Кіріспе

Жапондық кинорежиссер (1931 жылы туған)

Ёдзи Ямада (山田 洋次) – жапондық кинорежиссер, ең көп танымал туындылары – «Otoko wa Tsurai yo» фильмдер сериясы және «Самурай трилогиясы» («The Twilight Samurai», «The Hidden Blade» және «Love and Honor» фильмдері).

Өмірбаян

Ол Осакада дүниеге келді, бірақ әкесінің Оңтүстік Маньчжурия темір жолында инженер болып жұмыс істегендігіне байланысты, екі жасынан бастап Қытайдың Далянь қаласында өсті. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Жапонияға оралып, Ямагата префектурасында тұрды. 1954 жылы Токио университетін бітірген соң, "Шочику" компаниясына қабылданып, Йошитаро Номураның сценарийшісі немесе режиссердің ассистенты болып жұмыс істеді. Ұзақ мансабында көптеген сыйлықтарға ие болды және Жапонияда, сондай-ақ әлемнің сыншылары тарапынан жоғары бағаланды. 1958 жылы алғашқы сценарийін жазды, ал 1961 жылы алғашқы фильмін түсірді. Ямада бүгінгі күнге дейін фильмдер түсіруді жалғастыруда. Ол бір кезде Жапония режиссерлер гильдиясының президенті болды, қазір Ритсумейкан университетінің қонақ профессоры қызметін атқарады.

Тора-сан сериясы

Жапонияда "Otoko wa Tsurai yo" деген атпен танымал, оның "Tora san" сериясында әрқашан махаббатта бақытсыз болатын саяхатшы саудагер Торадзиро басты рөлде. "Tora san" фильмдерінің барлығында басты рөлді Киёси Ацуми сомдағандықтан, ол 1996 жылы қайтыс болғаннан кейін серия аяқталды, ал Ямада басқа фильмдерге көшті. Ямада ұзақ жылдар бойы түсірілген фильмдер сериясымен танымал болғанымен – "Есте сақтауға лайық сынып" сериясындағы төрт фильм және "Бос және жеңіл" ("Tsuribaka Nisshi") сериясындағы 13 фильм – ешқайсысы "Tora san" сериясының рекордтық санына жете алмады. Шамамен 25 жыл ішінде 48 "Tora san" фильмі түсірілді, олардың барлығында Ацуми түсті, ал көпшілігін Ямада жазды және режиссерлік етті.

Белгілі марапаттар

Оның фильмдері Жапон академиясының «Үздік фильм» сыйлығын төрт рет жеңіп алды: 1977 жылы «Сары қол орамал» үшін, 1991 жылы «Менің ұлдарым» үшін, 1993 жылы «Есте сақтауға лайық сынып» үшін және 2002 жылы «Туалайт самурай» үшін, сондай-ақ ол 76-шы «Оскар» сыйлығының «Үздік шетелдік фильм» номинациясына ұсынылған. Ол Жапония академиясының «Жыл режиссері» сыйлығын үш рет жеңіп алды. 1984 жылы түсірген «Тора санның тыйым салынған махаббаты» фильмі 14-ші Мәскеу халықаралық кинофестивалінде «Алтын жүлде» үшін ұсынылды. 2004 жылы түсірген «Жасырын қылыш» фильмі он алты сыйлыққа ұсынылып, үшеуін жеңіп алды. 2010 жылы Ямада Берлин кинофестивалінде марапаттау салтанатында өзінің соңғы фильмі «Отото» көрсетілді, сонымен қатар фестиваль бағдарламасына қосқан үлесі үшін «Берлинал камерасы» сыйлығымен марапатталды.