Кіріспе
Австралияның 18-ші генерал-губернаторы сэр Джон Роберт Керр (24 қыркүйек 1914 – 24 наурыз 1991) – австралиялық адвокат және судья, 1974 жылдан 1977 жылға дейін Австралияның 18-ші генерал-губернаторы қызметін атқарды. Ол ең алдымен 1975 жылғы конституциялық дағдарысқа қатысқандығымен белгілі, ол қазіргі премьер-министр Гоф Уитламды қызметтен босатып, оның орнына Малкольм Фрейзерді тағайындау туралы шешім қабылдады, бұл Австралияның федералды саясатында бұрын-соңды болмаған жағдайға әкелді. Керр Сиднейде жұмысшы отбасында дүниеге келген. Ол Форт-стрит ұлдар орта мектебіне және Сидней университетіне заң оқуға түсті. Оның заңгерлік мансабы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тоқтап қалды, ол Австралия армиясының ғылыми-зерттеу және азаматтық істер басқармасында (DORCA) қызмет етіп, полковник шеніне жетті. Соғыс аяқталғаннан кейін ол Австралиялық Тынық мұхиты әкімшілік мектебінің алғашқы басшысы болды. Керр 1949 жылы адвокаттық практикаға оралды және Сиднейдің жетекші өнеркәсіптік заңгерлерінің біріне айналды. Ол Австралияның Еңбек партиясына (АЛП) қосылды және 1951 жылғы федералды сайлауда қысқа мерзімге кандидат болып тіркелді. 1955 жылы партияның бөлінуінен кейін ол мүшеліктен шықты. Керр Жаңа Оңтүстік Уэльс адвокаттар қауымдастығының және Австралия заң кеңесінің президенті болды. Ол 1966 жылы Ұлттық өнеркәсіптік сотқа тағайындалды, кейін аумақтық жоғарғы соттарда қызмет етті және Жаңа Оңтүстік Уэльстің бас судьясы болды (1972–1974). АЛП премьер-министрі Гоф Уитлэмнің ұсынысымен Керр 1974 жылдың шілдесінде генерал-губернатор болып тағайындалды. Уитлэм үкіметі Сенатта көпшілік дауысқа ие болмады, ал 1975 жылы бірқатар даулы мәселелерден кейін, ең бастысы – несие ісі, либералды оппозиция жетекшісі Малкольм Фрейзер Сенаттан (оның коалициясы көпшілікке ие болған) қаражатты қарауды кейінге қалдыруды сұрады, бұл ерте сайлауға мәжбүрлеу мақсатында жасалды. Керр жағдайды шыдамсыз деп есептеді, премьер-министрдің отставкаға кетуі немесе жалпы сайлауды тағайындауы керек деп ойлады, бірақ Уитлэм оған келіспеді. 1975 жылдың 11 қарашасында Керр генерал-губернатор ретіндегі өкілеттіктерін пайдаланып, Уитламды және оның министрлер кабинетін қызметтен босатып, Фрейзерді уақытша үкіметке жетекшілік етуге тағайындады. Ол Фрейзердің екі палатаны тарату туралы өтінішін дереу қабылдады, бұл Уитлам мен АЛП-нің күйреуіне әкелген федералды сайлауға жол ашты. Үкіметтің таратылуы Уитламның жақтастарынан наразылық тудырды, Керрге деген ашу-ыза оның 1977 жылдың желтоқсанында ерте зейнетке шығуына және кейіннен қоғамдық өмірден кетуіне себеп болды. Оның таратуға байланысты әрекеттерінің дұрыстығы, заңдылығы және тиімділігі туралы көптеген пікірталастар мен талдаулар жүргізілді.
Sir John Robert Kerr, (24 September 1914 – 24 March 1991) was an Australian barrister and judge who served as the 18th governor general of Australia, in office from 1974 to 1977. He is primarily known for his involvement in the 1975 constitutional crisis, which culminated in his decision to dismiss the incumbent prime minister Gough Whitlam and appoint Malcolm Fraser as his replacement, which led to unprecedented actions in Australian federal politics. Kerr was born in Sydney to working class parents. He won scholarships to Fort Street Boys' High School and the University of Sydney, where he studied law. His legal career was interrupted by the Second World War, during which he served with the Australian Army's Directorate of Research and Civil Affairs (DORCA) and attained the rank of colonel. After the war's end he became the inaugural head of the Australian School of Pacific Administration. Kerr returned to the bar in 1949 and became one of Sydney's leading industrial lawyers. He joined the Australian Labor Party (ALP) and was briefly an endorsed candidate for the 1951 federal election. He let his membership lapse after the party split of 1955. Kerr served terms as president of the New South Wales Bar Association and the Law Council of Australia. He was appointed to the Commonwealth Industrial Court in 1966, later serving on territory supreme courts and as Chief Justice of New South Wales (1972–1974). On the nomination of ALP prime minister Gough Whitlam, Kerr was appointed governor general in July 1974. The Whitlam government did not hold a majority in the Senate, and following a series of controversies in 1975, most notably the Loans Affair, the Liberal opposition leader Malcolm Fraser called on the Senate (where his coalition had a majority) to defer consideration of the supply bills in an attempt to force an early election. Kerr regarded the situation as untenable, believing the prime minister was obliged to either resign or call a general election, which Whitlam was unwilling to do. On 11 November 1975, Kerr used his reserve powers as governor general to dismiss Whitlam and his ministry, appointing Fraser to lead a caretaker government. He immediately granted Fraser's request for a double dissolution, leading to a federal election that saw Whitlam and the ALP defeated in a landslide. The dismissal of the government sparked demonstrations from Whitlam's supporters, with the anger directed at Kerr a major factor in his early retirement in December 1977 and subsequent withdrawal from public life. The propriety, legality and wisdom of his actions surrounding the dismissal have been subject to considerable debate and analysis.
Ерте өмір
Керр 1914 жылғы 24 қыркүйекте Сиднейдің Балмен қаласында дүниеге келді. Ол Лора Мей (туған Кардуэлл) және Гарри Керрдің үш баласының үлкені болды; оның кіші інісі Дадли 1917 жылы, ал кіші қарындасы Элейн 1926 жылы туды. Керрдің ата-анасы және анасының ата-анасы Австралияда туған, ал әкесінің ата-анасы Англияның Сандерленд қаласынан 1886 жылы Сиднейге келген. Ол жағалаудағы жұмысшылар әулетінен шыққан – әкесі қазандық жасаушы, әкесінің әкесі кеме жөндеуші, ал арғы атасы кеме жасаушы болған. Ұлының туған кезінде Керрдің әкесі Эвелей теміржол шеберханасында жұмыс істеген. Ол үш айдан кейін жұмыстан шығарылды, бірақ көп ұзамай Кокату аралы кеме құрылыс орнында жұмыс тапты, онда соғыс кезінде толық қуатпен жұмыс істеді. Ол кәсіби одақ қозғалысына қатысып, бірнеше ереуілге қатысты, соның ішінде 1917 жылғы жалпы ереуілге қатысты, онда ол екі ай бойы жалақысыз қалды. Соғыс аяқталғаннан кейін кемежайдағы жұмыс тұрақсыз болды, және ол 1925 жылы теміржолға қайта оралды. Өмірінің алғашқы екі жылы Керр ата-анасымен бірге Балмендегі ағаш үйдің ішінде тұрды. Кейін олар Розель және Дулич Хиллде коттедждерді жалға алды, соңғысын тек 1949 жылы ғана сатып алды. Керр Бірчгроув мемлекеттік мектебінде білім алды. Заңгерлік мансапты таңдағанда Керр, 1930 жылы Жоғарғы соттың ең жас судьясы болған Х.В. Эваттты өрнек етіп алды; сол жылы Эватт патшалық құқықтары туралы докторлық диссертациясын аяқтады. Керрдің әкесі Эватты Еңбек партиясының мүшесі ретінде білген, ол кейін партияны басқарды, және 1925 жылы Балмен округіне сайлауда оған көмектесті. Эватт Керрдің мансабында көмектескен көптеген меценаттардың біріншісі болды.
Босатудан кейін
Уитлэмнің жұмыстан босатылғаны туралы жаңалық түстен кейін бүкіл Австралияға тарады, нәтижесінде оның жақтастары ашулы наразылық акцияларына шықты. Келесі айда, 1975 жылдың 13 желтоқсанына жоспарланған қос тарату сайлауына дейін, Уитлэм мен АЛП жақтастары Керрді үнемі және қызу түрде сынады, сайлаушылар құлатылған Еңбек үкіметіне деген ықыласын көрсететініне сенімді болды. Сайлау кампаниясы барысында Австралияның Еңбек партиясының басты назары жұмыстан босатудың заңсыздығына аударылды ("Фрейзерге ұят, ұят!" слоганымен), ал Коалиция Еңбек партиясының экономикалық саясатын сынады. Кейбір сарапшылар Фрейзерге қарсы күшті толқын күтеді, өйткені қазан және қараша айларындағы қоғамдық пікір сауалнамалары Фрейзердің тактикасына наразылық білдірген. Бірақ сайлау жарияланғаннан кейін көпшілік экономикаға назар аударып, либералдардың "Жарды жақ!" слоганына жауап берді. Еңбек партиясының жақтастарының ынтасына қарамастан, олар Еңбек үкіметін құлату үшін жасалған қастандық деп есептеді, нәтижесінде 1983 жылға дейін билікте болған Коалициядан Еңбек партиясы ең ауыр жеңіліске ұшырады (1974 жылғы сайлаудағы көрсеткіштен 7,4% төмен). Еңбек партиясының жақтастары Керрге қарсы наразылықтарын жалғастырды және демонстрациялар ұйымдастырды. Ол өзіне және әйеліне (Уитлэм және басқалар оны жаман ықпал етуде деп айыптады) жасалған жеке шабуылдарды ауыр қабылдады. Бас губернатор ретінде қызмет еткен қалған уақытында Керр көпшілік ортада ашулы наразылықтарсыз пайда бола алмады. Бірде Мельбурнда сөз сөйлеген кезде, ашулы халықтың арасынан көлігімен өтуге мәжбүр болғандықтан, оның өміріне қауіп төнді деген болжам жасалды. Еңбек партиясының парламентарийлері, федералды және штаттық деңгейде, оның бас губернатор ретіндегі заңдылығын мойындаудан бас тартты және ол қатысқан ресми шаралардан қашып жүрді. Өкілеттігінің соңына жақындап қалғанда, ол 1977 жылғы Мельбурн кубогын табыс еткен кезде мас күйде болғандай көрінді.
Отставка
1977 жылы желтоқсанда бес жылдық мерзімін қысқартып, орнынан бас тартуының бір себебі оның денсаулығына деген алаңдаушылық болуы мүмкін. Шындығында, оның отставкаға кетуі 1977 жылдың наурыз айында, патшайым сапармен келген кезде-ақ ұсынылған еді. Фрейзер Керрдің қарсыластарын "жауырынып, ашкөз аз топ" деп атады және олардың іс-әрекеттерінің дұрыс еместігін айтты. Сондықтан ол Лондонға кетіп, "көп күндері, әдетте шаршаған күйінде, әлдебір джентльмендер клубында көрінетін" болды. 1991 жылы Керрдің Сиднейдегі Корольдік Солтүстік Жағалау ауруханасында ми ісігінен қайтыс болғаны расталды. Ол комада жатқанда үш баласы мен екінші әйелі көз жасымен қалды. Отбасы Сэр Джонның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Маккуари паркі зиратында және крематорийде жерленгенге дейін қайтыс хабарын жарияламады. Бұл сол кездегі Еңбек үкіметіне мемлекеттік жерлеу рәсімін өткізу туралы шешім қабылдауға мүмкіндік бермеуді қамтамасыз етті, мұндай құрмет әдетте бұрынғы генерал-губернаторға автоматты түрде берілетін. Екінші леди Керр 1997 жылы қайтыс болды, оның бірінші некесінен туған екі баласы сақталды. Керрдің балалары: Габриэль Киббл, қала жоспарлаушысы және кейіннен NSW штатының жоспарлау директоры; Кристин Джонсон, психиатр; және Филип Керр, заңгер.
Құрметтер
Керр 1966 жылдың 1 қаңтарында Австралия заң кеңесінің президенті қызметі үшін Сент-Михаил және Сент-Джордж орденінің серігі (CMG) болып тағайындалды. Бұл ұсыныс сол кездегі Австралия үкіметі, сэр Роберт Мензис жасады. 1972 жылы премьер-министр Уильям МакМэхон Керрді 1973 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде жарияланатын Knight Commander (KCMG) орденіне көтеруді ұсынды. 1972 жылдың 2 желтоқсанына жоспарланған федералдық сайлауды және Еңбек партиясының Императорлық құрметтерді қолдамау саясатын ескере отырып, генерал-губернатор сэр Пол Хаслук сайлау нәтижесін күтіп, королеваға осы ұсыныстарды жібермеуді шешті. Гоф Уитлам сайланғаннан кейін Хаслук одан МакМэхонның Керрді рыцарь атағына ұсынуын мақұлдауға дайын екенін сұрады, бірақ ол бас тартты. Керр 1974 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының бас судьясы қызметі үшін, Жаңа Оңтүстік Уэльс премьер-министрі сэр Роберт Аскиннің атынан Ұлыбритания сыртқы істер министрінің ұсынысы бойынша KCMG орденімен марапатталды. 1974 жылы ол Иерусалимнің Қасиетті Иоанн орденінің рыцары атанды. 1975 жылдың 14 ақпанында Австралия ордені құрылған кезде генерал-губернатор ретінде ол орденнің Басты серігі (AC) болды. 1976 жылдың 24 мамырында орденге рыцарь санаты қосылғанда, ол орденнің Басты рыцары (AK) атанды. 1976 жылы ол Сент-Михаил және Сент-Джордж орденінің Ұлы кресімен (GCMG) марапатталды. Бұл марапат Австралияға жасаған ресми сапар барысында королева тапсырды және Фримантель портындағы HMY Britannia кемесінде өтті. Керр 1977 жылы Малкольм Фрейзердің ұсынысымен Корольдік кеңесші (Privy Counsellor) болып тағайындалды; бұл 1974 жылы Уитламнан сәтті өтінген тағы бір тағайындама болды. Уитламның «Материяның шындығы» кітабында Фрейзер Ұлыбритания премьер-министрі Джеймс Каллаганнан Керрге жұртшылыққа, атап айтқанда виконт титулын беруді сұрағаны, бірақ Каллаган бас тартқаны жазылған.