Кіріспе

Қорғалған аймақ

Sleeping Bear Dunes National Lakeshore – Мичиган штатының солтүстік-батыс төменгі жарты аралындағы АҚШ-тың ұлттық көл жағалауы. Бензи және Лиланау округтерінде орналасқан бұл парк, Мичиган көлінің шығыс жағалауының 56 шақырымдық бөлігімен, сондай-ақ Солтүстік және Оңтүстік Маниту аралдарымен бірге жатыр. Парк өзінің ерекше табиғи ерекшеліктерімен, оның ішінде құм төбелері, ормандар, жағажайлар және ежелгі мұздық құбылыстарымен танымал. Көл жағалауында 1871 жылғы Оңтүстік Маниту аралындағы маяк, бұрынғы өмірді сақтап қалу қызметінің үш станциясы (қазіргі Жағалау күзеті) және кең ауылдық тарихи шаруашылық аймағы сияқты көптеген мәдени ескерткіштер де бар. Паркті Ұлттық парктер қызметі басқарады және ол 1970 жылдың 21 қазанында құрылған. 2011 жылы аймақ "Good Morning America" бағдарламасынан "Американың ең әдемі жері" атағын жеңіп алды. 2014 жылы парктің бір бөлігі АҚШ Конгресімен "Ұйықтаған аюдың құмды жағалауы" деп аталды.

География

Мичиган көлінің жағалауының бір бөлігін қорғайтын Ұлттық көл жағалауы – «Уйықтап жатқан аюдың құм төбелері». Бұл аймақтың көп бөлігі Мичиганның төменгі жарты аралының солтүстік-батысындағы ірі жарты арал – Лиланау түбегінде орналасқан. Парк Солтүстік Мичиганның ең ірі қаласы Траверс-Ситиден батысқа қарай шамамен 32 шақырым қашықтықта жатыр. Парктің оңтүстік жағы Бензи округінің солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан, ол Платт шығанағының жағалауын және Платт өзенінің сағасын қамтиды. Бұл аймақ солтүстік бөлігімен салыстырғанда әлдеқайда тегіс, ол оңтүстік-батыс Лиланау округінде орналасқан. Лиланау округіндегі парктің бөліктеріне құм төбесіне шығу, Эмпайр Блафф, Пирамида Пойнт және Пирс Стокинг көріктік жолы кіреді. Лиланау округіндегі парктің көп бөлігі Мичиганның 18-ші ірі көлі – Глен көліне жақын орналасқан. Парк Солтүстік Маниту аралы мен Оңтүстік Маниту аралын басқарады. Бұл аралдарға Лелландтан пароммен жетуге болады. Парк аумағында М 22 және М 109 тас жолдары өтеді. M 22 белгісі аймаққа келушілер үшін осыншалықты танымал мәдени символға айналды, сондықтан Траверс-Ситидегі компания 2004 жылдан бастап осы белгісі бар тауарларды сатуды бастады.

Жергілікті қоғамдастықтар

Ұлттық көл жағалауына ең жақын елді мекендер – Империя және Глен Арбор. Империяда Филип А. Харт атындағы Зиярәткерлер орталығы орналасқан, ол парктің бас штабы болып табылады.

Тарихқа дейінгі дәуір

Парк ішіндегі ландшафт соңғы мұз дәуірінде, Висконсин мұз басу кезеңінде, шамамен 10 000 - 14 000 жыл бұрын қалыптасқан. Бұл құм төбелері нағыз құмдық емес, желмен көтерілген құмның мұздық қалдықтарының үлкен жиынтығының үстіне орналасқан қалың қабат құм төбелері. Уақыт өте келе құм төбелері батысқа қарай бірте-бірте жылжып келді.

Жақында болған тарих

1962 жылы сенатор Филип Харт Ұйықтап жатқан аюдың құмдары ұлттық паркін құру туралы заң жобасын алғаш рет ұсынды. Паркке 1970 жылдың 21 қазанында ресми түрде рұқсат берілді. Парктің құрылуына қатысты дау болды, себебі бұл жеке меншікті мемлекеттік меншікке беруді қамтыды. Ол кездегі федералды үкіметтің позициясы бойынша, Ұлы көлдер – «үшінші жағалау» болып саналды және оларды Кейп-Хаттерас ұлттық жағалауы немесе Пойнт-Рейс ұлттық жағалауы сияқты сақтап қалу қажет еді. Қазіргі Ұйықтап жатқан аюдың құмдары ұлттық көл жағалауы аумағында тұратын жергілікті тұрғындар өздерін жердің қорғаушылары деп есептеді және оны туристердің көптеп келуінен қорғағысы келді. Үкімет ақырында жеңіске жетті, бұл жергілікті мектептерге қолдау көрсету арқылы жоғалған мүлік салығы түсімдерін өтеуге және Солтүстік Маниту аралын ұлттық көл жағалауының құрамына қосуға мүмкіндік берді. 2014 жылы парктің бір бөлігі Ұйықтап жатқан аюдың құмдары ұлттық көл жағалауын қорғау және демалыс туралы заң арқылы Ұйықтап жатқан аюдың құмдарының жабайы табиғаты деп ресми түрде жарияланды. Бұл АҚШ Конгресінің соңғы бес жылда қабылдаған алғашқы жабайы табиғатты қорғау туралы заң жобасы болды. 2022 жылы Франкфурт қаласынан келген бір адам Платт өзенінің арнасын заңсыз бұрып, өзеннің Мичиган көлімен тікелей кездесуіне мүмкіндік жасады. Осы адамға қарсы қылмыстық іс 2023 жылы қозғалды.

Этимология

Парк Оджибве тайпасының ұйықтап жатқан аю туралы аңызымен аталған. Аңыз бойынша, Мичиган көлінің батыс жағалауындағы зор орман өрті ана аю мен оның екі баласын жағалаудан пана іздеуге мәжбүр етті, олар қарсы жағаға жетпекші болды. Көп шақырым жүзіп өткен соң, екі бала артта қалды. Ана аю жағаға жеткенде, биік тіктеудің үстінде күтіп тұрды. Шамадан тыс шаршаған балалары көлде батып кетті, бірақ ана аю олардың соңынан келетініне үміттеніп, күтіп тұрды. Ана аюдың нығайып тұрған жігері мен сеніміне тәнті болған Ұлы Рух балаларды еске алу үшін екі арал (Солтүстік және Оңтүстік Маниту аралдары) жасады, ал жел ұйықтап жатқан аюды құмды төбелердің құмына көміп, ол осы күнге дейін күтіп отыр. "Аю" – бұл тіктеудің жоғарғы жиегіндегі ағаштармен жабылған кішкентай төбе, ол судан ұйықтап жатқан аю сияқты көрінетін. Жылдар өте келе, жел мен эрозия салдарынан "аюдың" көлемі айтарлықтай азайды.

Дюнаға көтерілу

Негізгі құм төбесіне шығу Глен көлінің қарсы бетінде орналасқан. Көлікпен келген келушілер Ұлттық саябақтар қызметінен күндізгі немесе жылдық төлем жасауы тиіс. Құм төбесіне жаяу немесе велосипедпен де шаруаға болады. Су станциялары негізгі құм төбесінің ішкі жағында, сондай-ақ, дәретхана мен сыйлық дүкені орналасқан. Жайау саяхатшылар Мичиган көліне дейін барып қайтуға мүмкіндік алады.

Кемпингке шығу

Мичиган штатындағы кемпинг демалысына арналған ең танымал орындардың бірі – Слипинг Бир Дюнс Ұлттық көл жағалауы, мүмкін ең танымал. Бұл танымалдылықтың себебі 2011 жылы Good Morning America бағдарламасы оны «Американың ең әдемі жері» деп атауы болуы мүмкін. Платт-Ривер кемпингі Бензи округінде орналасқан және түрлі кемпингтік орындарды ұсынады. Кейбір кемпингтер заманауи (электр желісімен жабдықталған), ал кейбіреулеріне жаяу бару керек, енді біреулері қарапайым. Жақын жердегі қызықты орындарға Платт өзенінің төңірегі, Платт өзені және Үлкен Платт көлі жатады. Слипинг Бир Дюнс Ұлттық саябағының солтүстік бөлігі Платт-Ривер кемпингінен қысқа қашықтықта орналасқан. Кемпингте каякпен жүзу өте танымал, әсіресе кемпингтен Платт өзенінің төңірегіне дейінгі каяк жолы. Сонымен қатар, Маниту аралдарында да көптеген кемпингтер бар. Олардың ішінде Оңтүстік Маниту аралындағы үш негізгі кемпинг: аралдың оңтүстік жағындағы Weather Station кемпингі, батыс жағалауындағы Bay кемпингі және солтүстік жағалауындағы Popple кемпингі. Бұдан өзге, ұлттық көл жағалауындағы федералдық кемпингтерден басқа, жыл сайын Слипинг Бир Дюнске келетін көптеген туристерге арналған тағы да көп кемпингтік аймақтар бар. Слипинг Бир Дюнстың төңірегінде кем дегенде 20 түрлі кемпингтік аймақ бар.

Жаяу жүру

Sleeping Bear Dunes National Lakeshore көптеген жаяу серуендеу жолдары ұсынады. Олардың ішінде Аллигатор-Хилл жолы, Империя-Блаф жолы, Кеттлз жолы, Пирамидалық нүкте жолы және Трит-Фарм жолы бар, бірақ олармен ғана шектелмейді.

Глен-Хейвен ауылы

Глен-Хейвен 1865 жылдан 1931 жылға дейін компаниялық қала ретінде болды. Алғашында Глен-Арбордың (1855 жылғы) док станциясы болған бұл орын, тез арада көлмен жүретін кемелерді отынмен жабдықтау пунктіне айналды. Осы жерде Чарльз Маккарти жеке кәсіп ашуға шешім қабылдады және кемелерге ағаш жеткізу үшін док салды. 1863 жылы Маккарти "Ұйықтаған аю үйін" салды. Бірнеше жылдан кейін ол саяхатшыларды қабылдау үшін кеңейтілді. 1928 жылы ол жазғы демалысқа арналған қонақ үйге қайта жаңартылды. Жалпы дүкен жұмысшыларды қажетті заттармен қамтамасыз ету үшін ашылды. Басқа компаниялық қалалар сияқты, жұмысшыларға жалақы компанияның дүкенінде ғана қолданылатын купонмен төленді. Темір шеберханасында құрал-жабдықтар жөнделді. 1878 жылы Дэвид Генри Дей осы қауымға келді. Осы кезде Аппалачи көмір кеніштерінен алынған көмір бу кемелерінде ағаштың орнын баса бастады, ал Дей осы кішкентай қауымда өзге мүмкіндіктерді іздеді.

Порт-Онида тарихи шаруалар ауданы

1860 жылы Порт-Онидада 87 адам тұрған. Томас Келдерхаус өтетін бу кемелеріне ағаш сату үшін док салдырған. Маусым кезінде ол таза өнімдер мен клен қантын да сата алған. Жергілікті әңгіме бойынша, атау алғаш тоқтаған кемеден, яғни Нью-Йорк штатының SS Oneida кемесінен шыққан. Аймақ 16 тарихи ферманы қамтиды. Ауыр еңбек жағдайлары мен ағаш сатудың азаюына байланысты шаруалар қауымдастығы біртіндеп тасталып кетті.

Пирс Стоккинг көрікті жері

Пирс-Стоккинг Сцендік Драйв – саябақ ішіндегі "көркем көріністерімен және икемді бұрылыстарымен" танымал көрікті жол. М 109 тас жолының бойында, Емпайр мен Глен-Хейвен арасында орналасқан бұл жолдың ұзындығы 12 километр (7,4 миль) болып, Мичиган көлі, Глен көлі және айналасындағы саябақтардың әдемі көрінісін тамашалауға мүмкіндік береді.

Қайықта жүзу

Қайықпен жүзу парктегі өзендерде және көлдерде, әсіресе Кристалл және Платт өзендерінде кең таралған.

Құрып бара жатқан түрлер

Құбырлы түлкі, федералды тіркелген сирек кездесетін түр, Ұйқылы аюдың ұлттық көл жағалауында көбейеді.