Роберт Хоук: Австралияның экс-премьер-министрінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

1983-1991 жылдар аралығында Австралияның премьер-министрі

Роберт Джеймс Ли Хоук (9 желтоқсан 1929 – 16 мамыр 2019) – австралиялық саясаткер және кәсіподақ жетекшісі, 1983-1991 жылдар аралығында Австралияның 23-ші премьер-министрі қызметін атқарған. Ол Австралияның Еңбек партиясының (АЕП) басшысы болды, ал бұрын 1969 жылдан 1980 жылға дейін Австралия кәсіподақ кеңесінің (АКК) президенті, 1973 жылдан 1978 жылға дейін Еңбек партиясының ұлттық атқару комитетінің президенті болып қызмет еткен. Хоук Оңтүстік Австралияның Бордертаун қаласында дүниеге келген. Ол Батыс Австралия университетінде оқыды, содан кейін Родс стипендиясы бойынша Оксфорд университетінде білім алды. 1956 жылы Хоук АКК-ға ғылыми қызметкер болып орналасты. Ұлттық жалақы мәселелері бойынша төрелікке жауапты болғаннан кейін, 1969 жылы АКК президенті болып сайланды, осы қызметте жоғары беделге ие болды. 1973 жылы ол Еңбек партиясының президенті болып тағайындалды. 1980 жылы Хоук АКК және Еңбек партиясының президенті лауазымынан қалып, парламенттік саясатқа қатысу ниетін білдірді. Содан кейін 1980 жылғы федералды сайлауда Уилс сайлау округінен парламент депутаты (МП) болып сайланды. Үш жыл өткен соң, ол Билл Хейденді Австралия Еңбек партиясының басшысы ретінде алмастырып, бес апта ішінде Еңбек партиясын 1983 жылғы сайлаудағы үлкен жеңіске жеткізді және премьер-министр болып ант берді. Ол Еңбек партиясын тағы үш рет жеңіске жеткізді, 1984, 1987 және 1990 жылдарғы сайлауларда сәтті нәтижелерге қол жеткізді, осылайша Еңбек партиясы тарихындағы ең табысты премьер-министр атанды. Хоук үкіметі көптеген реформаларды жүзеге асырды, оның ішінде маңызды экономикалық реформалар, Landcare ұйымын құру, жалпыға бірдей денсаулық сақтау жүйесі Medicare-ді енгізу, бағалар мен табыстар туралы келісімді жасау, АТЭС құру, австралиялық долларды еркін айналымға шығару, қаржы секторын либерализациялау, отбасылық жәрдемдеме схемасын енгізу, жұмыс орнындағы дискриминацияны болдырмау үшін жыныстық дискриминацияға қарсы заң қабылдау, "Advance Australia Fair" әнін елдің ұлттық әнұраны деп жариялау, барлық жұмыскерлер үшін зейнетақы схемаларын енгізу, Антарктидада кен өндіруге тыйым салу бойынша келіссөздер жүргізу және Австралияның Ұлыбританиядан қалған барлық құзыреттерін жойған Австралия заңын қабылдауды бақылау. 1991 жылдың маусым айында Хоук қаржы министрі Пол Китингтің басшылыққа таласуына қарсы тұрды, бірақ Хоук билігін сақтап қалды. Алайда, Китинг алты айдан кейін тағы да басшылыққа таласып, тар жеңіске жетіп, Хоукты премьер-министр лауазымынан шеттетуге ұшыратты. Хоук парламенттен зейнеткерлікке шығып, 2019 жылы 89 жасында қайтыс болғанға дейін бизнеспен айналысып, қайырымдылық қызметтерін жалғастырды. Хоук партиясының ең ұзақ қызмет еткен премьер-министрі болып қала береді және Роберт Мензиз бен Джон Ховардтан кейін Австралияның үшінші ең ұзақ қызмет еткен премьер-министрі. Ол сондай-ақ Оңтүстік Австралияда туған және Батыс Австралияда тәрбиеленген жалғыз премьер-министр. Хоук 1984 жылы 75% қолдау көрсеткен Австралия премьер-министрлері арасындағы ең жоғары беделге ие болды. Тарихшылар Хоукты Австралия премьер-министрлерінің алдыңғы қатарында санайды.

Robert James Lee Hawke (9 December 1929 – 16 May 2019) was an Australian politician and trade unionist who served as the 23rd prime minister of Australia from 1983 to 1991. He held office as the leader of the Australian Labor Party (ALP), having previously served as the president of the Australian Council of Trade Unions from 1969 to 1980 and president of the Labor Party national executive from 1973 to 1978. Hawke was born in Border Town, South Australia. He attended the University of Western Australia and went on to study at University College, Oxford as a Rhodes Scholar. In 1956, Hawke joined the Australian Council of Trade Unions (ACTU) as a research officer. Having risen to become responsible for national wage case arbitration, he was elected as president of the ACTU in 1969, where he achieved a high public profile. In 1973, he was appointed as president of the Labor Party. In 1980, Hawke stood down from his roles as ACTU and Labor Party president to announce his intention to enter parliamentary politics, and was subsequently elected to the Australian House of Representatives as a member of parliament (MP) for the division of Wills at the 1980 federal election. Three years later, he was elected unopposed to replace Bill Hayden as leader of the Australian Labor Party, and within five weeks led Labor to a landslide victory at the 1983 election, and was sworn in as prime minister. He led Labor to victory a further three times, with successful outcomes in 1984, 1987 and 1990 elections, making him the most electorally successful prime minister in the history of the Labor Party. The Hawke government implemented a significant number of reforms, including major economic reforms, the establishment of Landcare, the introduction of the universal healthcare scheme Medicare, brokering the Prices and Incomes Accord, creating APEC, floating the Australian dollar, deregulating the financial sector, introducing the Family Assistance Scheme, enacting the Sex Discrimination Act to prevent discrimination in the workplace, declaring "Advance Australia Fair" as the country's national anthem, initiating superannuation pension schemes for all workers, negotiating a ban on mining in Antarctica and overseeing passage of the Australia Act that removed all remaining jurisdiction by the United Kingdom from Australia. In June 1991, Hawke faced a leadership challenge by the Treasurer, Paul Keating, but Hawke managed to retain power; however, Keating mounted a second challenge six months later, and won narrowly, replacing Hawke as prime minister. Hawke subsequently retired from parliament, pursuing both a business career and a number of charitable causes, until his death in 2019, aged 89. Hawke remains his party's longest serving Prime Minister, and Australia's third longest serving prime minister behind Robert Menzies and John Howard. He is also the only prime minister to be born in South Australia and the only one raised and educated in Western Australia. Hawke holds the highest ever approval rating for an Australian prime minister, reaching 75% approval in 1984. Hawke is frequently ranked within the upper tier of Australian prime ministers by historians.

Жас шағы мен отбасы

Боб Хоук 1929 жылғы 9 желтоқсанда Оңтүстік Австралияның Бордер-Таун қаласында дүниеге келді. Ол конгрегационалист пастор Артур "Клем" Хоук (1898–1989) пен оның әйелі Эдит Эмили (Ли) (1897–1979) (Элли деп аталған) мұғалімнің екінші баласы еді. Оның інісі Берт 1953–1959 жылдар аралығында Батыс Австралияның Еңбек партиясының премьер-министрі болды. Хоуктің ағасы Нил, одан жеті жас үлкен, менингитке шалдығып, сол кезде емдеуге мүмкін болмағандықтан он жеті жасында қайтыс болды. Он бес жасында ол достарына күні келе Австралияның премьер-министрі болатынын айтқан. Он жеті жасында, ағасы Нил қайтыс болған жасында, Хоук Panther мотоциклімен апатқа ұшырап, бірнеше күн бойы өлім-жітім күйінде жатты. Өлімге жуық болған осы оқиға оның қабілетін толыққанды пайдалануға және дағдыларын босқа жібермеуге жетеледі. Ол 1947 жылы он сегіз жасында Еңбек партиясына қосылды.

Білім және ерте мансап

Хоук Батыс Лидервилл мемлекеттік мектебінде, Перт қаласындағы заманауи мектебінде және Батыс Австралия университетінде оқыды, 1952 жылы бакалавр және құқық бакалавры дипломдарын алды. Сол жылы ол университет гильдиясының президенті болды. Келесі жылы Хоук Оксфорд университетінің колледжінде оқуға Родс стипендиясын жеңіп алды, онда ол философия, саясат және экономика (PPE) мамандығы бойынша бакалавр курсын бастады. Бірақ, ол Батыс Австралия университетінде алған білімімен көптеген мәселелердің қабаттасқанын байқады және әдебиет бакалавры курсына ауысты. Ол Австралиядағы еңбекақыны реттеу туралы диссертация жазып, 1956 жылдың қаңтарында сәтті қорғады. 1956 жылы Хоук Канберрадағы Австралия Ұлттық университетінің құқық факультетінде төрелік құқығы саласында докторлық диссертациясын жазу үшін стипендия алды.

Дүниежүзілік рекордтық сыралы skol (қаңқа)

Хоук Оксфорд университетінде 11 секунд ішінде бір ярд сыраны бір рет ішімдікке құю (scull) бойынша "әлемдік рекорд" орнатқанымен әйгілі. Бұл рекорд оның мансабы мен қарапайым сәндік имиджі үшін маңызды деп есептеледі. 2023 жылы Австралия зерттеулері журналында C.J. Coventry жариялаған мақаласында Хоуктың бұл жетістігі "мүмкін, жасалма" және Хоукты кәсіби одақ жұмысшылары мен ұлтшыл орта тап сайлаушыларына ұнамды ету мақсатындағы "мәдени пропаганда" болған деген қорытынды жасалған. Мақалада "оның орны мен уақыты нақты емес; куәгерлер табылмаған; бәсекелестік шарты шектеулі және ғылыми тұрғыдан расталмаған; рекорд алғаш рет сыра туралы жарнамалық буклетте жарияланған; Хоуктың естеліктері сенімсіз" делінген.

Австралия кәсіподақ кеңесінің

Хоук ACTU-да жұмыс істей бастағаннан кейін көп ұзамай, ұлттық жалақылар трибуналына, Ұлттық келісім және төрелік комиссиясына жалақыны көтеру туралы жылдық істі ұсынуға жауапты болды. Ол алғаш рет 1959 жылы ACTU адвокаты болып тағайындалды. 1958 жылғы іс, бұрынғы адвокат Р.Л. Эгглестон басшылығымен, тек бес шиллингке өсім берді. 1959 жылғы іс он бес шиллингке өсім берді және Хоук үшін жеке жеңіс саналды. Ол ACTU адвокаты ретінде осындай жетістікке және беделге ие болды, сондықтан 1969 жылы ACTU президенті лауазымына үміткер болуға шақырылды, бірақ ол ешқашан кәсіподақта сайланған лауазымды иеленбеген еді. Ол 1969 жылы ACTU президенті болып сайланды, модернизациялық платформамен, 399-350 дауыспен, кәсіподақ қозғалысының сол жағының, соның ішінде Австралия Коммунистік партиясымен байланыстылардың қолдауымен. Кейін ол FMWU Бас хатшысы Рей Гитцелтті осы нәтижеге жетуге көмектескен ең маңызды одақтық тұлға деп атады. Сайлаудан кейін саяси ұстанымы туралы сұраққа жауап берген Хоук: «Социалист – мені сипаттау үшін қолданар сөз емес», – деп, саясатқа қатысты көзқарасының прагматикалық екенін айтты. Оның еврей бас тартушыларының мәселесіне деген берілгендігі Палестинаны азат ету халық фронты мен оның австралиялық оператившісі Муниф Мохаммед Абу Риштің Хоукке жасауды жоспарлаған өлтіру әрекетіне әкелді. 1971 жылы Хоук және басқа ACTU мүшелері Оңтүстік Африкадан регби одағының турнесіне нәсілдік жағдайды ескермейтін команда жіберуді сұрады, мақсаты – одақтар командаға Австралияда қызмет көрсетуден бас тартуға келісу. Келу алдында Батыс Австралияның көлік жұмысшылары одағының филиалы және бармендер одағы командаға қызмет ететінін жариялады, бұл Спрингбокс командасының Перт қаласына қонуына мүмкіндік берді. Тур 26 маусымда басталды, апартеидке қарсы наразылық білдіргендер ойынды бұзған кезде тәртіпсіздіктер болды. Хоук пен оның отбасы спорт пен саясаттың араласуы дұрыс емес деп ойлаған адамдардан жала жартатын хаттар мен телефон қоңырауларын ала бастады. Хоук апартеид командаларына тыйым салуға бел буды, сол жылы Оңтүстік Африканың крикет командасына тыйым салынды және апартеид командасы ешқашан Австралияға келмеді. Оңтүстік Африкадағы нәсілдік теңдікке деген осы тұрақты берілгендігі кейін Хоукке Нельсон Манделаның құрметі мен достығын сыйлады. Өнеркәсіптік мәселелерде Хоук келіссөздерді ұнататынын және оған өте шебер екенін көрсетті, сондай-ақ оны жұмыс берушілер де, ол қорғаған одақтар да ұнатты және құрметтеді. 1972 жылы ол Австралия Парламентіне өтуге және ақырында Австралияның Еңбек партиясының басшысы болуға тырысады деген болжамдар айтыла бастады. Бірақ оның кәсіби мансабы сәтті жалғасқанмен, оның ішімдікке құмарлығы мен әйелдермен қарым-қатынасы отбасылық өміріне үлкен қысым жасады. 1973 жылдың маусымында Хоук Еңбек партиясының федералды президенті болып сайланды. Екі жылдан кейін, Уитлэм үкіметін генерал-губернатор даулы түрде таратып жібергенде, Хоук келесі сайлауда Парламентке өтуге бастапқы ынтасын көрсетті. Скуллин округінің депутаты Гарри Дженкинс Хоукке оның орнын басуға мүмкіндік беру үшін орнынан түсуге қысым көрсетті, бірақ ол бұл қысымға қарсы тұрды. Хоук ақырында сол кезде Парламентке өтуге тырыспауға шешім қабылдады, бұл шешіміне кейін өкінді. Еңбек партиясы сайлауда жеңілгеннен кейін Уитлэм бастапқыда Хоукке басшылықты ұсынды, бірақ оның кімнің оны алмастыратынын шешу құқығы болмады. Хоук ұсынысты қабылдамаса да, ұлттық ереуілдің алдын алуда маңызды рөл атқарып, ықпалды болды. 1977 жылғы федералды сайлау кезінде ол вьетнамдық қайық адамдарын Австралияға босқындар ретінде қабылдауға қатысты қатаң қарсылас болды, олардың қалыпты иммиграция талаптарына бағынуы керек екенін және әйтпесе депортациялануы керек екенін айтты. Ол тек жағалаудан таңдалған босқындарды ғана қабылдауға болатынын мәлімдеді. Хоук 1978 жылдың тамызында Еңбек партиясының президенті лауазымынан кетті. Оның орнына Нил Батт сайланды. Бұл кезеңдегі қысым Хоукке әсер етті және 1979 жылы ол физикалық құлдыраудан зардап шекті. Бұл оқиға Хоукты теледидардағы сұхбатта алкоголизмнен зардап шегетінін жариялауға және оны жеңу үшін белсенді күш жұмсауға итерді. Оған осы кезеңде 1982 жылы Хоук туралы өмірбаян жариялаған жазушы Бланш д'Альпужет көмектесті. Оның халық арасындағы танымалдылығы оңалту кезеңінде артты, сауалнамалар оның Еңбек партиясының басшысы Билл Хейден немесе Либерал партиясының премьер-министрі Малькольм Фрейзерден де танымал екенін көрсетті.

Not long after Hawke began work at the ACTU, he became responsible for the presentation of its annual case for higher wages to the national wages tribunal, the Commonwealth Conciliation and Arbitration Commission. He was first appointed as an ACTU advocate in 1959. The 1958 case, under previous advocate R. L. Eggleston, had yielded only a five shilling increase. The 1959 case found for a fifteen shilling increase, and was regarded as a personal triumph for Hawke. He went on to attain such success and prominence in his role as an ACTU advocate that, in 1969, he was encouraged to run for the position of ACTU President, despite the fact that he had never held elected office in a trade union. He was elected ACTU President in 1969 on a modernising platform by the narrow margin of 399 to 350, with the support of the left of the union movement, including some associated with the Communist Party of Australia. He later credited Ray Gietzelt, General Secretary of the FMWU, as the single most significant union figure in helping him achieve this outcome. Questioned after his election on his political stance, Hawke stated that "socialist is not a word I would use to describe myself", saying instead his approach to politics was pragmatic. His commitment to the cause of Jewish Refuseniks purportedly led to a planned assassination attempt on Hawke by the Popular Front for the Liberation of Palestine, and its Australian operative Munif Mohammed Abou Rish. In 1971, Hawke along with other members of the ACTU requested that South Africa send a non racially biased team for the rugby union tour, with the intention of unions agreeing not to serve the team in Australia. Prior to arrival, the Western Australian branch of the Transport Workers' Union, and the Barmaids' and Barmens' Union, announced that they would serve the team, which allowed the Springboks to land in Perth. The tour commenced on 26 June and riots occurred as anti apartheid protesters disrupted games. Hawke and his family started to receive malicious mail and phone calls from people who thought that sport and politics should not mix. Hawke remained committed to the ban on apartheid teams and later that year, the South African cricket team was successfully denied and no apartheid team was to ever come to Australia again. It was this ongoing dedication to racial equality in South Africa that would later earn Hawke the respect and friendship of Nelson Mandela. In industrial matters, Hawke continued to demonstrate a preference for, and considerable skill at, negotiation, and was generally liked and respected by employers as well as the unions he advocated for. As early as 1972, speculation began that he would seek to enter the Parliament of Australia and eventually run to become the Leader of the Australian Labor Party. But while his professional career continued successfully, his heavy drinking and womanising placed considerable strains on his family life. In June 1973, Hawke was elected as the Federal President of the Labor Party. Two years later, when the Whitlam government was controversially dismissed by the Governor General, Hawke showed an initial keenness to enter Parliament at the ensuing election. Harry Jenkins, the MP for Scullin, came under pressure to step down to allow Hawke to stand in his place, but he strongly resisted this push. Hawke eventually decided not to attempt to enter Parliament at that time, a decision he soon regretted. After Labor was defeated at the election, Whitlam initially offered the leadership to Hawke, although it was not within Whitlam's power to decide who would succeed him. Despite not taking on the offer, Hawke remained influential, playing a key role in averting national strike action. During the 1977 federal election, he emerged as a strident opponent of accepting Vietnamese boat people as refugees into Australia, stating that they should be subject to normal immigration requirements and should otherwise be deported. He further stated only refugees selected off shore should be accepted. Hawke resigned as President of the Labor Party in August 1978. Neil Batt was elected in his place. The strain of this period took its toll on Hawke and in 1979 he suffered a physical collapse. This shock led Hawke to publicly announce his alcoholism in a television interview, and that he would make a concerted—and ultimately successful—effort to overcome it. He was helped through this period by the relationship that he had established with writer Blanche d'Alpuget, who, in 1982, published a biography of Hawke. His popularity with the public was, if anything, enhanced by this period of rehabilitation, and opinion polling suggested that he was a more popular public figure than either Labor Leader Bill Hayden or Liberal Prime Minister Malcolm Fraser.

АҚШ-тың хабаршысы

1973-1979 жылдар аралығында Хоук АҚШ үкіметіне ақпарат беруші ретінде жұмыс істеді. Ковентридің сөзіне сүйенсек, Хоук ACTU және ALP-тің бір уақыттағы басшысы ретінде АҚШ-ты еңбек даулары туралы, әсіресе американдық компаниялар мен жеке тұлғаларға қатысты мәліметтермен хабардар етті, мысалы, Ford Motor Company-мен кәсіби одақтардың дауы мен Франк Синатраға қара тізім жасауы сияқты. Синатраға қарсы ірі өндірістік наразылықтың себебі Синатраның әйел журналистерге қатысты сексистік пікір білдіргені болды. Бұл дау 2003 жылы түсірілген "Біз оны күн деп атаған түн" фильмінің сюжеттік желісіне алынды. АҚШ дипломаттары Хоукті "1970-жылдардағы экономикалық дағдарыс кезінде антиамерикандық көңіл күйге және жаңғырған коммунизмге қарсы бекініс" деп сипаттады және ол сыртқы саясат және еңбек қатынастары мәселелері бойынша Уитлэм үкіметімен жиі дауласты. АҚШ дипломаттарының білуімен Хоук 1974 жылы Лейбористік партиядан шығып, Уитлэм үкіметіне қарсы тұру үшін жаңа орталық саяси партия құруды жоспарлады. Бұл жоспарға Руперт Мердок және Хоуктің сенімді серігі Питер Абельс қолдау көрсетті, бірақ 1975 жылғы оқиғалар салдарынан іске аспады. АҚШ дипломаттары Хоуктің келісімдік саясаты мен экономикасын қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Биограф Трой Брамстон Хоуктің АҚШ елшілігіндегі Орталық барлау агенттігінің белгілі мүшелерімен ұзақ және құпия байланысының Хоукті ЦРУ "шпионы" деп санауға жеткілікті еместігін айтады.

Парламент мүшесі

Хоуктың парламентке кіруге жасаған алғашқы тынысы 1963 жылғы федералды сайлау кезінде болды. Ол Джилонгтағы Корио округінен кандидат болды және жалпыұлттық тенденцияға қарсы 3,1% дауыс жинады, бірақ ұзақ жылдар бойы либералдық Хьюберт Опперманды орынсыздандыра алмады. Хоук 1970-ші жылдар бойы парламентке кірудің бірнеше мүмкіндіктерін қабылдамады, кейін ол "өкінгенін" жазды. Соңында ол 1980 жылғы сайлауда Мельбурндағы Уиллс округінен, өкілдер палатасына сайланды және жеңіске жетті. Парламентке сайланғаннан кейін Хоук Еңбек партиясының лидері Билл Хейденнің ұсынысымен Өнеркәсіптік қатынастар жөніндегі көлеңке министрі болып тағайындалды. 1980 жылғы сайлауда Еңбек партиясын шамалы айырмамен жеңіліске ұшыратқаннан кейін Хейденнің басшылық стиліне қатысты Еңбек партиясы депутаттарының сынына жиі ұшырады. Өзінің лауазымына қатысты болжамдарды сейілту үшін Хейден 1982 жылдың 16 шілдесінде басшылыққа талас жариялады, егер жеңсе, келесі сайлауға дейін Еңбек партиясын сөзсіз басқаратынына сенді. Хоук Хейденге қарсы талас жасауға шешім қабылдады, бірақ Хейден оны бес дауыс айырмасымен жеңді. Алайда, жеңістің маржасы оның Еңбек партиясын сайлауда жеңіске жетелей алатынына күмәндік тудырмау үшін тым шағын болды. Жеңіліске қарамастан, Хоук басшылықты өзгерту үшін көлеңкеде белсенді әрекет етуді бастады, қоғамдық пікір сауалдары Хоуктың Хейден мен премьер-министр Малкольм Фрейзерге қарағанда әлдеқайда танымал қоғамдық тұлға екенін көрсетті. Хейден 1982 жылдың желтоқсанында Виктория штатының Флиндерс округіндегі толықтыру сайлауда Еңбек партиясының күтпегендей нашар нәтиже көрсетуінен кейін одан әрі әлсіреп қалды, бұл орынды бұрынғы либералдық вице-лидер Филип Линчтің отставкаға кетуіне байланысты болды. Еңбек партиясы орынды жеңу үшін 5,5% дауыс жинау керек болды және бұқаралық ақпарат құралдары жеңіске жететінін болжады, бірақ тек 3% ғана жинады. Еңбек партиясының ықпалды тұлғалары, мысалы, Грэм Ричардсон және Барри Ансворт, енді ашық түрде Хейденнен Хоукке қолдауларын ауыстырды. Флиндердегі толықтыру сайлауының нәтижесінен кейін екі айдан аспаған соң, Хейден 1983 жылдың 3 ақпанында Еңбек партиясының лидері лауазымынан кеткенін жариялады. Хоук 8 ақпанда қарсылық танытпай Еңбек партиясының лидері болып сайланды және осы процесте Оппозиция лидері атанды. Алайда, ол Еңбек партиясы өзгерістерді жариялағанша генерал-губернатордың сайлауды растауын қамтамасыз ете алмады. 1983 жылғы сайлауда Хоук Еңбек партиясын үлкен жеңіске жеткізді, 24 орынды жеңіп алды және Либералдық партияның жеті жылдық үкімдігін аяқтады. Сайлау Хоук Еңбек партиясының лидері болғанмен бір уақытта өткендіктен, Хоук Оппозиция лидері ретінде парламентте отырмады, өйткені ол өзінің қысқа Оппозиция лидерлігінің барлық уақытын жеңіске жеткен сайлау кампаниясында өткізді.

Hawke's first attempt to enter Parliament came during the 1963 federal election. He stood in the seat of Corio in Geelong and managed to achieve a 3.1% swing against the national trend, although he fell short of ousting longtime Liberal incumbent Hubert Opperman. Hawke rejected several opportunities to enter Parliament throughout the 1970s, something he later wrote that he "regretted". He eventually stood for election to the House of Representatives at the 1980 election for the safe Melbourne seat of Wills, winning it comfortably. Immediately upon his election to Parliament, Hawke was appointed to the Shadow Cabinet by Labor Leader Bill Hayden as Shadow Minister for Industrial Relations. Hayden, after having led the Labor Party to narrowly lose the 1980 election, was increasingly subject to criticism from Labor MPs over his leadership style. To quell speculation over his position, Hayden called a leadership spill on 16 July 1982, believing that if he won he would be guaranteed to lead Labor through to the next election. Hawke decided to challenge Hayden in the spill, but Hayden defeated him by five votes; the margin of victory, however, was too slim to dispel doubts that he could lead the Labor Party to victory at an election. Despite his defeat, Hawke began to agitate more seriously behind the scenes for a change in leadership, with opinion polls continuing to show that Hawke was a far more popular public figure than both Hayden and Prime Minister Malcolm Fraser. Hayden was further weakened after Labor's unexpectedly poor performance at a by election in December 1982 for the Victorian seat of Flinders, following the resignation of the sitting member, former deputy Liberal leader Phillip Lynch. Labor needed a swing of 5.5% to win the seat and had been predicted by the media to win, but could only achieve 3%. Labor Party power brokers, such as Graham Richardson and Barrie Unsworth, now openly switched their allegiance from Hayden to Hawke. Less than two months after the Flinders by election result, Hayden announced his resignation as Leader of the Labor Party on 3 February 1983. Hawke was subsequently elected as Leader unopposed on 8 February, and became Leader of the Opposition in the process. However, he was unable to have the Governor General confirm the election before Labor announced the change. At the 1983 election, Hawke led Labor to a landslide victory, achieving a 24 seat swing and ending seven years of Liberal Party rule. With the election called at the same time that Hawke became Labor leader this meant that Hawke never sat in Parliament as Leader of the Opposition having spent the entirety of his short Opposition leadership in the election campaign which he won.

Басшылық стилі

Еңбек партиясының үлкен жеңісінен кейін Хоук 1983 жылдың 11 наурызында генерал-губернатор Ниниан Стивеннің қатысуымен премьер-министр қызметіне ант берді. Хоук үкіметінің стилі бұрынғы Еңбек партиясы үкіметі болған Уитлэм үкіметінен мұқият түрде ерекшеленді. Уитлэм сияқты бірден бірнеше кең ауқымды реформа бағдарламаларын бастаудың орнына, Хоук Малкольм Фрейзердің сайлау алдындағы бюджет тапшылығын жасырғанын, осының салдарынан Еңбек партиясының сайлауда берген уәделерінің көп бөлігін кейінге жылдыруға тура келетінін мәлімдеді. Ішкі реформалар пакетінің бір бөлігі ретінде Хоук үкіметті екі деңгейге бөлді, Австралия Кабинетінде тек ең жоғары лауазымды министрлер ғана отырды. Еңбек партиясының қауымдастығы министрлік құрамын кім анықтайтынын шешу құқығын сақтап қалды, бірақ бұл қадам Хоукке жеке министрлерді нығайту үшін беспрецеденттік билік берді. Әсіресе, Хоук пен оның қазынашысы Пол Китинг арасындағы саяси серіктестік Еңбек партиясының үкіметтегі табысына өте маңызды болды, және жылдар өткен соң көптеген Еңбек партиясының өкілдері осы серіктестікті партияның ең үлкен жетістігі деп атады. Екі адамның арасында үлкен қарама-қайшылықтар болды: Хоук Родс стипендиясын алған, ал Китинг орта мектепті ерте тастап кеткен. Хоук сигараға, тікелей ставкаға және спорттың көптеген түрлеріне құмар болды, ал Китинг классикалық сәулетке, Малер симфонияларына және британдық регенттік және француз империясының антиквариаттарын жинауға бейім болды. 1983 жылы Хоук басшылыққа келгенге дейін бір-бірін танымағанмен, екеуі де жеке және саяси қарым-қатынас орнатып, үкіметке көптеген реформаларды жүзеге асыруға мүмкіндік берді, бірақ олардың арасында кейде шиеленіс туды. Хоук басшылығымен Еңбек партиясы парламенттік фракциялардың формалды жүйесін де қалыптастырды, бұл қауымдастық жұмысының динамикасын айтарлықтай өзгертті. Фрейзер үкіметі 1981 жылғы Кэмпбелл есебін тапсыру арқылы қаржылық реттеу процесіне қатысқанмен, Фрейзердің өзі қарсылық көрсеткендіктен бұл процеске тоқталды. 1983 жылы сайланғаннан кейін көп ұзамай Хоук үкіметі экономикалық реформалардың кешенді бағдарламасын жүзеге асыруға мүмкіндік алып, «Австралиядағы экономика мен саясатты өзгертіп» жаңарып кетті. Басқа реформалармен қатар, Хоук үкіметі Австралия долларын еркін бағамен қалқытып жіберді, шетелдік банктердің Австралияда жұмыс істеуіне тыйым салған ережелерді жойды, протекционистік тарифтік жүйені жойды, бірнеше мемлекеттік сектордағы кәсіпорындарды жекешелендірді, зиян келтіріп отырған салаларға берілетін субсидияларды тоқтатты және мемлекеттік меншіктегі Коммонуэлс Банкінің бір бөлігін сатты. Салық жүйесі де айтарлықтай реформаланды, табыс салығының ставкалары төмендетілді және шеттік табыс салығы және капиталдық табыс салығы енгізілді; соңғы екі реформаға Либералдық партия сол кезде қарсылық білдірді, бірақ олар 1996 жылы қайтадан билікке келгенде оларды кері бұрмады. Пол Келлидің сөзіне сүйенсек, 1985 жылғы салық саммитінде «негізгі жеңіліске ұшыраған» бизнес қауымдастығына салған осы салықтардың орнын толық дивидендтік есептеудің енгізілуі толықтырып берді, бұл реформаны Китинг талап еткен. Бұл пакет аясында мектептерге қаржы жұмсалуы да едәуір артты, ал студенттерге мектепте оқуды жалғастыру үшін қаржылық көмек көрсетілді; Хоук үкіметінің басында мектепті бітірген Австралиялық балалардың саны 10-нан 3-і болса, 1991 жылы үкімет қызметін аяқтаған кезде 10-нан 7-іне дейін өсті. Сондай-ақ, «барлық әлеуметтік жәрдемақы алушылардың ең мұқтаж топтарына» көмек көрсетуде айтарлықтай прогресс жасалды.

After Labor's landslide victory, Hawke was sworn in as the Prime Minister by the Governor General Ninian Stephen on 11 March 1983. The style of the Hawke government was deliberately distinct from the Whitlam government, the most recent Labor government that preceded it. Rather than immediately initiating multiple extensive reform programs as Whitlam had, Hawke announced that Malcolm Fraser's pre election concealment of the budget deficit meant that many of Labor's election commitments would have to be deferred. As part of his internal reforms package, Hawke divided the government into two tiers, with only the most senior ministers sitting in the Cabinet of Australia. The Labor caucus was still given the authority to determine who would make up the Ministry, but this move gave Hawke unprecedented powers to empower individual ministers. In particular, the political partnership that developed between Hawke and his Treasurer, Paul Keating, proved to be essential to Labor's success in government, with multiple Labor figures in years since citing the partnership as the party's greatest ever. The two men proved a study in contrasts: Hawke was a Rhodes Scholar; Keating left high school early. Hawke's enthusiasms were cigars, betting and most forms of sport; Keating preferred classical architecture, Mahler symphonies and collecting British Regency and French Empire antiques. Despite not knowing one another before Hawke assumed the leadership in 1983, the two formed a personal as well as political relationship which enabled the Government to pursue a significant number of reforms, although there were occasional points of tension between the two. The Labor Caucus under Hawke also developed a more formalised system of parliamentary factions, which significantly altered the dynamics of caucus operations. Although the Fraser government had played a part in the process of financial deregulation by commissioning the 1981 Campbell Report, opposition from Fraser himself had stalled this process. Shortly after its election in 1983, the Hawke government took the opportunity to implement a comprehensive program of economic reform, in the process "transform(ing) economics and politics in Australia". Among other reforms, the Hawke government floated the Australian dollar, repealed rules that prohibited foreign owned banks to operate in Australia, dismantled the protectionist tariff system, privatised several state sector industries, ended the subsidisation of loss making industries, and sold off part of the state owned Commonwealth Bank. The taxation system was also significantly reformed, with income tax rates reduced and the introduction of a fringe benefits tax and a capital gains tax; the latter two reforms were strongly opposed by the Liberal Party at the time, but were never reversed by them when they eventually returned to office in 1996. Partially offsetting these imposts upon the business community—the "main loser" from the 1985 Tax Summit according to Paul Kelly—was the introduction of full dividend imputation, a reform insisted upon by Keating. Funding for schools was also considerably increased as part of this package, while financial assistance was provided for students to enable them to stay at school longer; the number of Australian children completing school rose from 3 in 10 at the beginning of the Hawke government to 7 in 10 by its conclusion in 1991. Considerable progress was also made in directing assistance "to the most disadvantaged recipients over the whole range of welfare benefits."

Әлеуметтік және экологиялық саясат

Хоук үкіметі әлеуметтік саясатта уәде бергендерінің бәріне қол жеткізе алмағаны үшін сынға ұшырағанымен, қазірге дейін сақталған бірқатар реформаларды жүзеге асырды. 1983-1989 жылдары үкімет Австралияда барлық азаматтарға арналған медициналық көмекті тұрақты түрде орнатуды, Medicare жүйесін құруды, балаларға күтім жәрдемақысы бойынша орындар санын екі есеге арттыруды, жұмыспен қамтылғандарға зейнетақы төлеуді бастауды, мектептерде оқу деңгейін айтарлықтай жоғарылатуды, үйде күтім көрсету қызметтерін субсидиялауды, әлеуметтік қамсыздандыру жүйесіндегі кедейлік тұзақтарын жоюды, қарттарға берілетін зейнетақының нақты құнын арттыруды, жұмыссыздық жәрдемақысын жарты жыл сайын индекстеуді қайта енгізуді және Отбасылық кіріс қосымшасы деп аталатын отбасылық қолдаудың кең ауқымды бағдарламасын құруды қадағалады. 1980 жылдары отбасыларға, науқастарға, жалғыз ата-аналарға, жесірлерге, мүгедектерге және ардагерлерге бөлінген мемлекеттік шығындардың үлесі бұрынғы Фрейзер мен Уитлэм үкіметтеріне қарағанда едәуір жоғары болды. 1989 жылы Хоук университеттерде оқу үшін кейбір оқу ақысын қайта енгізуді қадағалады және Жоғары білім беруге үлеспе схемасын (HECS) құрды. Алғашқы HECS бойынша барлық университет студенттерінен 1800 доллар алым алынды, ал мемлекет қалған соманы төледі. Студент HECS сомасын төлеуді кейінге қалдырып, табысы белгілі бір шекті деңгейден асқанда салық жүйесі арқылы қарызды өтеуге болады. Реформалардың бір бөлігі ретінде жоғары білім беретін колледждер әртүрлі жолдармен университеттер құрамына енді, бұл университеттердегі орын санын арттыруға мүмкіндік берді. Үкімет билікте болған кезеңде қабылданған басқа да маңызды саяси шешімдерге ВИЧ/СПИД-ке қатысты қоғамдық денсаулық сақтау науқаны және аборигендердің жер құқығы реформасы кірді, сондай-ақ аборигендер мен үкімет арасындағы келісім туралы идеяны зерттеу басталды, бірақ соңғысы Мабо сотының шешімі сияқты оқиғалардың салдарынан тоқтатылды. Хоук үкіметі, әсіресе екінші және үшінші мерзімінде, бірқатар маңызды экологиялық шешімдер қабылдады. 1983 жылы Хоук Тасманиядағы Франклин бөгетін салуға жеке вето қойды, бұл мәселеге қатысты наразылықтың күшеюіне жауап ретінде жасалды. Хоук сонымен қатар 1987 жылы Квинслендтің ылғалды тропиктерін ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұралық орны ретінде тануға қол жеткізді, бұл ормандарды кесуге жол бермеді. Кейін Хоук Грэм Ричардсонды Қоршаған ортаны қорғау министрі етіп тағайындады және оған экологиялық партиялардың қолдауын алуды тапсырды, Ричардсонның кейіннен мәлімдегеніндей, бұл 1990 жылғы сайлауда үкіметтің қайта сайлануының маңызды факторы болды. Үкіметтің төртінші мерзімінде Хоук Антарктика келісімінің қоршаған ортаны қорғау туралы хаттамасына өзгерістер енгізу үшін Австралия делегациясын жеке басқарды, нәтижесінде Антарктидада минералдарды бұрғылау 2048 жылға дейін толығымен тыйым салынды. Хоук кейіннен Антарктидада бұрғылауға тыйым салуды өзінің "ең мақтан тұтатын жетістігі" деп атады.

Although criticisms were leveled against the Hawke government that it did not achieve all it said it would do on social policy, it nevertheless enacting a series of reforms which remain in place to the present day. From 1983 to 1989, the Government oversaw the permanent establishment of universal health care in Australia with the creation of Medicare, doubled the number of subsidised childcare places, began the introduction of occupational superannuation, oversaw a significant increase in school retention rates, created subsidised homecare services, oversaw the elimination of poverty traps in the welfare system, increased the real value of the old age pension, reintroduced the six monthly indexation of single person unemployment benefits, and established a wide ranging programme for paid family support, known as the Family Income Supplement. During the 1980s, the proportion of total government outlays allocated to families, the sick, single parents, widows, the handicapped, and veterans was significantly higher than under the previous Fraser and Whitlam governments. In 1989, Hawke oversaw the gradual re introduction of some tuition fees for university study, creating set up the Higher Education Contributions Scheme (HECS). Under the original HECS, a $1,800 fee was charged to all university students, and the Commonwealth paid the balance. A student could defer payment of this HECS amount and repay the debt through the tax system, when the student's income exceeds a threshold level. As part of the reforms, Colleges of Advanced Education entered the university sector by various means. by doing so, university places were able to be expanded. Further notable policy decisions taken during the Government's time in office included the public health campaign regarding HIV/AIDS, and Indigenous land rights reform, with an investigation of the idea of a treaty between Aborigines and the Government being launched, although the latter would be overtaken by events, notably the Mabo court decision. The Hawke government also drew attention for a series of notable environmental decisions, particularly in its second and third terms. In 1983, Hawke personally vetoed the construction of the Franklin Dam in Tasmania, responding to a groundswell of protest around the issue. Hawke also secured the nomination of the Wet Tropics of Queensland as a UNESCO World Heritage Site in 1987, preventing the forests there from being logged. Hawke would later appoint Graham Richardson as Environment Minister, tasking him with winning the second preference support from environmental parties, something which Richardson later claimed was the major factor in the government's narrow re election at the 1990 election. In the Government's fourth term, Hawke personally led the Australian delegation to secure changes to the Protocol on Environmental Protection to the Antarctic Treaty, ultimately winning a guarantee that drilling for minerals within Antarctica would be totally prohibited until 2048 at the earliest. Hawke later claimed that the Antarctic drilling ban was his "proudest achievement".

Сыртқы саясат

Үкіметтің сыртқы саясатындағы ең маңызды жетістігі 1989 жылы болды, Хоук ортақ мәселелерді талқылау үшін Оңтүстік-Шығыс Азия аймағының басшылары мен экономикалық министрлері үшін форум ұсынғаннан кейін. Аймақтағы маңызды елдердің қолдауын алғаннан кейін, Азия-Тынық мұхиты экономикалық ынтымақтастығы (АТЭК) құрылды. АТЭК-тің алғашқы отырысы 1989 жылдың қараша айында Канберрада өтті, онда Австралия, Бруней, Канада, Индонезия, Жапония, Оңтүстік Корея, Малайзия, Жаңа Зеландия, Филиппин, Сингапур, Таиланд және АҚШ экономика министрлері қатысты. АТЭК кейіннен, әсіресе Қытай мен Ресейдің қосылуынан және Кейтинг үкіметінің АТЭК басшылары форумын құруынан кейін, әлемдегі ең беделді халықаралық форумдардың біріне айналды. 1989 жылғы Тяньаньмэнь алаңындағы наразылықтар мен қырғыннан кейін Хоук қалың жұртшылық алдында күшті ұстаным білдірді; Қытаймен жақын қарым-қатынас орнатуға жылдар бойы тырысқанына қарамастан, Хоук ұлттық телеарнада көз жасымен сөйлеп, қырғынды егжей-тегжейлі сипаттап, сол кезде Австралияда тұратын 42 000-нан астам қытай студентіне біржақты түрде баспана ұсынды, олардың көпшілігі Тяньаньмэнь наразылықтарын ашық қолдаған. Хоук тіпті Кабинетімен ақылдаспай-ақ бұл қадамға барды, кейін ол әрекет етуге міндетті сезінгенін айтты. Хоук үкіметі АҚШ-пен тығыз қарым-қатынас орнатты, бұған АҚШ Мемлекеттік хатшысы Джордж Шульцбен Хоуктің жақын достығы көмектесті; бұл 1985 жылы Тасмания жағалауында АҚШ-тың баллистикалық зымырандарды сынау жоспарларын қолдаған кезде, сондай-ақ Австралияның уран экспортына ұзақ жылдар бойына сақталған тыйымын күштен шығаруға тырысқан кезде дау тудырды. АҚШ зымырандарды сынау жоспарларын тоқтатқанымен, бұл дау Хоуктің беделінің төмендеуіне әкелді. 1990 жылғы сайлаудан кейін көп ұзамай Хоук Австралияны Вьетнам соғысынан бері алғашқы шетелдегі әскери науқанына бастап, АҚШ президенті Джордж Буш-пен жақын одақ құрып, Перс шығанағындағы соғыста коалицияға қосылды. Австралия Корольдік теңіз күштері 1991 жылдың ақпанында Ирак күштерінің Кувейттен қуылған күйі аяқталған соғысқа бірнеше эсминец пен фрегаттарды жөнелтті. Науқанның табысы және австралиялықтардың жарақат алмауы үкіметтің танымалдылығын қысқа мерзімге арттырды. Ұлыбритания Ара мемлекеттері басшыларының кездесуіндегі рөлі арқылы Хоук Оңтүстік Африкаға шетелдік инвестицияларға халықаралық бойкот салуды қамтамасыз етуде жетекші рөл атқарды, бұл оның ізашары Малкольм Фрейзердің жұмысын жалғастырды және осы процесте Ұлыбритания премьер-министрі Маргарет Тэтчермен ашық қақтығысқа түсті, ол бастапқыда сақтық танытуға ұмтылды. Нәтижесінде, Ұлыбритания бастаған бойкот апартеидтің құлауына көмектескеніне кеңінен сенім білдірілді және 1990 жылдың қазанында Нельсон Манделаның 27 жыл түрмеде отырғаннан кейін бірнеше айдан кейін өткен жоғары деңгейдегі сапары болды. Сапар барысында Мандела Хоук үкіметіне бойкотқа салған үлесі үшін алғыс айтты.

Arguably the most significant foreign policy achievement of the Government took place in 1989, after Hawke proposed a south east Asian region wide forum for leaders and economic ministers to discuss issues of common concern. After winning the support of key countries in the region, this led to the creation of the Asia Pacific Economic Cooperation (APEC). The first APEC meeting duly took place in Canberra in November 1989; the economic ministers of Australia, Brunei, Canada, Indonesia, Japan, South Korea, Malaysia, New Zealand, Philippines, Singapore, Thailand and the United States all attended. APEC would subsequently grow to become one of the most pre eminent high level international forums in the world, particularly after the later inclusions of China and Russia, and the Keating government's later establishment of the APEC Leaders' Forum. Hawke also took a major public stand after the 1989 Tiananmen Square protests and massacre; despite having spent years trying to get closer relations with China, Hawke gave a tearful address on national television describing the massacre in graphic detail, and unilaterally offered asylum to over 42,000 Chinese students who were living in Australia at the time, many of whom had publicly supported the Tiananmen protesters. Hawke did so without even consulting his Cabinet, stating later that he felt he simply had to act. The Hawke government pursued a close relationship with the United States, assisted by Hawke's close friendship with US Secretary of State George Shultz; this led to a degree of controversy when the Government supported the US's plans to test ballistic missiles off the coast of Tasmania in 1985, as well as seeking to overturn Australia's long standing ban on uranium exports. Although the US ultimately withdrew the plans to test the missiles, the furore led to a fall in Hawke's approval ratings. Shortly after the 1990 election, Hawke would lead Australia into its first overseas military campaign since the Vietnam War, forming a close alliance with US President George H. W. Bush to join the coalition in the Gulf War. The Royal Australian Navy contributed several destroyers and frigates to the war effort, which successfully concluded in February 1991, with the expulsion of Iraqi forces from Kuwait. The success of the campaign, and the lack of any Australian casualties, led to a brief increase in the popularity of the Government. Through his role on the Commonwealth Heads of Government Meeting, Hawke played a leading role in ensuring the Commonwealth initiated an international boycott on foreign investment into South Africa, building on work undertaken by his predecessor Malcolm Fraser, and in the process clashing publicly with Prime Minister of the United Kingdom Margaret Thatcher, who initially favoured a more cautious approach. The resulting boycott, led by the Commonwealth, was widely credited with helping bring about the collapse of apartheid, and resulted in a high profile visit by Nelson Mandela in October 1990, months after the latter's release from a 27 year stint in prison. During the visit, Mandela publicly thanked the Hawke government for the role it played in the boycott.

Сайлау жеңістері мен көшбасшылыққа қатысты қиындықтар

Хоук 1983 жылғы сайлаудан кейін Фрейзердің отставкасынан соң Либералдық партияның ымырасыз жағдайынан үлкен пайда көріп, оның беделін нығайтты. Либералдар консервативті Джон Ховард пен либералдық Эндрю Пикоктың жақтастары арасында бөлініп, олар жиі көшбасшылыққа таласты. Хоук пен Китинг Фрейзердің 1983 жылғы сайлау алдындағы бюджет тапшылығының мөлшерін жасыруын тиімді пайдаланды, нәтижесінде Либералдық партияның экономикалық сенімділігіне нұқсан келді. Алайда, Хоук премьер-министр ретінде Еңбек партиясының қатарлы мүшелерімен де шиеленіс тудырды, олардың көпшілігі Хоуктың консервативтік көзқарастары мен бизнес мүдделерімен ынтымақтасуға дайындығына наразы болды. Хоук Еңбек партиясының "қасиетті сиырларын" жоюға әрдайым дайын екенін ашық білдірді. Еңбек партиясының солшыл фракциясы, сондай-ақ белгілі депутат Барри Джонс үкімет шешімдерін бірнеше рет сынады. Хоук 1989 жылғы Австралия ұшқыштар ереуілінде әуе компанияларының жағында болған "қатаң стилі" үшін кәсіби одақтардағы бұрынғы әріптестерінің сынына ұшырады. Дегенмен, Хоук өзінің өкілеттігі кезінде жүргізілген көптеген сауалнамаларда премьер-министр ретінде үлкен қолдауға ие болды. Ол 1984 жылы 75% қолдау жинап, Австралиядағы сауалнамалардағы ең жоғары танымалдылық көрсеткішін тіркеді. 1984 жылғы сайлауда Еңбек партиясын жеңіске жеткізгеннен кейін, Хоук Сенатпен үйлесетін Өкілдер палатасының мандатын қайтару үшін шақырылған 1987 жылғы сайлауда Еңбек партиясына бес жылдық үзілістен кейін үшінші тікелей мерзімді қамтамасыз етті. Хоук 1988 жылы екі жүз жылдық мерекелік шараларды ұйымдастыруға жетекшілік етті, оның шеңберінде Елизавета II патшаны жаңадан салынған Парламент үйін ашуға шақырды. 1980-жылдардың соңындағы экономикалық төмендеу және оның салдарынан туындаған жоғары пайыздық мөлшерлемелер үкіметтің рейтингісінің төмендеуіне әкелді, көптеген адамдар Хоук төртінші сайлауда жеңіске жете алмайды деп күмәнданды. Хоук премьер-министр болатынын білген Китинг 1988 жылдың соңында Хоукке жаңа жылда отставкаға кетуге қысым жасады. Хоук бұл ұсыныстан бас тартты, бірақ Китингпен құпия келісімге келді, ол 1990 жылғы сайлаудан кейін Китингтің пайдасына қызметтен кетуін көздейді. Хоук сол сайлауда жеңіске жетті, нәтижесінде Еңбек партиясы төртінші рет тікелей сайлауда жеңіске жетті, бірақ аздаған айырмашылықпен. Хоук Китингті зейнеткерлікке шыққан Лайонель Боуэннің орнына вице-премьер етіп тағайындады. 1990 жылдың соңында Хоук зейнетке кетуі туралы ешқандай белгі бермегеніне наразы болған Китинг Федералды Парламенттік Пресса Галереясындағыларға баяндама жасады. Хоук бұл сөзді адалдыққа қарсы деп санады және Китингке Кирибилли келісімінен бас тартатынын айтты. Жеке келісімге қол жеткізуге тырысқаннан кейін Китинг 1991 жылдың маусымында Хоукке көшбасшылыққа қарсы тұру үшін үкіметтен кетті. Оның отставкасы Хоук Китинг пен басқа министрлер қолдаған Какаду ұлттық паркіндегі Коронация төбесіндегі кен өндіру туралы ұсынысқа вето қойғаннан кейін көп ұзамай болды. Хоук көшбасшылыққа ие болды, ал нәтижелер жарияланғаннан кейін баспасөз мәслихатында Китинг өзінің "бір мүмкіндігін" пайдаланғанын мәлімдеді. Хоук Джон Керинді Китингтің орнына қазынашы етіп тағайындады. Маусымдағы дауыс беруде жеңіске жеткеніне қарамастан, Хоук көптеген әріптестері тарапынан тез арада "жарақат алған" көшбасшы ретінде қарастырыла бастады; ол ұзақ жылдар бойы саяси серігінен айырылды, сауалнамалардағы оның рейтингісі айтарлықтай төмендеді, және премьер-министр ретінде тоғыз жылға жуық уақыт өткеннен кейін жаңа көшбасшының келу уақыты жетті деген болжамдар пайда болды. Хоук басшылығы 1991 жылдың соңында қайта орнамайтын зақымдарға ұшырады; Либералдық партияның көшбасшысы Джон Хьюсон "Fightback!" атты экономикалық өзгерістерді енгізу туралы егжей-тежейлі ұсынысын ұсынды, оның ішінде тауарлар мен қызметтерге салық енгізуді көздейді, Хоук Керинді қазынашылықтан босатуға мәжбүр болды, өйткені соңғысы саясатты сынауға тырысқанда жария қателік жасады. Китинг 19 желтоқсанда екінші рет көшбасшылыққа таласты, Хьюсонды жеңу үшін өзінің жақсырақ мүмкіндіктері бар екенін мәлімдеді; бұл жолы Китинг Хоукті 56 дауысқа 51 дауыспен жеңіп, жеңіске жетті. Дауыс беруден кейін Өкілдер палатасында сөйлеген сөзінде Хоук өзінің тоғыз жылдық премьер-министрлік қызметі Австралияны жақсы және бай ел еткенін мәлімдеді, және оған қатысушылар тұрғызып шапалақтады. Ол кейіннен губернаторға отставкасын ұсынды және ізбасарына қолдау көрсетуге уәде берді. Хоук қысқа мерзімге парламентке оралып, 1992 жылдың 20 ақпанында парламенттен кетті, нәтижесінде тәуелсіз кандидат Фил Клири жеңіске жеткен рекордтық 22 кандидаттан тұратын сайлау өтті. Китинг 1993 жылғы сайлауда Еңбек партиясын бесінші жеңіске жеткізді, бірақ 1996 жылғы сайлауда Либералдық партиядан жеңіліске ұшырады. Хоук өзінің қызметіне өте аз өкініш білдірді, бірақ аборигендердің жер құқықтарын ілгерілетуге көбірек мүмкіндік болғанын тіледі. Китингке қарсы басшылыққа қатысты ашуы оның ерте естеліктерінде көрінді, бірақ 2000 жылдарға қарай Хоук пен Китинг арадағы келіспеушіліктерді жойғанын және олар жиі бірге тамақтанатынын және достар санайтынын мәлімдеді. 2010 жылы Хоукпен екінші әйелі Бланш д'Альпуже жазған "Хоук: Премьер-министр" кітабы екеуі арасындағы жанжалды қайтадан қозғады, Китинг Хоук пен д'Альпуже өзінің Хоук үкіметіндегі рөлі туралы жалған ақпарат таратып жатыр деп айыптады. Бұған қарамастан, екеуі де бірнеше рет Еңбек партиясын қолдау үшін бірге үгіт жүргізді, соның ішінде 2019 жылғы сайлауда, онда олар үш онжылдықтан бергі алғашқы бірлескен мақалаларын жариялады. Екеуімен де жұмыс істеген Крейг Эмерсон Хоук ауырғаннан кейін олардың келісімге келгенін айтты.

Hawke benefited greatly from the disarray into which the Liberal Party fell after the resignation of Fraser following the 1983 election. The Liberals were torn between supporters of the more conservative John Howard and the more liberal Andrew Peacock, with the pair frequently contesting the leadership. Hawke and Keating were also able to use the concealment of the size of the budget deficit by Fraser before the 1983 election to great effect, damaging the Liberal Party's economic credibility as a result. However, Hawke's time as Prime Minister also saw friction develop between himself and the grassroots of the Labor Party, many of whom were unhappy at what they viewed as Hawke's iconoclasm and willingness to cooperate with business interests. Hawke regularly and publicly expressed his willingness to cull Labor's "sacred cows". The Labor Left faction, as well as prominent Labor backbencher Barry Jones, offered repeated criticisms of a number of government decisions. Hawke was also subject to challenges from some former colleagues in the trade union movement over his "confrontationalist style" in siding with the airline companies in the 1989 Australian pilots' strike. Nevertheless, Hawke was able to comfortably maintain a lead as preferred prime minister in the vast majority of opinion polls carried out throughout his time in office. He recorded the highest popularity rating ever measured by an Australian opinion poll, reaching 75% approval in 1984. After leading Labor to a comfortable victory in the snap 1984 election, called to bring the mandate of the House of Representatives back in line with the Senate, Hawke was able to secure an unprecedented third consecutive term for Labor with a landslide victory in the double dissolution election of 1987. Hawke was subsequently able to lead the nation in the bicentennial celebrations of 1988, culminating with him welcoming Queen Elizabeth II to open the newly constructed Parliament House. The late 1980s recession, and the accompanying high interest rates, saw the Government fall in opinion polls, with many doubting that Hawke could win a fourth election. Keating, who had long understood that he would eventually succeed Hawke as prime minister, began to plan a leadership change; at the end of 1988, Keating put pressure on Hawke to retire in the new year. Hawke rejected this suggestion but reached a secret agreement with Keating, the so called "Kirribilli Agreement", stating that he would step down in Keating's favour at some point after the 1990 election. Hawke subsequently won that election, in the process leading Labor to a record fourth consecutive electoral victory, albeit by a slim margin. Hawke appointed Keating as deputy prime minister to replace the retiring Lionel Bowen. By the end of 1990, frustrated by the lack of any indication from Hawke as to when he might retire, Keating made a provocative speech to the Federal Parliamentary Press Gallery. Hawke considered the speech disloyal, and told Keating he would renege on the Kirribilli Agreement as a result. After attempting to force a resolution privately, Keating finally resigned from the Government in June 1991 to challenge Hawke for the leadership. His resignation came soon after Hawke vetoed in Cabinet a proposal backed by Keating and other ministers for mining to take place at Coronation Hill in Kakadu National Park. Hawke won the leadership spill, and in a press conference after the result, Keating declared that he had fired his "one shot" on the leadership. Hawke appointed John Kerin to replace Keating as Treasurer. Despite his victory in the June spill, Hawke quickly began to be regarded by many of his colleagues as a "wounded" leader; he had now lost his long term political partner, his rating in opinion polls were beginning to fall significantly, and after nearly nine years as Prime Minister, there was speculation that it would soon be time for a new leader. Hawke's leadership was ultimately irrevocably damaged at the end of 1991; after Liberal Leader John Hewson released 'Fightback! ', a detailed proposal for sweeping economic change, including the introduction of a goods and services tax, Hawke was forced to sack Kerin as Treasurer after the latter made a public gaffe attempting to attack the policy. Keating duly challenged for the leadership a second time on 19 December, arguing that he would better placed to defeat Hewson; this time, Keating succeeded, narrowly defeating Hawke by 56 votes to 51. In a speech to the House of Representatives following the vote, Hawke declared that his nine years as prime minister had left Australia a better and wealthier country, and he was given a standing ovation by those present. He subsequently tendered his resignation to the Governor General and pledged support to his successor. Hawke briefly returned to the backbench, before resigning from Parliament on 20 February 1992, sparking a by election which was won by the independent candidate Phil Cleary from among a record field of 22 candidates. Keating would go on to lead Labor to a fifth victory at the 1993 election, although he was defeated by the Liberal Party at the 1996 election. Hawke wrote that he had very few regrets over his time in office, although stated he wished he had been able to advance the cause of Indigenous land rights further. His bitterness towards Keating over the leadership challenges surfaced in his earlier memoirs, although by the 2000s Hawke stated he and Keating had buried their differences, and that they regularly dined together and considered each other friends. The publication of the book Hawke: The Prime Minister, by Hawke's second wife, Blanche d'Alpuget, in 2010, reignited conflict between the two, with Keating accusing Hawke and d'Alpuget of spreading falsehoods about his role in the Hawke government. Despite this, the two campaigned together for Labor several times, including at the 2019 election, where they released their first joint article for nearly three decades; Craig Emerson, who worked for both men, said they had reconciled in later years after Hawke grew ill.

Зейнетақы және кейінгі өмір

Парламенттен кеткеннен кейін Хоук бизнес әлеміне енді, бірқатар директорлық және консультациялық қызметтерді атқарды, бұл оған айтарлықтай қаржылық жетістікке қол жеткізуге мүмкіндік берді. Китинг премьер-министр болып тұрған кезде ол Еңбек партиясымен қоғамдық қатысудан аулақ болды, өйткені өзінің ізбасарынан басым түсуге тырысқандай көрінгісі келмеді. Китинг жеңілгеннен кейін және 1996 жылғы сайлауда Говард үкіметінің сайланғаннан кейін ол Еңбек партиясымен қайтадан қоғамдық науқандарға қатысты және сайлау науқандарының ашылуына жиі қатысты. Королева Елизавета II-ге жеке құрметі болғанымен, ол өзінің «сүйікті премьер-министрі» болғанын мақтан тұтты, Хоук ынталы республикашыл болды және 1999 жылғы республикалық референдумда «Иә» деп дауыс беру науқанына қосылды. 2002 жылы Хоук Ранн үкіметі кезінде Оңтүстік Австралияның экономикалық даму кеңесіне мүше болып тағайындалды. 2007 жылғы сайлауға дейін Хоук Кевин Раддты қолдау үшін жеке күш-жігерін жұмсады, Австралия бойынша көптеген сайлау кеңселерінің ашылуында сөз сөйледі және бірнеше сайлау жарнамаларында пайда болды. WorkChoices-ке қарсы науқан жүргізумен қатар, Хоук Джон Ховардтың қазынашы ретіндегі қызметіне сын көтерді, «әрбір экономист пен халықаралық қаржы институтының пікірінше, менің үкіметімнің кәсіподақтармен толық ынтымақтастықта жүзеге асырған реформалары қазіргі Австралия экономикасының күшін қалыптастырды» деді. 2008 жылдың ақпан айында Раддтың жеңісінен кейін Хоук бұрынғы премьер-министрлер Гоф Уитлэм, Малкольм Фрейзер және Пол Китингпен бірге Парламент үйінде Ұрланған ұрпақтарға жасалған ұзақ күткен кешірімге куә болды. 2009 жылы Хоук Оңтүстік Австралия университетінде Мұсылман және мұсылман емес түсіністік орталығын құруға көмектесті. Хоук үшін дінаралық диалог маңызды мәселе болды, ол «The Adelaide Review» журналына берген сұхбатында «әлемге қауіп төндіретін үлкен қауіптердің бірі – мұсылман әлемін түсінбеу екеніне сенімдімін. Фанатиктер исламның мәнін бұрмалап көрсетті. Олар исламның негізгі мәнісі туралы жалған түсінік береді» деді. 2016 жылы Эндрю Дентонның «Better Off Dead» подкастына қатысқаннан кейін Хоук ерікті эвтаназияны заңдастыру туралы шақыруларға қосылды. Хоук бұл мәселені шешуге саяси ерік-жігердің жетіспеуін «абсурд» деп сипаттады. Ол әйелі Бланчпен мұндай ауыр медициналық жағдай туындаған жағдайда осындай келісімге келгенін айтты. Ол сондай-ақ ядролық энергияны және пайдаланылған ядролық отынды Австралияға сақтау және жою үшін импорттауды жақтады, бұл Австралия үшін елеулі экономикалық пайда әкелуі мүмкін екенін мәлімдеді. 2018 жылдың желтоқсан айының соңында Хоук өзінің «өте нашар денсаулықта» екенін мәлімдеді. 2019 жылғы алдағы федералды сайлауда Еңбек партиясының жеңіске жететінін болжап, Хоук «партияның жетістігіне куә бола алмауы мүмкін» деді. 2019 жылдың мамыр айында, сайлау айында, ол Пол Китингпен бірлесіп, Еңбек партиясының экономикалық жоспарын қолдап, Либералды партияны «экономикалық реформалар күн тәртібінен толық бас тартқаны үшін» айыптады. Олар «Шортеннің Еңбек партиясы – біздің заманымыздың басты мәселесіне – адамның әрекетінен туындаған климаттың өзгеруіне қарсы тұру үшін экономиканы жаңғырту қажеттілігіне бағытталған жалғыз үкіметтік партия» деді. Бұл екі саясаткердің 1991 жылдан бергі алғашқы бірлескен баспасөз мәлімдемесі болды. 2019 жылдың 16 мамырында, сайлауға екі күн қалғанда, Хоук 89 жасында Нортбридждегі үйінде аурудан кейін қайтыс болды. Оның отбасы 27 мамырда Macquarie Park Cemetery and Crematorium-да жеке кремация жасады, содан кейін ол сол жерге жерленді. 14 маусымда Сидней опера театрында мемлекеттік еске алу шарасы өтті, онда Крейг Эмерсон салтанатты рәсімдер шебері болды, ал Ким Бизли мақтау сөз оқыды, сонымен қатар Пол Китинг, Джулия Гиллард, Билл Келти, Росс Гарнаут және қазіргі премьер-министр Скотт Моррисон мен Оппозиция жетекшісі Энтони Албанез сөз сөйледі.

After leaving Parliament, Hawke entered the business world, taking on a number of directorships and consultancy positions which enabled him to achieve considerable financial success. He avoided public involvement with the Labor Party during Keating's tenure as prime minister, not wanting to be seen as attempting to overshadow his successor. After Keating's defeat and the election of the Howard government at the 1996 election, he returned to public campaigning with Labor and regularly appearing at election launches. Despite his personal affection for Queen Elizabeth II, boasting that he had been her "favourite Prime Minister", Hawke was an enthusiastic republican and joined the campaign for a Yes vote in the 1999 republic referendum. In 2002, Hawke was named to South Australia's Economic Development Board during the Rann government. In the lead up to the 2007 election, Hawke made a considerable personal effort to support Kevin Rudd, making speeches at a large number of campaign office openings across Australia, and appearing in multiple campaign advertisements. As well as campaigning against WorkChoices, Hawke also attacked John Howard's record as Treasurer, stating "it was the judgement of every economist and international financial institution that it was the restructuring reforms undertaken by my government, with the full cooperation of the trade union movement, which created the strength of the Australian economy today". In February 2008, after Rudd's victory, Hawke joined former Prime Ministers Gough Whitlam, Malcolm Fraser and Paul Keating in Parliament House to witness the long anticipated apology to the Stolen Generations. In 2009, Hawke helped establish the Centre for Muslim and Non Muslim Understanding at the University of South Australia. Interfaith dialogue was an important issue for Hawke, who told The Adelaide Review that he was "convinced that one of the great potential dangers confronting the world is the lack of understanding in regard to the Muslim world. Fanatics have misrepresented what Islam is. They give a false impression of the essential nature of Islam." In 2016, after taking part in Andrew Denton's Better Off Dead podcast, Hawke added his voice to calls for voluntary euthanasia to be legalised. Hawke labelled as 'absurd' the lack of political will to fix the problem. He revealed that he had such an arrangement with his wife Blanche should such a devastating medical situation occur. He also publicly advocated for nuclear power and the importation of international spent nuclear fuel to Australia for storage and disposal, stating that this could lead to considerable economic benefits for Australia. In late December 2018, Hawke revealed that he was in "terrible health". While predicting a Labor win in the upcoming 2019 federal election, Hawke said he "may not witness the party's success". In May 2019, the month of the election, he issued a joint statement with Paul Keating endorsing Labor's economic plan and condemning the Liberal Party for "completely [giving] up the economic reform agenda". They stated that "Shorten's Labor is the only party of government focused on the need to modernise the economy to deal with the major challenge of our time: human induced climate change". It was the first joint press statement released by the two since 1991. On 16 May 2019, two days before the election, Hawke died at his home in Northbridge at the age of 89, following a short illness. His family held a private cremation on 27 May at Macquarie Park Cemetery and Crematorium where he was subsequently interred. A state memorial was held at the Sydney Opera House on 14 June; speakers included Craig Emerson as master of ceremonies and Kim Beazley reading the eulogy, as well as Paul Keating, Julia Gillard, Bill Kelty, Ross Garnaut, and incumbent Prime Minister Scott Morrison and Opposition Leader Anthony Albanese.

Жеке өмір

Хоук 1956 жылы Перт Тринити шіркеуінде Хейзел Мастерсонға үйленді. Олардың үш баласы болды: Сьюзан (1957 жылы туған), Стивен (1959 жылы туған) және Рослин (1960 жылы туған). Төртінші баласы Роберт кішкентай кезінде 1963 жылы қайтыс болды. 1971 жылы Хоук Виктория штатының «Жыл әкесі» атағын алды, бірақ ол көп ішіп, әйелдермен қарым-қатынаста болғандықтан, бұл құрметті әйелі даулаған. 1995 жылы ол оны жазушы Бланш д'Альпуджет үшін тастап кеткеннен кейін, жұбайлар ажырасып, Сиднейдің Солтүстік жағалауындағы Нортбриджде бірге тұрды. Өмірінің басында Хоук көп ішетін, студенттік кезінде ішу бойынша әлемдік рекорд орнатқан. 1952 жылы Үндістанда өткен Дүниежүзілік христиан жастар конференциясына қатысқан Хоук дін туралы былай деп жазды: «Біз тамақтанып отырған сәнді үйдің қақпасында кедейлікте күресіп жатқан балалар көп болды, мен діннің адамдардың қажеттіліктеріне қаншалықты байланыссыз екенін сезіп қалдым». Одан кейін ол христиандық сенімінен бас тартты. Саясатқа қадам басқан кезде ол өзін агностик деп сипаттады. 2008 жылы Хоук Эндрю Дентонға әкесінің христиандық сенімі оның көзқарасына әсер етуін тоқтатпағанын айтты: «Әкем Құдайдың әкелігіне сенсең, адамзаттың бауырластығына сенуің керек деді, бұл логикалық түрде туындайды. Мен шіркеуден шығып, дінге сенбесем де, бұл шындық менімен бірге қалды». Хоук Ұлттық регби лигасының «Канберра Рейдерс» клубының жақтасы болды.

Мұра

Биографиялық телефильм "Хок" 2010 жылдың 18 шілдесінде Австралияның Ten Network телеарнасында көрсетілді, Ричард Роксбург басты кейіпкер рөлін ойнады. Рейчел Блейк пен Феликс Уильямсон сәйкесінше Хейзел Хоук және Пол Китинг рөлін сомдады. Роксбург 2020 жылы Netflix сериалының "The Crown" "Terra Nullius" эпизодында Хоук рөлін қайта ойнады. 2019 жылдың шілдесінде Австралия үкіметі Хоуктың туған және балалық шағын өткізген Бордертаундағы үйді сатып алу және жаңарту үшін 750 000 доллар жұмсайтынын мәлімдеді. 2021 жылдың қаңтар айында Татьяра аудандық кеңесі үйді туристік жайға айналдыру туралы шешім қабылдады. 2020 жылдың желтоқсан айында Батыс Австралия үкіметі Хоуктың Батыс Лидервиллдегі балалық шағындағы үйін сатып алғанын және оны мемлекеттік мүлік ретінде сақтайтынын мәлімдеді. Бұл мүлік сондай-ақ Мемлекеттік мұралық орындар тізіміне енгізу үшін қарастырылады. Австралия үкіметі 2019 жылдың шілдесінде Генерал сэр Джон Монаш қоры арқылы жаңа жыл сайынғы стипендия – Боб Хоук Джон Монаш стипендиясын құруға 5 миллион доллар бөлді. 2020 жылдың наурызында Австралия сайлау комиссиясы Хоуктың құрметіне Австралияның Өкілдер палатасында жаңа сайлау округін құратынын жариялады. Хоук округі алғаш рет 2022 жылғы федералды сайлауда сайысқа түсті және ол Виктория штатында, Хоук 1980 жылдан 1992 жылға дейін өкілдік еткен Уиллс округіне жақын орналасқан.