Кіріспе
Том Вулфтың романы "Жалынға тоғысқан мақтаныш" – Том Вулфтың 1987 жылғы романы. Оқиға 1980-ші жылдардағы Нью-Йорк қаласындағы амбиция, нәсілшілдік, әлеуметтік жік, саясат және ашкөздік туралы драма. Романның орталық тұлғалары – WASP облигация саудагері Шерман Маккой, еврей аудандық прокурорының көмекшісі Ларри Крамер және британдық эмигрант журналист Питер Фэллоу. Роман бастапқыда Чарльз Диккенс туындылары сияқты, сериал түрінде жазылу жоспарланған: 1984 жылдан бастап "Rolling Stone" журналында 27 бөлімге бөлініп жарияланды. Кітап ретінде басылмас бұрын, Вулф оны мұқият өңдеді. Роман бестселлерге айналып, Вулфтың өзге де туындыларымен салыстырғанда үлкен жетістікке жетті. Ол көбінесе 1980-ші жылдардың көрнекті романы деп есептеледі, ал 1990 жылы Брайан Де Палма осы атпен сынға ұшыраған фильм түсірді.
the novel
The Bonfire of the Vanities is a 1987 novel by Tom Wolfe. The story is a drama about ambition, racism, social class, politics, and greed in 1980s New York City, and centers on three main characters: WASP bond trader Sherman McCoy, Jewish assistant district attorney Larry Kramer, and British expatriate journalist Peter Fallow. The novel was originally conceived as a serial in the style of Charles Dickens' writings: it ran in 27 installments in Rolling Stone starting in 1984. Wolfe heavily revised it before it was published in book form. The novel was a bestseller and a phenomenal success, even in comparison with Wolfe's other books. It has often been called the quintessential novel of the 1980s, and in 1990 was adapted into a critically maligned film of the same name by Brian De Palma.
Атау
Бұл атау 1497 жылы Италияның Флоренция қаласында Доминикан монахы Жироламо Савонарола билікке келгенде болған тарихи "Мақтаншылдықтардың өртелуіне" сілтеме жасайды. Савонарола шіркеу билігі күнәлі деп санайтын заттарды, мысалы, косметика, айналар, кітаптар мен өнер туындыларын өртеуге бұйрық берді.
Тарихи негіздер
Вольф өзінің романында 1980-ші жылдардағы Нью-Йорк қаласының мәнін бейнелеуді көздеген. Уолл-стриттің сәттілігінің артында қала нәсілдік және мәдени шиеленістерге толы ошақ болды. Қала бірнеше резонансты расистік оқиғаларға байланысты екіге бөлінді, әсіресе екі қара нәсілді адамның ақ нәсілділер тұратын аудандарда қанымен құрбан болған жағдайлары: 1982 жылы Бруклиндегі Грейвсенд аймағында өлтірілген Уилли Тёркс және 1986 жылы Куинс қаласының Говард Бич ауданында қаза тапқан Майкл Гриффит. Тағы бір оқиғада, бұқаралық ақпарат құралдарының көп назарына іліккен Бернхард Гёц 1984 жылы метрода оны тонауға тырысқан жас қара нәсілді жігіттерді атып өлтіргені үшін қала тұрғындары арасында халық батырына айналды. Бронкстағы судья Бертон Б. Робертс сот залындағы істерді қаталдықпен және билеушілдікпен қарауымен белгілі болды, ол кітаптағы Майрон Ковицкий кейіпкерінің прототипі болды.
Жазу және жариялау
Вольф романды зерттеуді Манхэттен қылмыстық сотындағы істерді бақылау және Бронкстағы кісі өлтіру бөлімінің қызметкерлерін ілесіп қадағалау арқылы бастады. Жазушылық дағдарысты жеңу үшін Вулф "Роллинг Стоун" журналының редакторы Янн Веннерге Чарльз Диккенс пен Теккерейден алынған идея ұсынды. Вулф оларды өзінің үлгілері деп есептеген бұл Виктория дәуірінің жазушылары, көбінесе романдарын бөлік-бөлікпен жариялаған. Веннер Вулфқа жұмысын сериалдау үшін шамамен 200 000 доллар ұсынды. 1984 жылдың шілдесінен 1985 жылдың тамызына дейін "Роллинг Стоун" журналының әр екі апта сайын жарық көретін санында жаңа бөлімдері жарияланды. Вулф өзінің "көпке жарияланған алғашқы нұсқасына" қанағаттанбады және жұмысын мұқият қайта өңдеді. Тіпті романның басты кейіпкері Шерман Маккой да өзгерді – бастапқыда жазушы болған ол кітапта облигация сатушысы болып бейнеленді. (Вулф осы мамандықты өзгертуге Salomon Brothers компаниясының мемлекеттік облигациялар бөлімінде бір күн өткізгеннен кейін келді, сонда кейіннен атақты Long Term Capital Management хедж-фондын құрған көптеген трейдерлермен танысты.) Вулф екі жыл бойы зерттеулер жүргізіп, жұмысын қайта өңдеді. "Бәніеттер" кітабы 1987 жылы жарық көрді. Кітап коммерциялық және сындық сәттілікке ие болды, апталар бойы бестселлерлер тізімінде тұрды және Вулф ұзақ жылдар бойы сыйпаламай келген әдеби ортаның көп бөлігінен мақтау алды.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Шерман Маккой – Нью-Йорктегі сәтті бонд трейдері. Оның 3 миллион долларлық Парк-авенюдегі пәтері, әйеліне тән іздеталды шығындар және беделді сақтау үшін қажетті басқа да шығындар оның үлкен табысын азайтып жатыр, немесе Маккой айтқандай, "ақшаның тоқтаусыз ағып кетуі". Маккойдың Уолл-стриттегі өзін "Әлемнің иесі" деп санайтын тұрақты өмірі, ол және оның сүйіктісі Мария Раскин Кеннеди әуежайынан Манхэттенге қайтып келе жатқанда түнде Бронкске кездейсоқ кіргенде бірте-бірте құлай бастайды. Жолға апаратын жол қоқыс контейнерлері мен дөңгелекпен жабылғанын көріп, Маккой жолды тазарту үшін машинадан түседі. Екі қара нәсілді ер адам жақындағанда, Маккой мен Раскин қорқып қашады. Раскин машинаның рулін алып, қашып кеткен кезде машина бақылаудан шығып, екі күдіктінің біреуін – "сүйекті жігітті" шабады. Питер Фэллоу, "Сити Лайт" таблоидының алкогольге тәуелді журналисі, оған өмірінің ең маңызды мүмкіндігі туады – Генри Лэмб туралы мақалалар сериясын жазуға көндіріледі. Лэмб бай ақ жүргізушінің соққысына ұшырағанын айтады. Фэллоу Харлемдегі діни және саяси көшбасшы, ауруханада жатқан жасты сәтсіз жобаның трагедиясы деп санайтын Преподобный Бэконның манипуляциясына мойын бұрады. Фэллоудың осы мәселедегі мақалалары Лэмб ісіне қатысты наразылықтар мен бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жариялануға себеп болады. Бронкс округінің прокуроры Абе Вайс қайта сайлануға дайындықтап, Лэмб ісінде кешігіп отыр деген айыптамаға тап болып, Маккойдың тұтқындалуын талап етеді. Дәлелдерге Маккойдың машинасы (көліктің сипаттамасына сәйкес келеді) және Маккойдың полиция сұрақтарына берген қашқыр тілді жауаптары кіреді. Тұтқындалу Маккойдың өмірін түгелдей құртады; жұмыстағы алаңдату оны 600 миллион долларлық облигацияға инвестор табуға мәжбүр етеді, ол үйіне қарызды төлеуге және отбасылық шығындарды жабуға барлық үмітін артады. Маккой облигацияны сата алмағандығы үшін басшысынан сөгіс естігенде, оның адвокаты Томми Киллиан оған қамауға алынуы туралы хабарлайды, бұл оны өзінің құқықтық проблемаларын басшысына мойындауға мәжбүр етеді, нәтижесінде ол қызметтен уақытша шеттетіледі. Маккойдың жоғарғы сыныптағы достары одан жалтарады, ал әйелі оны тастап, қызы Кэмпбеллді (Маккойдың шынайы отбасылық махаббатының жалғыз көзі) ата-анасына жібереді. Басшысына және бұрынғы қазы Шели Томасқа әсер етуді үміттеніп, округтік прокурордың көмекшісі Ларри Крамер істі сотқа береді, Маккойдың кепілдігін 250 000 долларға белгілеуге сәтсіз тырысады. 10 000 доллар кепілдікпен босатылған Маккой үйінің алдында наразылық білдіріп тұрған наразылармен қоршалады. Фэллоу Мария Раскиннің Лэмбты шапқан кезде Маккойдың машинасымен жүргізгені, бірақ елден қашып кеткені туралы қауесет естиді. Ақиқатты анықтауға тырысып, байлар мен атақтыларды сұхбатқа алу сылтауымен Фэллоу күйеуі Артурмен қымбат француз мейрамханасында кездеседі. Өмірін баяндап жатқанда Артурдың жүрегі тоқтап, алаңдаған қонақтар мен ашуланған мейрамхана жетекшісі қарап тұрады. Мария оның жерлеу рәсіміне АҚШ-қа оралуға мәжбүр болады, онда Маккой оны "бірден-бір куәгер" екендігімен қарсы алады. Фэллоу оның, емес Маккойдың машинаны жүргізгенін естиді. Фэллоудың Шерман Маккой мен Мария Раскиннің арасындағы байланысы туралы жазғаны Д.А. Крамерге келісім ұсынуға мүмкіндік береді: басқа куәгерді растап, иммунитет алу немесе оған кінәлі деп қаралады. Раскин бұл туралы Маккойға сымды микрофон арқылы айтып береді. Киллианның жұмысына алынған жеке тергеушісі Раскиннің үлкен алқа алдындағы мәлімдемесіне қайшы келетін әңгіменің жазбасын табады – бұл жазба жалға алушыларды шығарып тастау үшін пәтер иесі орнатқан заңсыз дауыспен іске қосылатын домофоннан алынған. Сот судьясы оның куәлігін "бұрмаланған" деп жариялап, істі тоқтатып береді. Фэллоу кейін Пулитцер сыйлығын жеңіп, "Сити Лайт" иесі сэр Джеральд Штайнердің қызымен үйленеді, ал Раскин сотталудан қашып, қайтадан үйленеді. Маккойдың бірінші ісі қазылар алқасының келіспеуінен аяқталады, олар нәсілдік принцип бойынша бөлінген. Креймердің іске қатысы болғандығы анықталғаннан кейін соттан алынады, ол Раскин мен Маккой бұрын қолданған пәтерде Шелли Томаспен жыныстық қатынасқа түскен. Сонымен қатар, Маккой Лэмб отбасымен азаматтық сотта ұтылып, шағымда 12 миллион доллар берешегі бар екендігі анықталды, бұл оның активтерін тоқтатуға әкелді. Ұмытылған Генри Лэмб апаттан алған жарақаттарынан қайтыс болады; Маккой, ақшасы жоқ және әйелі мен қызынан алыстаған, көлікпен адам өлтіргені үшін сот күтуде.
Стилі мен мазмұны
"Бонфайр" – Вулфтың алғашқы романы болды. Вулфтың бұрынғы жұмыстары көбінесе көркем емес, журналистік мақалалар мен кітаптардан тұрды. Оның алғашқы әңгімелері "Mauve Gloves & Madmen, Clutter & Vine" жинағында жарияланған. Вулфтың сөзіне сәйкес, кейіпкерлер көптеген адамдар мен мәдени тұрғысынан байқаған нәрселердің қосындысынан құралған. Дегенмен, кейбір кейіпкерлер нақты адамдардың негізінде жазылған. Вулф Томми Киллиан кейіпкерінің кітапқа арналған Нью-Йорк заңгері Эдвард Хейске негізделгенін мойындады. Көптеген адамдар Бакон пастырының кейіпкері Ал Шарптон және/немесе Джесси Джексон пастырларына негізделгенін санайды, олар екеуі де нәсілшілікті жою мақсатымен үгіт жүргізген. 2007 жылы кітап жарық көргеніне 20 жыл толуына орай, "The New York Times" газеті Вулфтың романынан бері қаланың қандай өзгерістерге ұшырағанын талдап жариялады.
Қабылдау
Кітап үлкен бестселлер болды және жағымды пікірлерге ие болды. "Нью-Йорк Таймс" газеті кітапты "ірі, ащы, күлкілі, шеберлікпен құрылған, сізді қармап, жібермейтін кітап" деп мақтады, бірақ кейде кейіпкерлерінің беткейлігін сынға алды, "кітап бітіп қалғаннан кейін, қызық емес қорық қалдырады" деді. Дегенмен, National Review "Эдит Уортоннан бері Нью-Йорк қоғамын осылай дәл және қиратушылықпен бейнелеген ешкім жоқ" деп мәлімдеді. Романшы Луи Аучинклосс оны "тамаша кітап" деп бағалады.
Бейімделулер
1990 жылы «Бонфайр» фильміне түсірілді, онда Том Хэнкс Шерман Маккой рөлінде, Ким Кэтралл оның әйелі Джуди рөлінде, Мелани Гриффит оның сүйіктісі Мария рөлінде, ал Брюс Уиллис журналист (және фильмнің баяндаушысы) Питер Фэллоу рөлінде ойнады. Сценарийді Майкл Кристофер жазды. Вулфқа құқықтар үшін 750 000 доллар төленді. Фильм коммерциялық және сын тұрғысынан сәтсіз болды. 2015 жылдың 9 қазанында Нью-Йорк қаласында Стефания де Кенесси музыкасына және Майкл Бергманның либреттосымен қойылған опералық бейімдеу алғаш рет көрсетілді.