Кіріспе

Шахмат ашылуы: "Қаралыстың үнді қорғанысы" (QID) – 1. d4 Nf6 2. c4 e6 3. Nf3 b6. Бұл ашылу патшайымның пешкасы ойынына қарсы берік қорғаныс болып табылады. 3…b6 қараның орталықтағы e4 және d5 ақ алаңдарына бақылауын күшейтеді, бұл қисайтылған пілді (fianchetto) орналастыруға дайындық арқылы жүзеге асырылады, және осы маневр ашылудың атын анықтайды. Басқа үнді қорғаныстарындағыдай, қаралар классикалық стильде пешкалармен басып алудың орнына, гипермодерн стильде пілдермен орталықты бақылауға тырысады. Ақ 3. Nf3 жүру арқылы 3. Nc3 Bb4 кейін туындайтын Нимзо үнді қорғанысын болдырмайды. Қаралыстың үнді қорғанысы Нимзо үнді қорғанысының туысқан ашылуы саналады, себебі екі ашылудың да мақсаты ақтың e2–e4 жүру арқылы орталықты толық бақылауға алуына кедергі келтіру. Олар бірігіп 1. d4-ке өте жақсы жауап береді.

Негізгі желі: 4.g3

4. g3 (ECO E15–E19) ұзақ жылдар бойы ақтардың ферзьдік үнділікке қарсы ең танымал ходы болып келді. Ол жеңіл шаршы епископты фланга қарай жылдыруға дайындық жасау арқылы бақылауды күшейтеді. 1970-ші жылдарға дейін қаралардың стандартты жауабы 4...Bb7 болды, бірақ содан бері 4...Ba6 ходы өзекті болып табылады. Кем кездесетін үшінші нұсқа – 4...Bb4+, ол аз пайдалы қара шаршы епископты айырбастауға бағытталған, алайда бұл ход қараны сәл пассивті позицияға түсіреді.

Қазіргі негізгі желі: 4...Ba6

Ақ c4-дегі пешкені 5. Nbd2, 5. Qa4, 5. Qc2 немесе 5. Qb3 ойнау арқылы қорғауға болады, бірақ бұл қимылдардың барлығы d4-ке бақылауды азайтады, соның салдарынан c7–c5 қара үшін тиімді жауап болады; демек, 5. b3 – ақтың ең көп қолданылатын жауабы. Дегенмен, ол қараңғы квадраттарды сәл әлсіретеді, оны қаралар 5. Bb4+ ойнау арқылы пайдалана алады. Енді 6. Nbd2 ойнаса, 6. Bc3 7. Rb1 Bb7 және 8. Be4 қауіпті жағдай туындайды, бұл тұзаққа Камаран Ширази сияқты ойыншыларды түсірген. Сондықтан, ақтың ең жақсы қозғалысы – 6. Bd2. Бірақ, 6. Be7 7. Bg2 c6 ойналғаннан кейін қара d7–d5 ойнауға дайын, қайтадан c пешкеніне шабуыл жасайды. Егер ақ cxd5 ойнаса, онда cxd5 қара үшін қолайлы. Сондықтан ақ түстілер көбінесе 8. Bc3 ойнайды, d2 алаңын босату үшін, ал 8. d5 ойналғаннан кейін ақ екі мүмкіндікке ие. 9. Nbd2 Nbd7 10. O-O O-O 11. Re1 c5 ойналғанда, қара ақтан бұрын тематикалық позицияға жетеді, ал 12. e4 dxe4 13. Nxe4 ойналғаннан кейін теңдік орнатылады. Сондықтан, негізгі жүріс 9. Ne5 болып табылады, ал қара осы атты мықты орталықта ұстап тұруына жол бергісі келмейді, сондықтан 9. Nfd7 10. Nxd7 Nxd7 11. Nd2 O-O 12. O-O Rc8 13. e4 ойналады. 9-шы жүрісте қара атты ыңғайластыру арқылы, ақ алғашқы болып орталық пешкені бұзуға қол жеткізеді. Қараның 5. Bb4+ шабуылының нәтижесінде ақтың слоны c3-ке тартылып, c қатарын жабады. Бұл, қазіргі уақыттағы «Каралеваның үндісі» негізгі жүрісі, теория бойынша тең деп есептеледі және 1980 жылдары гроссмейстерлердің практикасында жиі кездеседі. 5. b3 ойналғаннан кейін қараның 5. Bb4+-қа бірнеше ойналатын баламалары бар, олардың ең көп қолданылатыны – 5. Bb7 6. Bg2 Bb4+ 7. Bd2 a5. Ақ Nc3 ойнаса, қара орталық жарық алаңдарды бақылауын күшейту үшін слонын атқа айырбастайды және a5–a4 және b5 сияқты жүрістермен ойнайды. Қара үшін басқа мүмкіндіктер – 5. d5 және 5. b5. Соңғы кезде бірнеше гроссмейстерлер, соның ішінде Александр Белявский, Ни Хуа, Веселин Топалов және Магнус Карлсен 5. Qc2 ойнады. Бұл идея қараның c5 қарсы шабуылына мүмкіндік беруді көздейді, негізгі жүріс 5. Bb7 6. Bg2 c5. Ақ 7. d5 ойнау арқылы пешканы құрбан етуге дайын, соның арқасында белсенді ойынға ие болады. Бұл идея ақ үшін жақсы нәтижелер көрсетті, және 2008 жылдан бері жаңа идеялар пайда болып келеді. Emms-тің мәлімдемесіне сәйкес, бұрын 5. Qc2 жүрістері ақ үшін жақсы нәтиже бермеген.

Ескі негізгі желі: 4...Bb7

Королеваның үндісінің классикалық негізгі желісі, 1950 жылдардан бастап 4...Ba6 1980 жылдары танымал болғанға дейін ең көп ойналатын желі, әдетте мысылы: 5. Bg2 Be7 6. O-O O-O 7. Nc3 Ne4 8. Qc2 Nxc3 9. Qxc3. Ақ түстілердің аз да болса басымдығы бар, бірақ қаралардың әлсіз жақтары жоқ және 9...c5, 9...f5 немесе 9...Be4 сияқты қарсы шабуыл жасаудың әртүрлі жолдары бар. Бұл желілер теңдікке бейімділігімен белгілі, ал 4...Bb7 қазіргі уақытта қаралар жиі теңдікке жеткізу үшін қолданады. Ақ түстілер ойынды бұзуға тырысып, негізгі желіден әртүрлі ауытқулар жасады. Олардың ішінде: 8. Bd2, бұл c3 атты қорғап, d4-d5 жүруімен қауіп төндіреді. 7. d5, Артуро Помар енгізген, ал Лев Полугаевскийдің 7...exd5 8. Nh4 жалғасы d5-тегі пішінді қайтарып алу немесе Nf5 ойнаумен қауіп төндіреді. 6. Nc3, бұл d4-d5 және e2-e4 жүрулерімен орталықта әрекет дайындау үшін қамалдандыруды кейінге қалдырады.

4. а3

Петросянның вариациясы, 5. Nc3-ке дайындық жасайды, атты қысып ұстайтын Bb4-ті тоқтату арқылы. Ақ, Nc3 және e4 жүрете отырып, үлкен пішін орталығын құруды көздейді. Қара, әдетте Bb7 және d5 арқылы e4 шаршысына қарсы тұрады. (Толық талдау үшін Гуревич, 1992-ге қараңыз.) Бұл вариацияны Гарри Каспаров мансабының алғашқы кезеңдерінде жиі қолданды.

4.Nc3

Қара 4 Bb7 және 4 Bb4 арасында таңдау жасай алады. 4 Bb7 5. a3 1980-ші жылдардың ортасына қарай Петросян жүйесіне жету үшін жиі қолданылатын қозғалыс ретіне айналды, онда Ақ 4. a3 c5 5. d5 Ba6 және 4. a3 Ba6 мүмкіндіктерін болдырмады. 5. Bg5 – бұл ескірек нұсқа, ол 5…h6 6. Bh4 g5 7. Bg3 Nh5 8. e3 Nxg3 9. hxg3 Bg7 соңынан Қараға жақсы теңдестіру мүмкіндіктерін береді. 5…Be7 кейін Ақ 6. e3 немесе 6. Qc2 ойнай алады. 4 Bb4 (немесе 3. Nc3 Bb4 4. Nf3 b6) – бұл Ханшайым Индиясы/Нимзо Индиясының нұсқасы. Ақ үшін мүмкін қозғалыстар: 5. Bg5, 5. e3 және 5. Qb3. 5. Bg5 кейін Қара 5…Bb7 немесе 5…h6 ойнауы мүмкін. 5…Bb7 6. e3 h6 болғанда, Ақ 7. Bh4 ойнай алады. 5…h6 6. Bh4 Bb7 (немесе транспозиция арқылы 4 Bb7 5. Bg5 h6 6. Bh4 Bb4), Ақ 7. e3 ойнауы мүмкін. 6…g5 7. Bg3 Ne4 8. Qc2 позициясы 1980-ші жылдары көп ойналып, жан-жақты талданды. 5. e3 кейін Қара көбінесе 5…Bb7 ойнайды. Ақ көбінесе Нимзо Индиясының Фишер вариациясы үшін 6. Bd3 ойнайды (немесе 3. Nc3 Bb4 4. e3 b6 5. Bd3 Bb7 6. Nf3 транспозициясы арқылы). Ақ 6. e3 ойнауы мүмкін, содан кейін Қара көбінесе 6…h6 ойнайды, бірақ 6. Nd2 немесе 6. Qc2 жақсырақ болуы мүмкін. 5. Qb3 кейін Қара көбінесе 5…c5 ойнайды.

4. е3

Қала мен қамалға дайындалу Тигран Петросянның сүйікті әдісі болған. Бұл сырттай тыныш дамып келу орта ойында күрделі жағдайларға алып келуі мүмкін. Қара әдетте 4... Bb7 деп жауап береді, содан кейін ойын 5. Bd3 d5 6. O-O немесе 5. Nc3 Bb4, Нимзо үнді қорғанысына өтуі мүмкін.

4.Bf4

Майлз вариациясы, тек қана пілді тиімді қалпына келтіреді. Оны ойлап тапқан адам кейбір сәттіліктерге қол жеткізгеніне қарамастан, бұл идея ешқашан кең таралған жоқ.