Саймон Криан: Австралия саяхатшысы және саяси қайраткері (1949-2023)

Кіріспе

Симон Финдлей Крен (26 ақпан 1949 – 25 маусым 2023) – австралиялық саясаткер және кәсіподақ жетекшісі. Ол 2001 жылдан 2003 жылға дейін Австралияның Еңбек партиясының (АЛП) және оппозицияның басшысы болды. 1990 жылдан 2013 жылға дейін Өкілдер палатасында Хотам округін өкілдік етті және Хоук, Китинг, Радд және Гиллард үкіметтерінде министр болды. Крен Мельбурнда, Гоф Уитлэм үкіметінде премьер-министрдің орынбасары болған Фрэнк Креннің ұлы болып дүниеге келді. Ол Монаш университетінде құқық және экономиканы оқыды және жас кезінен бастап кәсіподақ қозғалысына қатысты, 1979 жылы дүкеншілер мен жинаушылар кәсіподағының бас хатшысы болды. 1981 жылы Австралия кәсіподақ кеңесінің (ACTU) вице-президенті, ал 1985 жылы президенті болып сайланды. Крен 1990 жылғы федералды сайлауда парламентке сайланғаннан кейін осы лауазымнан бас тартып, бірден Хоук үкіметінде ғылым және технология министрі болып тағайындалды. 1996 жылғы сайлауда Еңбек партиясы жеңілгенге дейін бірнеше министрлік қызметтерді атқарды. 1998 жылғы сайлаудағы жеңілістен кейін Крен Ким Бизли басшылығымен АЛП-ның орынбасары болып сайланды, Гарет Эвансты алмастырды. 2001 жылғы сайлаудағы тағы бір жеңілістен кейін ол партия басшысы ретінде Бизлидің орнын басатын оппозиция жетекшісі болып сайланды. Оның басшылығына бастапқы қызығушылыққа қарамастан, Крен қоғамдық пікір сауалнамаларында қиындықтарға тап болды, ал 2003 жылдың маусым айында Бизли оны басшылыққа таластырды. Крен жеңіске жеткенімен, оның басшылығына қатысты болжамдар күшейді, ал 2003 жылдың қарашасында ол отставкаға кететінін мәлімдеді, оның орнына көлеңкедегі қаржы министрі Марк Лэтам тағайындалды. Басшылықтан айырылғаніна қарамастан, Крен Еңбек партиясының ықпалды мүшесі болып қала берді және 2007 жылғы сайлауда Еңбек партиясы жеңіске жеткеннен кейін Сауда министрі ретінде үкіметке оралды. Крен 2010 жылдың маусым айында Кевин Раддқа қарсы өткен басшылық сайыста Джулия Гиллардты қолдады және ол жеңіске жеткеннен кейін министрлік лауазымында қалды. 2012 жылдың ақпанында Гиллардты қолдауын жалғастырғанімен, 2013 жылдың наурызында ол Раддты қолдауға көшкенін жариялады, бұл тағы бір басшылық сайлауға әкелді; Гиллард оны жауап ретінде үкіметтен шығарды. 2013 жылдың маусым айында Радд премьер-министр болып оралғанда, Крен орынбасы лауазымына қайта кіруге тырысты, бірақ сәтсіз аяқталды; ол кейіннен 2013 жылғы сайлауда саясаттан кету туралы шешім қабылдағанын мәлімдеді.

Australian politician (1949–2023)

Simon Findlay Crean (26 February 1949 – 25 June 2023) was an Australian politician and trade unionist. He was the leader of the Australian Labor Party (ALP) and leader of the opposition from 2001 to 2003. He represented the seat of Hotham in the House of Representatives from 1990 to 2013 and was a cabinet minister in the Hawke, Keating, Rudd and Gillard governments. Crean was born in Melbourne, the son of Frank Crean who was deputy prime minister under Gough Whitlam. He studied law and economics at Monash University and was involved in the trade union movement from a young age, becoming general secretary of the Storemen and Packers' Union in 1979. He was elected vice president of the Australian Council of Trade Unions (ACTU) in 1981 and president in 1985. Crean stood down from this role upon his election to parliament at the 1990 federal election, and was immediately appointed Minister for Science and Technology in the Hawke government. He held several other ministerial posts until Labor's defeat at the 1996 election. Following Labor's 1998 election defeat, Crean was elected deputy leader of the ALP under Kim Beazley, replacing Gareth Evans. He was elected unopposed to succeed Beazley as party leader following further defeat at the 2001 election, becoming leader of the opposition. Despite initial enthusiasm for his leadership, Crean struggled in opinion polling, and in June 2003 Beazley challenged him for the leadership. Although Crean won comfortably, speculation about his leadership only intensified, and in November 2003 he announced that he would resign, and was replaced by his shadow treasurer Mark Latham. Despite losing the leadership, Crean remained a senior figure within the Labor Party, and returned to cabinet as Minister for Trade when Labor won the 2007 election. Crean supported Julia Gillard in her leadership challenge to Kevin Rudd in June 2010, and remained in the Cabinet after she was successful. Although he continued to support Gillard through the leadership spill in February 2012, in March 2013 he announced that he was switching support to Rudd, sparking another leadership spill; Gillard sacked him from the Cabinet in response. When Rudd eventually did return as prime minister at the leadership spill in June 2013, Crean ran unsuccessfully to return to the role of deputy leader; he subsequently announced his decision to retire from politics at the 2013 election.

Ерте өмір және білім

Кран 1949 жылғы 26 ақпанда Мельбурнда дүниеге келген. Ол Мэри мен Фрэнк Кранның үш ұлының бірі. Оның әкесі 1951 жылдан 1977 жылға дейін федералды Еңбек партиясының депутаты болды және Уитлэм үкіметінде қазынашылық және вице-премьер лауазымдарында қызмет етті. Оның ағаларының бірі, дәрігер Дэвид Кран, Тасмания парламентінің мүшесі болды. Оның тағы бір ағасы, мемлекеттік қызметкер Стивен Кран, 1985 жылы 38 жасында Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Шарлотт-Пасс тауында жалғыз шаңғы тебу кезінде қаза тапты; оның денесі екі жылдан кейін табылды. Ол бұрынғы штаттық жетекші Клайд Холдингке қарсы сайлауда жеңіліске ұшырады, Холдинг 36 дауысқа қарсы 34 дауыспен жеңіске жетті. 1979 жылы Кран SPU-ның Бас хатшысы болып сайланды, бұл оған Австралия кәсіподақ кеңесінің (ACTU) басқармасына өкілдік етуге мүмкіндік берді. 1981 жылы ACTU вице-президенті болып сайланды, ал 1985 жылы ACTU президенті болып сайланды. ACTU президенті ретінде Кран 1987 жылдан 1990 жылға дейін Qantas басқармасында және 1988 жылдан 1990 жылға дейін Австралия индустриялық даму корпорациясының басқармасында қызмет етті.

Қарсылық

1996 жылғы сайлауда Еңбек партиясы ауыр жеңіліске ұшырағаннан кейін, Крин вице-лидерлікке таласуды шешті, бірақ Гарет Эванс 42 дауысқа қарсы 37 дауыспен жеңіліп қалды. Ол Көлеңкелік кабинетке қосылды, ал 1998 жылғы сайлаудағы жеңілістен кейін Эванс саясаттан зейнеткерлікке шыққаннан соң, Крин оның орнын алу үшін оңай сайланды, Оппозицияның орынбасары және Көлеңкелік қазынашы болып қаланды. 2001 жылдың қаңтарында Кринге «Жүзжылдық мерейтой медалі» табысталды. 2001 жылдың қарашасында Еңбек партиясы үшінші рет сайлауда жеңіліске ұшырағаннан кейін, Крин Ким Бизлидің орнына Еңбек партиясының басшысы болып сайланды. 2003 жылдың 4 ақпанында Крин Лейбористік партияны премьер-министр Джон Говардтың Аустралия әскерін Ирак соғысына жіберу туралы шешімін айыптауға басшылық етті. 2003 жылдың көп бөлігінде жағымсыз сауалнамалар Кринге қарсы көшбасшылыққа талас тудырды; 2003 жылдың 16 маусымында Крин көшбасшылық шиеленісін аяқтау ниетімен көшбасшылықты ауыстыруды шақырды, ол Ким Бизлиге қарсы 58 дауысқа 34 дауыспен жеңіске жетті. Бұл Криннің Говардқа қарсы сауалнамаларда одан да көп үмітсіздікке тап болуына тосқауыл болмады, сондықтан 2003 жылдың 28 қарашасында Крин өзінің әріптестерінің сенімін жоғалтқанын және Еңбек партиясының басшысы лауазымынан кететінін мәлімдеді; бұл оны 1916 жылдан бері федералды сайлауға қатыспаған алғашқы Еңбек партиясының басшысы етті. 2 желтоқсанда Көлеңкелік қазынашы Марк Лэтам Криннің орнына 47 дауысқа 45 дауыспен Ким Бизлиді жеңіп алды; Лэтам Кринды дереу Көлеңкелік қазынашы етіп тағайындады. Еңбек партиясы 2004 жылғы сайлауда төртінші рет жеңіліске ұшырағаннан кейін, Крин Көлеңкелік қазынашы лауазымынан кетті; ол бастапқыда Көлеңкелік кабинеттен толығымен кетуді жоспарлаған, бірақ Лэтамның талабы бойынша ол Сауда министрінің орынбасары рөлін қабылдады. 2005 жылдың қаңтарында Бизли басшылыққа оралғанда Крин бұл лауазымын сақтап қалды. Алайда, 2005 жылдың маусымында Көлеңкелік кабинеттегі қайта құру кезінде Крин Аймақтық даму министрінің орынбасары болып төмендетілді. Содан кейін ол өзінің бұрынғы кәсіподағының мүшесі Мартин Пакуладан Хотем округіне алдын ала сайлауға қатысты, бұл қадамды Крин Бейзли, Хонг Лим және Еңбек партиясының оң қанаты деп ашық айтты. Бизли екі үміткерді де ашық қолдаудан бас тартты, бірақ бірнеше алдыңғы қатардағы саясаткерлер, соның ішінде Джулия Гиллард, Кринды қолдады. Бұл Кринге өзінің округіне алдын ала сайлауда жеңіске жетуге көмектесті; Крин сенатор Стивен Конройды өзіне қарсы әрекет жасағаны үшін ерекше атап өтті, оның алдыңғы қатардағы әріптесін «адал емес» және «өмірімде жұмыс істеген ең адал емес адамдардың бірі» деп сипаттады. 2006 жылдың желтоқсанында Ким Бизлидің орнына Кевин Радд басшылыққа келгеннен кейін, Радд Кринды Сауда министрінің орынбасары етіп қайта тағайындады. Джулия Гиллардтың 2010 жылдың маусымында премьер-министр болып сайлануынан кейін, Крин Гиллардтың орнына Білім, жұмыспен қамту және еңбек қатынастары министрі болып тағайындалды, ал Стивен Смит Сауда министрі болып тағайындалды. 2010 жылғы сайлаудан кейін Гиллард кабинетті қайта құрастырып, Кринды Өнер министрі және Аймақтық даму және жергілікті басқару министрі етіп тағайындады. 2013 жылдың 21 наурызында, жағымсыз сауалнамалардың салдарынан туындаған маңызды көшбасшылық шиеленістерден кейін, Крин Гиллардты көшбасшылықты ауыстыруға шақырды, мақсаты Рудды премьер-министр лауазымына үміткер болуға ынталандыру болды. Бұл Криннің ұстанымындағы өзгерісті білдірді; ол Гиллардтың адал қолдаушысы болған. Крин егер Руд басшылыққа үміткер болса, Уэйн Сванға вице-лидерлік лауазымы үшін қарсы шығатынын айтты. Алайда, Руд үміткер болудан бас тартты, Гиллардқа қарсылықсыз басшылықты қалдырды. Гиллард Кринды дереу кабинеттен шығарып, оған деген «адалдықсыздығына» деген көңілін білдірді. Одан босатылғанға дейін Крин федералды саясатта ешқашан артқы қатарда отырмаған сирек саясаткерлердің бірі болды. 2013 жылдың маусымында Руд Гиллардты премьер-министр лауазымында алмастырғаннан кейін, Крин вице-лидерлік лауазымына үміткер болды, бірақ Энтони Албанезе 61 дауысқа 38 дауыспен жеңіліп қалды. Кейіннен Крин 2013 жылғы сайлауда саясаттан кету туралы хабарлады. Крин Джек Бизлиден кейін (Джеймс Скуллин, Джон Кертин, Фрэнк Форд және Бен Чифлидің басшылығымен қызмет еткен) төрт Еңбек партиясының премьер-министрлерінің (Хоук, Китинг, Радд және Гиллард) кезінде кабинет министрі болып қызмет еткен алғашқы адам болды.

After the Labor Party was heavily defeated at the 1996 election, Crean chose to contest the deputy leadership, but was defeated by Gareth Evans by 42 votes to 37. He joined the Shadow Cabinet, and after Evans retired from politics following Labor's 1998 election defeat, Crean was easily elected to replace him, becoming Deputy Leader of the Opposition and Shadow Treasurer. In January 2001, Crean was awarded the Centenary Medal. In November 2001, following Labor's third consecutive election defeat, Crean was elected unopposed to replace Kim Beazley as Leader of the Labor Party, becoming leader of the opposition; Jenny Macklin was elected as his deputy, also unopposed. On 4 February 2003, Crean led the Labor Party to condemn Prime Minister John Howard's decision to commit Australian troops to the Iraq War. Throughout most of 2003, poor opinion polling led to speculation of a leadership challenge against Crean; on 16 June 2003, Crean called a leadership spill intending to put an end to the leadership tensions, winning against Kim Beazley by 58 votes to 34. This failed to stop Crean losing even further ground to Howard in opinion polls as preferred Prime Minister, and on 28 November 2003, Crean announced that he would resign as Leader of the Labor Party, stating that he felt he no longer had the confidence of his colleagues; this made him the first Labor Leader not to contest a federal election since 1916. On 2 December, Shadow Treasurer Mark Latham defeated Kim Beazley in a ballot by 47 votes to 45 to replace Crean; Latham appointed Crean immediately as Shadow Treasurer. After Labor suffered a fourth consecutive defeat at the 2004 election, Crean resigned from his Shadow Treasurer position; he initially intended to resign from the Shadow Cabinet entirely, but at Latham's insistence, he accepted the role of Shadow Minister for Trade. Crean retained this position when Beazley returned to the leadership in January 2005. However, in a reshuffle of the Shadow Cabinet in June 2005, Crean was demoted to Shadow Minister for Regional Development. He then faced a pre selection challenge for his seat of Hotham from Martin Pakula, a member of his former union, the SPU, a move which Crean publicly blamed on Beazley, Hong Lim, and the Labor Right. Beazley refused to publicly support either candidate, but several frontbenchers, including Julia Gillard, supported Crean. This helped Crean to comfortably win the pre selection for his seat; Crean singled out Senator Stephen Conroy for his part in the move against him, describing his front bench colleague as "venal" and "one of the most disloyal people I've ever worked with in my life". Following the replacement of Kim Beazley by Kevin Rudd as leader in December 2006, Rudd reappointed Crean as Shadow Minister for Trade. Following Julia Gillard's election unopposed as Prime Minister in June 2010, Crean was appointed to replace Gillard in the role of Minister for Education, Employment and Workplace Relations, with Stephen Smith taking over as Minister for Trade. After the 2010 election, Gillard reshuffled the Cabinet and appointed Crean as Minister for the Arts and Minister for Regional Development and Local Government. On 21 March 2013, following significant leadership tensions arising from poor opinion polling, Crean called for Gillard to spill the leadership, with the aim of encouraging Rudd to challenge for the position of Prime Minister. This marked a change in Crean's position; he had long been a committed supporter of Gillard. Crean said he would challenge Wayne Swan for the role of deputy leader, if Rudd ran for the leadership. However, Rudd declined to run, leaving Gillard to retain the leadership unopposed. Gillard quickly sacked Crean from the Cabinet, expressing publicly her disappointment at his "disloyalty" to her. Before his sacking, Crean had been one of the few federal politicians to have never spent time on the backbench. After Rudd did eventually replace Gillard as prime minister in June 2013, Crean ran for the position of Deputy Leader but was defeated by Anthony Albanese by 61 votes to 38. Crean subsequently announced he would retire from politics at the 2013 election. Crean retired as the first person to serve as a Cabinet Minister under four Labor Prime Ministers (Hawke, Keating, Rudd and Gillard) since Jack Beasley (who served under James Scullin, John Curtin, Frank Forde and Ben Chifley).

Саясатта болғаннан кейінгі мансап

2014 жылдың қазан айында Крен Австралия мал шаруашылығы экспорттаушылар кеңесінің төрағасы болып сайланды және 2016 жылы екінші мерзімге қайта сайланды. Крен Дикин университетінде доцент болды және университеттің озық өндіріс тобының төрағасы қызметін атқарды. 2014 жылы Дикин университеті оған құрметті заң ғылымы докторы атағын берді. Сол жылы ол өзі бітірген Монаш университетіне университет кеңесінің мүшесі ретінде оралды және 2020 жылдан қайтыс болған 2023 жылға дейін проректоры болып қызмет етті. Крен басқа да лауазымдарда болды, олардың ішінде Австралия-Корея бизнес кеңесінің, Австралия мал экспорттаушылар кеңесінің, Еуропалық-Австралия бизнес кеңесінің және Cornerstone Group консультативтік кеңесінің тең төрағасы. Сондай-ақ Крен Linfox және Мельбурн Луна Паркінің директорлар кеңесінде директор болып жұмыс істеді.

Жеке өмір

Кран Кэролмен 50 жылдан астам уақыт некеде тұрды және екі ересек баласы болды. Ол Солтүстік Мельбурн футбол клубының жанкүйері және демеушісі болды. Кран 2023 жылғы 25 маусымда Германиядағы өнеркәсіптік делегацияның құрамында болып, Еуропалық Австралиялық Бизнес Кеңесінің төрағасы ретінде Берлинде өкпелік эмболиядан көз жұмды. Оның жасы 74-ке толған еді. Премьер-министр Энтони Албанез оны "Еңбек қозғалысының алып тұлғасы" деп сипаттады. Ол Кранға мемлекеттік жерлеу рәсімі өткізілетінін растады.