көшті. Олардың қарым-қатынасы кеңінен белгілі болғанымен, Мэн баспасөз бұл туралы көп хабарламады. Маккернан 1986 жылы губернаторлыққа кандидат болу үшін Конгрестен кетіп, 1987 жылдың қаңтарында губернатор ретінде қызметке кірісті.

1986 жылғы сайлау және бірінші мерзім

1986 жылғы сайлауға дейін екі онжылдықтан бері Блейн үйінде республикашыл губернатор болмаған. Қызмет мерзімі аяқталғандықтан, қолданыстағы губернатор Джозеф Э. Бреннан қайта сайлауға қатыса алмады. Маккернан бірден губернаторлыққа үміткер екенін жариялады, ал Бреннан Маккернанның бұрынғы конгресс округінің (бірінші округ) үшін сайлауға түсті (соңында жеңіске жетті). Оның қарсыласы – Мэн штатының бұрынғы палата басшысы және бас прокуроры Джеймс Э. Тиерни болды. Одан бөлек, Шерри Хубер және Джон Менарио сияқты екі тәуелсіз кандидат та бақ сынады. Ол өзінің сайлау науқанын жақсы мектептер мен жақсы жұмыс орындарына негіздеді, оларды Мэн штатын (өз сөзімен айтқанда) "Америкада өмір сүруге, жұмыс істеуге және отбасы құруға ең жақсы орын" етудің кілті деп есептеді. Ол бұл екі мақсатқа да салықты күрт арттырмай қол жеткізе алатынын уәделеді. Сонымен қатар, Маккернан экономикалық дамуға ерекше мән берді, Мэннің "мүмкіндіктер мемлекетіне" айналуы мүмкін екенін айтты. Қызықты күрес барысында Маккернан Тиерниден 9 дауысқа басым түсіп жеңіске жетті. Алайда, төрт үміткердің қатысқан сайыста Маккернан дауыстардың тек 39% ғана жинады. Қызметке кіріскен күні 38 жастағы Маккернанды 46 миллион долларлық бюджеттік артықшылық күтіп тұрды. Бірақ бұл жақсы жаңалық ұзаққа соқпады, себебі алдағы жылдары штат бірқатар қаржылық қиындықтарға тап болады. Аугустадағы алғашқы мерзімінде Маккернан Мэн экономикасын дамытуға тырысты. Ол "инновация орталықтарын" құруға арналған 1,35 миллион долларлық қор құруға көмектесті, бұл Мэннің келесі технологиялық революцияның алдыңғы қатарында болуына мүмкіндік беруді мақсат етті. Сондай-ақ, ол жаңа жұмыс берушілердің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін оқыту бағдарламаларын кеңейтуге ұмтылды, осы арқылы штаттың білікті жұмыс күшін жылдам жаңартуға мүмкіндік берді. Губернатор Мэн университетінің жүйесіне қосымша 5,9 миллион доллар инвестиция жасады, оның білім беру және ғылыми-зерттеу беделін арттыруға бағытталған шара еді. Бұл күш-жігер губернатордың жаңа экономикалық даму слоганымен нығайтылды: "MAINE: Біз Американың болашақ бизнесіміз". Бағдарлама штат бойынша "мүмкіндік аймақтарын" құрды, олардың мақсаты – жаңа өнеркәсіпке мұқтаж аймақтарға жұмыс орындарын тарту еді. Өкіметтік қызметінің екінші жылында губернатор Маккернан штаттың бизнестік имиджін жақсартуға бағытталған жаңалықтар науқанын іске қосты. Губернатор мен заң шығарушы орган арасындағы бюджеттік тартыстар Маккернанның қайта сайлануына үлкен тосқауыл болды.

Мэндегі мұра

Губернаторлық қызметі аяқталғаннан кейін форумға қатысқан кезде Маккернан өзінің қызметінде жетістіктер деп санаған бірқатар мәселелер туралы, сондай-ақ жеке көңілсіздіктері туралы ұзақ сөйледі. МакКернанның айтуынша, оның ең маңызды жетістігі – штатты жаһандық экономикаға дайындау болды. Ол басқару кезінде Мэн штаты басқа штаттармен ғана емес, Малайзия және Гонконг сияқты елдермен де жаһандық бәсекеге түскенін атап өтті. Бизнес ахуалын жақсарту және жұмысшылардың өтемақысын реформалауды да маңызды жетістіктер ретінде көрсетті. Сонымен қатар, ол губернатор болған кезеңде Мэн экономикалық тұрғыдан «ең биік нүктеде де, ең төмен нүктеде де» болғанын айтты. Ол осы болжаусыздық салдарынан өкіметтің соңғы жылдары штат кірістерінің күрт төмендеуін болжау мүмкін болмағанын, ал бұл оның ең үлкен өкініші екенін жеткізді. МакКернанның мұрасы қайшылыққа толы. Оның саяси партиясы ешқашан штат заң шығарушы органының екі тармағының бірін де бақылаған емес, сондықтан оның әкімшілігі Блейн резиденциясы мен Штат резиденциясы арасындағы қатал күрестермен сипатталды. МакКернан және Демократиялық партия жетекшілері (әсіресе Джон Мартин) 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың басында Мэн штатының барлық аспектісін қамтыған өте жауырыққан және қарсыластық атмосфераны құрды. Осы қақтығыстардың іздері бүгінге дейін терең, өйткені МакКернан қызметтен кеткеннен кейін екі адам арасындағы жаралы қарым-қатынасқа бірнеше рет сілтеме жасады.

Үкіметтен кейінгі өмір

Джон Маккейннің Мэн штатындағы президенттік науқанының құрметті төрағасы болды. 1995 жылдан бері ImmuCell Corporation компаниясының тәуелсіз директоры қызметін атқарып келеді. 2003 жылдың 1 қыркүйегінде бірнеше коммерциялық колледждің бас компаниясы – Education Management Corporation компаниясының бас директоры болып тағайындалды, ол қызметін 2006 жылға дейін атқарды. Содан кейін ол атқарушы төраға болып жұмыс істеді.

Жеке өмір және отбасы

МакКернан екі рет үйленген. Оның алғашқы некесі Джудит Файлспен тізілді. Олардың Питер МакКернан есімді бір ұлы болды, бірақ 1978 жылы ажырасып кетті. 1991 жылдың 23 қаңтарында Питер тоғыз күн комада жатқаннан кейін, бұрын анықталмаған жүрек мәселесінен қайтыс болды. Ол Дартмут колледжінде бейсбол жаттығуы кезінде құлап түскен. Ол сол кезде 20 жаста болды, Дартмут колледжінің жастар құрамасында бейсбол ойнады және жақында мектептің Бета Тета Пи студенттік бауырластығына қосылған. 1989 жылы МакКернан АҚШ сенаторы Олимпия Сноуге үйленді, олар шамамен алты жыл кездескеннен кейін. МакКернан мен Сноу Мэн штатының Өкілдер палатасында қызмет еткен кезде танысып, 1983 жылдан 1987 жылға дейін АҚШ Өкілдер палатасында бірге жұмыс істеді.