Кіріспе
Австралиялық саясаткер, Квинсленд штатының бұрынғы премьер-министрі Уэйн Кит Госс (26 ақпан 1951 жыл - 10 қараша 2014 жыл) 1989 жылдың 7 желтоқсанынан 1996 жылдың 19 ақпанына дейін Квинсленд штатының премьер-министрі болды, сондай-ақ отыз екі жылдан астам уақыттан кейін штаттың алғашқы Лейборист премьер-министрі атанды. Саясатқа кірмес бұрын Госс заңгер қызметін атқарды, саясаттан кеткен соң Квинсленд өнер галереясының төрағасы және Deloitte Австралияның төрағасы болып қызмет етті.
the former Premier of Queensland
Wayne Keith Goss (26 February 1951 – 10 November 2014) was Premier of Queensland from 7 December 1989 until 19 February 1996, becoming the first Labor Premier of the state in over thirty two years. Prior to entering politics, Goss was a solicitor, and after leaving politics he served as Chairman of the Queensland Art Gallery and Chairman of Deloitte Australia.
Ерте өмір
Ол Квинсленд штатының Мундуббера қаласында дүниеге келді және Иналада өсті, онда Инала мемлекеттік жоғары мектебінде және Квинсленд университетінде заң бакалавры дәрежесін алды. Ол адвокат болып жұмыс істеді, содан кейін аборигендердің құқықтық қызметінде жұмыс істеп, жеке практикасын ашты, бірақ 1975 жылғы қарашада Гоф Уитлам қызметтен алынғаннан кейін ғана Австралияның Еңбек партиясына мүше болды. Госс 1970-1980 жылдардағы Бьелке Петерсен үкіметіне қарсы азаматтық бостандықтар үшін күресте басқалармен бірге маңызды рөл атқарды, Бьелке Петерсенге қарсы заңдық және саяси стратегияларды жүргізді. 1988 жылғы наурыз айында оппозиция жетекшісі болып сайланды. Оның гомосексуализмді қылмыстық жазадан босату жоспарлары Квинслендке гомосексуалдардың көптеп келуіне әкеледі деген пікірлер айтылды. Ол Куперді қатыгез реакционер ретінде бейнелейтін және Бьелке Петерсеннің дәл көшірмесі сияқты көрсететін жарнамалармен жауап берді.
Премьер-министр қызметі
Госс пен Еңбек партиясы 1989 жылғы сайлауда күшті үстемдікке ие болды, 24 орынға қол жеткізіп, Квинслендте сол кезге дейін биліктегі үкіметтің ең ауыр жеңілісін көрсетті. Бұл Брисбен қаласын шарлаған зор лейбористік толқынның нәтижесі болды; Лейбористер астананың 36 мандатының бесеуін қоспағанда барлығын жеңіп алды. Оның сайлаудағы жеңісі 32 жылдық Коалиция/Ұлттық партияның үкімшілігін аяқтады, бұл "Бжелке Петерсен дәуірінің аяқталуы" және жаңа кезеңнің басталуы ретінде қабылданып, The Courier Mail газеті "Госс – басшы" деп мәлімдеді. Қызметке кіргеннен кейін, ол полициядағы сыбайлас жемқорлыққа қатысты маңызды Фицджеральд тергеуінің көптеген реформаларын жүзеге асыруға жетекшілік етті. Госс үкіметі бірнеше сайлау және мемлекеттік сектор реформаларын енгізіп, "мыңдаған қосымша университет орындарын сатып алуға және мыңдаған жаңа мұғалімдерді жұмысқа орналастыруға" мүмкіндік жасады. Премьер-министрдің бас штабы бұрынғы дипломат Кевин Радд болды, кейіннен Федералды Еңбек партиясының басшысы және Австралияның премьер-министрі болды, ал Госс 1989 жылғы науқан директоры Уэйн Свон, кейіннен Австралияның вице-премьері болды. Глин Дэвис Госс үкіметінде де жоғары лауазымдарда қызмет етті. Госс 1992 жылғы штаттағы сайлауда екінші мерзімге жеңіске жетіп, 1989 жылы Ұлттық партия мен Либералдық партияға қарсы жеңген 19 орындық үстемдігін сақтап қалды (екі партия 1983 жылы коалициядан шығып, 1992 жылғы сайлаудан кейін қайта бірікті). 1995 жылғы сайлауға дейін Госс үкіметі Оңтүстік-Шығыс Квинслендтің маңызды тас жолдарының біріне балама ретінде сезімтал жартастарды тазалау жоспарын жариялады. Бұл "Жасылдар" партиясын бұрын жасаған ешқандай әрекетке бармауға итермеледі: олар өз қолдаушыларына дауыс беру бюллетендерінде екінші дауыстарын Лейбористерге бермеуді ұсынды. Бұл жағдайдың нәтижесінде, сондай-ақ Госс басқару стиліне наразылықтың күшеюі (көптегендер оны авторитарлық деп есептеді) және Федералды Еңбек үкіметіне деген ашудың артуы салдарынан Лейбористер сайлауда ауыр үлкен жаза алды. Айта кетерлігі, ол Брисбеннің Бейсайд айманында бірнеше мандатты жоғалтты, ол "коала мандаттары" деп белгілі болды, себебі жаңа жол коалалардың мекендеу ортасын жояды деген сенімге байланысты қызу пікірталас туды. Лейбористер Роб Борбидж басқаратын Коалициядан халықтың қолдауын жоғалтса да, Брисбендегі 40 мандаттың 31-ін жеңіп алды, ал Коалицияның көпшілігі Ұлттық партияның негізгі аймақтарында ысырап болды. Бұл Лейбористерге бір орындық аз үстемдікке қол жеткізуге мүмкіндік берді. 1995 жылғы сайлаудан кейін Лейбористердің көпшілігі Таунсвиллдегі Мундингбура округінде сақталды, оны Лейбористік партияның Кен Дэвис Коалицияның Фрэнк Тантиден бар болғаны 12 дауыспен жеңіп алды. Алайда, бірнеше бұзушылықтар анықталды, ең ауырлары Руандадағы әскери қызметкерлердің дауыстары есепке алынбады. Квинсленд Жоғарғы соты, даулы мәселелерді қарау соты ретінде, 1996 жылдың ақпан айында кезекті сайлау өткізуді бұйырды, онда Танти жеңіске жетті. Бұл нәтиже парламентте тепе-теңдікке әкелді, Коалиция мен Лейбористердің әрқайсысы 44 мандатқа ие болды. Билік тепе-теңдігін Гладстонда жаңадан сайланған тәуелсіз депутат Лиз Каннингэм ұстады. Қайта сайлаудан тоғыз күн өткен соң Каннингэм парламентте Коалицияны қолдайтынын мәлімдеді, Госске 1996 жылдың 19 ақпанында премьер-министр лауазымынан кетуден басқа жол қалдырмады. Бұл сөз Австралия саяси лексикасына енген фраза.
Басшылықтан кету
1996 жылы 19 ақпанда Премьер-министр және Еңбек партиясының басшысы лауазымынан кеткеннен кейін, ми ісігінің диагнозы (сәтті, жартылай алынып тасталды) оны белсенділігін азайтуға мәжбүр етті. Парламенттің екі жағынан қолдауға қарамастан – оның хирургиядан оралғанда Палата оған тұрғызып шапалақ соққандығының куәсі болғанмен – Госс 1998 жылғы Квинсленд штатының сайлауында саясаттан шықты. және Брисбен Бронкос NRL регби лигасының директоры болып бір мерзім қызмет етті. Госс 2001 жылы 100 жылдық медальмен марапатталды. Бизнес саласында Госс 2005–2013 жылдар аралығында Deloitte компаниясының Австралия бөлімшесінің Ұлттық төрағасы болды. Госс сондай-ақ 2002 жылдан 2013 жылға дейін Ausenco инженерлік фирмасының төрағасы қызметін атқарды. 2003 жылдан 2007 жылға дейін Госс Австралияның бұрынғы премьер-министрі Кевин Раддтың әйелі Тереза Рейн құрған Ingeus Limited компаниясының басқармасында болды. Бұдан өзге, Госс 2008 жылдан 2011 жылға дейін Австралиядағы тегін эфирлік телеарналарды өкілдік ететін лобби тобы FreeTV Australia төрағасы болды. Госс сонымен қатар Австралияның аборигендер білім беру қорының елшісі және 2010-2011 жылдарғы Квинсленд су тасқынының салдарын жоюмен айналысатын бизнес-топтың мүшесі болды.
Отбасы
Ол әйелі Ройзинмен (туған аты Хиршфельд) Брисбенде тұрды. Ройзиннің әкесі Конрад Хиршфельд (1927 жылы Родос стипендиаты) ал, оның әкесі Эуген Хиршфельд (1910 жылы Квинсленд университетінің алғашқы Сенатының мүшесі) болды. Уэйн мен Ройзин Госс екі балаға ие болды: Райан мен Кейтлин. Екеуі де Квинсленд университетін бітірді және сәйкесінше 2007 және 2009 жылдары Оксфорд университетінде оқуға Родс стипендиясын жеңіп алды.
Өлім, жерлеу және мұра
Госс 17 жыл бойы қайталанатын ми ісігімен күресті, оны басқару үшін төрт операция жасалды. Ол 2014 жылдың 10 қарашасында Брисбендегі үйінде 63 жасында әйелі мен балаларының қатысуымен қайтыс болды. Квинсленд және Австралия парламенттерінде көңіл айту резолюциялары қабылданды. Госс қайтыс болған кезде бұрынғы премьер-министр Кевин Радд оны Квинслендтің "соғыстан кейінгі ең ұлы премьері" деп сипаттады; бұрынғы премьер-министр Питер Битти оны "1915 жылғы Т.Дж. Райаннан бері Еңбек партиясының ең жақсы премьері" деп атады; бұрынғы премьер-министр Анна Блай "Уэйн Госс – қазіргі Квинслендтің әкесі" екенін мәлімдеді. Сол кездегі Либералды-ұлттық премьер Кэмпбелл Ньюман Госс Квинслендке жасаған "ерекше үлесін" бағалады. Жеке жерлеу рәсімі өткізілді, ал отбасы Квинслендтің заманауи өнер галереясының жоғарғы қабатындағы ашық алаңдарда қоғамдық еске алу шарасын ұйымдастырды. Госс әйелі Ройзин оның жеке өмірі, отбасылық жиындарда немесе күн шуағында демалып отырғанда жиі айтатын сөзі – "Бұл жақсы" екенін еске алды. Жақын досы және бұрынғы мемлекеттік прокурор, құрметті Мэтт Фоули Госспен болған достығы мен саяси мансабы туралы толыққанды куәлік берді. Қатысушылардың саны мыңнан асты, ал кейбіреулері мониторлар мен динамиктер орналасқан қосымша бөлмелерде жайғастырылды. Гриффит университетінің Логан қаласындағы орталық ғимараты Госс есімімен аталып, оның "білім берудегі көрегендігі" ескерілді. Мирт тұқымдасына жататын Госсиа атты жаңбырлы ормандар ағаштарының туысы, оның табиғатты қорғау жұмысына көрсетілген құрмет ретінде Уэйн Госс есімімен аталды.