Қала мектебінің күресі (Qala mektebining küresi)

Кіріспе

1955 жылы Ричард Брукс түсірген әлеуметтік драма фильмі.

Сюжет

1950 жылдардың ортасында Ричард Дадиер әртүрлі этникалық ортаны қамтитын қала ортасындағы мектеп - Солтүстік Мануалдық Кәсіпорындар орта мектебінің жаңа мұғалімі. Олардың басым көпшілігі Грегори Миллер студенті бастаған антиәлеуметтік әрекеттерге қатысады. Мектеп директоры Ворнеке мырза тәртіптік мәселелердің бар екенін жоққа шығарады, бірақ мектеп оқытушылары, әсіресе Мёрдок мырза, Дадиерді басқаша ескертеді. Дадиер Джошуа Эдвардс және Лоис Хаммондтармен достық қарым-қатынас жасайды. Дадиердің класына Миллер және Арти Вест кіреді, бүлікшіл қорқытқыш және топ басшысы. Сабақ Дадиерді құрметтемейді. Дадиер Миллерді сыныпты дұрыс бағытта бағдарлауға шақырады. Дадиер Мисс Хаммондқа шабуыл жасаған оқушыны жеңгеннен кейін, сынып Дадиерге үндемеуді ұсынады және одан да көп ынтымақтастық жасамайды. Дадиер мен Эдвардсты Уэсттің тобы тонап кетті. Дадиер жұмыстан кетуден тартынғандықтан, бұрынғы мұғалімі профессор Кралдан кеңес сұрайды. Крал Дадиерге жұмыс ұсынады, бірақ ол бас тартады. Сыныбында бір-бірін нәсілдік жағынан жік салатын есімдермен атағандықтан, Дадиерді айыптап, оны да Мистер Уорнеке сыныпта нәсілдік епітеттер қолданды деп жалған айыптайды. Вест Дадиермен оның тобы газет жүк көлігін тонаған кезде кездеседі. Вест Дадиерге сыныптың көшеде екенін және оны жалғыз қалдыру керектігін айтады. Вест бастаған бірнеше студент Эдвардсқа сыныпта шабуыл жасап, оның музыкалық жазбалар жинағын жояды. Дадиердің жүкті әйелі Аннеге Дадиер мен Мисс Хаммондтың қарым-қатынасы бар деп анонимді хаттар мен телефон қоңыраулары келіп түседі. Дадиер Миллердің фортепианода ойнайтынын және ән айтатынын біледі және Миллердің осындай талантты, бірақ сондай-ақ бүлікшіл екенін біледі. Дадиер сыныптастарына "Джек пен бұршақ бұтағы" туралы анимациялық фильмді көрсетеді, ол моральдық таңдау туралы талқылауды туғызады. Энннің туылуы Дадиердің сүйеуі туралы телефон арқылы хабарласудың әсерінен басталады. Көршілері атын атамаған хаттарды көрсеткенде, Дадиер ашуланып, жұмыстан кетуді шешеді. Мэрдок мырза оны қалуға шақырады, Дадиерге ол алға басуда екенін және оны да шабыттандырды деп айтады. Энн Дадиердің некедегі адалдығына күмәнданып, одан бас тартуды сұрағаны үшін кешірім сұрайды. Олардың ерте туған ұлы әлсіз болса да, ақыр соңында өркендейді. Дадиер Уэсттің басқа студенттен ашық көшіріп жатқанын байқағанда, ол Уэсттен өз жұмысын алдыңғы жағына алып келуін талап етеді. Вест оның қайта-қайта сұраған өтінішіне қарсы шығады, бірақ Дадиер қатал. Конфликт тез өршіп, Уэст пышақ шығарады. Дадиер кері қайтпайды. Миллер Белазидің Дадиерді арт жағынан секіруін тоқтатады. Батыс тобының қалған бөлігі көмекке келмейді. Дадиер Уэстті Ворнике мен Эннге жасалған жалған айыптаулар үшін айыптайды. Дадиер Вестті бағындырады, ал басқа студенттер сыныптасы Белазиді бағындыруға қосылады, ол қашу үшін пышақты алды. Миллер сыныпты бастап, Дадиерге Вест пен Белазиді директордың кеңсесіне апаруға көмектеседі. Соңғы сахнада Миллер мен Дадиер екіншісінің оқу жылының соңында жұмыстан кетуін сұрайды. Миллер "жоқ" дейді, себебі екеуінің арасында келісім болған, егер екіншісі қалса, екеуінің де кетпейтіндігі туралы. Дадиердің беті келісімнен бас тартуға ниеті жоқ екенін көрсетеді.

In the mid 1950s, Richard Dadier is a new teacher at North Manual Trades High School, an inner city school of diverse ethnic backgrounds. Led by student Gregory Miller, most engage in anti social behavior. The school principal, Mr. Warneke, denies there are discipline issues, but the school faculty, particularly Mr. Murdock, warn Dadier otherwise. Dadier befriends two other new teachers, Joshua Edwards and Lois Hammond. Dadier's class includes Miller and Artie West, a rebellious bully and gang leader. The class shows no respect for Dadier. Dadier encourages Miller to lead the class in the right direction. After Dadier subdues a student who attacks Miss Hammond, the class gives Dadier the silent treatment and are even more uncooperative. Dadier and Edwards are mugged by West's gang. Reluctant to quit, Dadier seeks advice from his former teacher, Professor Kraal, the principal of an academically superior school with disciplined students. Kraal offers Dadier a job, but he declines. After chastising his class for calling each other racially divisive names, Dadier is himself falsely accused by Mr. Warneke of using racial epithets in the classroom. West encounters Dadier during his gang's robbery of a newspaper truck. West tells Dadier his classroom is on the streets and to leave him alone. Several students, led by West, assault Edwards in his classroom and destroy his music record collection. Dadier's wife, Anne, who is pregnant, begins receiving anonymous letters and phone calls telling her Dadier and Miss Hammond are having an affair. Dadier discovers Miller can play piano and sing, and wonders why Miller can show such talent but also be so rebellious. Dadier shows his class an animated film about "Jack and the Beanstalk" which sparks discussion about moral choices. Anne goes into premature labor caused by the stress of the phone calls about Dadier's alleged affair. When a neighbor shows Dadier the anonymous letters, he angrily decides to quit. Mr. Murdock encourages him to stay, telling Dadier he is making progress and has inspired him too. Anne apologizes for doubting Dadier's loyalty in their marriage and says she was wrong for telling him to quit. Their premature baby boy, though weak, eventually thrives. When Dadier observes West openly copying from another student, he demands that West bring his paper to the front to have it docked five points. West rebuffs his repeated request, but Dadier is unrelenting. The conflict quickly escalates, and West pulls out a switchblade. Dadier does not back down. Miller stops Belazi from jumping Dadier from behind. The rest of West's gang fails to assist. Dadier accuses West of the false allegations made to both Mr. Warneke and Anne. Dadier subdues West, and the other students join in to subdue classmate Belazi, who has picked up the knife to escape. Miller then leads the class in helping Dadier take West and Belazi to the principal's office. In the final scene, Miller and Dadier ask if the other is quitting at the end of the school year. Miller says no, because the two of them had a pact that neither would quit if the other stayed. Dadier's expression makes clear he has no intention of breaking the agreement.

Фактикалық негіз

Хантердің романы оның Бронкстағы кәсіптік білім беретін орта мектепте жұмыс істеген ерте жылдарына негізделген, қазір ол Оңтүстік Бронкстағы Альфред Э. Смит кәсіби және техникалық білім беру орта мектебі деп аталады. Хантер, сол кезде Сальваторе Ломбино есімді, 1950 жылы Хантер колледжін бітірген соң мұғалімдікке орналасты. Бірақ ол тез көңілі тоймады және екі айдан кейін ашумен жұмыстан кетіп қалды.

Оң пікірлер

"Нью-Йорк таймс" газетінің сыншысы Босли Кроутер оң баға беріп: "Жасөспірімдердің зорлық-зомбылығын тура көрсететін, қызықты да қорқынышты фильм. Мұғалім мен оның әйелі арасындағы шағын романтикалық сызықтан және оның жүкті болуынан басқа, бұл фильм тырнақтай өткір әрі бекем." деп жазды. "Variety" журналы оны "қазіргі заманғы мәселеге күшті әсер ететін, мелодрамалық фильм" деп сипаттады. Актерлік шеберлігі де ерекше жақсы. "Харрисонның есептері" бұл фильмді "қатаң, күшті, жағымсыз, шиеленісті және мазасыздық тудыратын мелодрама" деп атады. Фильм, сөзсіз, көптеген пікірталас тудырады, бірақ сонымен бірге кассада табысты болуы мүмкін. "The New Yorker" журналының Джон Маккартен: "Фильмде кемшіліктері де бар (кейде актерлердің ойыны сенімсіз, ал аяғы күмәнді), бірақ ол тақырыбына тікелей келіп, жағдайға қарай алаңдатарлық тудырады" деп жазды. | Джон Маккартен (1955)

Теріс пікірлер

Барлық пікірлер оң болған жоқ. "Вашингтон пост" газетінің редакторы Ричард Л. Коу фильмді "жақтаушыларының айтқан мақтауға лайық мақсатын жоққа шығаратынша сенсациялық" деп сынап, былай деп түсіндірді: "Иә, газеттерде мектептердегі қорқынышты жағдай туралы жиі хабарлар жарияланады. Вандализм бұрынғы жылдарға қарағанда одан әрі кеңінен таралды. Секс-қылмыстар мен зорлық-зомбылық кездеседі. Тіпті жастардың арасында да адам өлтіру оқиғалары болады. Бірақ осы және тағы басқа да оқиғаларды бірнеше айдың ішінде бір сыныпта көрсету – бұл фильм жасаушылардың "батылдығын" емес, кассалық табыс табуға жасалған тағы бір әрекетін көрсетеді. Бұл – "Dead End" балалары, басқа ортадағы гангстерлік мелодрама. "|Ричард Кое (1955)

"The Monthly Film Bulletin" аралас және теріс баға берді: "Жартылай ойдан туған жағдайлар мен кейіпкерлердің әлсіз бейнеленуі "Қара тақтайлы орманың" әсерін және тиімділігін азайтады, оны американдық білім берудегі қазіргі мәселені ашып көрсету және ұқсас оқу орындарындағы мұғалімдердің күш-жігерін арттыру туралы үндеу ретінде әлсіздетеді. Ұнатуға тырысатын әйел мұғалім мен жүкті әйел сияқты кейіпкерлер – бұл негізгі тақырыпты жасанды түрде көрсетуге жасалған қосымша элементтер. Бірнеше шиеленісті және күшті сахналар бар, жалпы атмосферасы – ынталылық, бірақ сауда мектебінің директорының ғана кішкентай рөлінде, Джон Хойт едәуір шеберлікпен ойнаған рөлінде, нақты күрделілік пен тереңдік сезіледі. "|Monthly Film Bulletin (1955 жыл қазан)

Танымал мәдениет

"Rock Around the Clock" әні фильмге қосылып, жазба 1950-жылдардағы қарсылық көтерген жастардың әнұранына айналдырды. Ол екі ай бойы поп-чарттарда бірінші орынды алып, R&B чартында үшінші орынға көтерілді. Rotten Tomatoes фильмге 76% "жаңа" бағасын берді. Сидни Пуатье туралы жасалған ең жақсы фильмдер тізімінде былай делінген:

Мәдени әсері

Фильм рок-н-ролл революциясын Билл Хейли & His Comets әні "Rock Around the Clock" арқылы белгіледі, бастапқыда фильмнің титрлерінде (алғашқы шығарылған синглге қарағанда ұзақ барабан солосымен), сондай-ақ алғашқы сахнада, фильмнің ортасында және соңында аспаптық нұсқада орындалып, әнді бірден хитке айналдырды. Бұл ән алдыңғы жылы шыққан, бірақ оның сатылымы шектеулі болған. Алайда, фильмде қолданылу арқылы танымал болған "Rock Around the Clock" Billboard чарттарында бірінші орынға шығып, сегіз апта бойы сол деңгейде тұрды. Кейбір кинотеатрларда фильмнің алғашқы көрсетілімінде ән фильмнің басында естілмеді, себебі рок-н-ролл жаман ықпал деп есептелді. Бірақ, әннің басқа бөлімдері кесілмеді. Музыка фильмге көптеген жасөспірім көрермендерді әкелді, олардың ынтасы кейде көрсетімдерде зорлық-зомбылық пен вандализмге ұласты. Осы тұрғыдан алғанда, фильм 20-шы ғасырдың соңғы жартысында жасөспірімдердің наразылығының басталуын білдірді. Фильм Мемфис, Теннесси және Атланта, Джорджия штаттарында тыйым салынды, Атланта тексеру кеңесі оны "әдепсіз, ұятсыз, еркіндікке шақырушы және қаланың тыныштығына, денсаулығына, мораліне және тәртібіне кері әсер етеді" деп мәлімдеді. Фильм Ұлыбританияда шешуші мәнге ие болды және бастапқыда кино көрсетуге рұқсат берілмеді, бірақ кейін қысқартулармен мақұлданды. 1956 жылы оңтүстік Лондондағы кинотеатрдың бірінде көрсетілген кезде, жасөспірім Тедди Бой көрермендері көтеріліс жасап, орындықтарды жыртып, дәліздерде биледі. Содан кейін фильм көрсетілген барлық жерде ұсақ-көкейкес көтерілістер болды. 1982 жылғы қылмыстық триллер "1984 сыныбы" "The Blackboard Jungle" фильмінің қайта түсірілімі болып табылады, онда Перри Кинг, Тимоти Ван Паттен және Майкл Дж. Фокс Гленн Форд, Вик Морроу және Сидни Пуатье рөлдерін сомдады. 2007 жылы "Қылмыстық әділет және танымал мәдениет журналында" фильмнің қылмыстық теориялармен және жасөспірімдердің құқық бұзушылығымен байланысын талдаған мақала жарияланды. 2015 жылы "Трансұлттық американдық зерттеулер журналында" фильмнің Батыс Германия мен Жапониядағы қабылдануына назар аударған зерттеу жарияланды. The Upsetters тобының ықпалды ямайкалық регги альбомы "Blackboard Jungle Dub" (1973) фильмнің атауын еске түсіреді. Фильмде мұғалімдердің еңбекақысы мәселесі көтеріледі. Диалог бойынша, 1955 жылы мұғалімдердің сағатына 2,00 АҚШ доллары төленген (1955 жылғы 2,0 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең), немесе жылына шамамен 4000 доллар (1955 жылғы 4000 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең), ал конгрессмендер мен судьяларға 9,25 доллар (1955 жылғы 9,25 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең), полицейлер мен өрт сөндірушілерге 2,75 доллар (1955 жылғы 2,75 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең), ағаш шеберлеріне 2,81 доллар (1955 жылғы 2,81 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең), сантехниктерге 2,97 доллар (1955 жылғы 2,97 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең) және сылақшыларға сағатына 3,21 доллар (1955 жылғы 3,21 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең) төленген. 2005 жылдың наурыз айында фильмнің шығуының 50 жылдығы, соның салдарынан рок-н-роллдың танымалдылығының артуына ықпал еткен, Лос-Анджелесте және Нью-Йоркте "Rock Is Fifty" мерекелік шараларымен аталып өтті, онда Билл Хейли & His Comets тобының тірі қалған мүшелері қатысты. 2016 жылы фильм Конгресс кітапханасының шешімімен АҚШ Ұлттық кино реестріне енгізілді.

The film marked the rock and roll revolution by featuring Bill Haley & His Comets' "Rock Around the Clock", initially a B side, over the film's opening credits (with a lengthy drum solo introduction, unlike the originally released single), as well as in the first scene, in an instrumental version in the middle of the film, and at the close of the movie, establishing that song as an instant hit. The record had been released the previous year, gaining only limited sales. But, popularized by its use in the film, "Rock Around the Clock" reached number one on the Billboard charts and remained there for eight weeks. In some theaters, when the film was in the first release, the song was not heard at all at the beginning of the film because rock and roll was considered a bad influence. Despite this, other instances of the song were not cut. The music led to a large teenage audience for the film, and their exuberant response to it sometimes overflowed into violence and vandalism at screenings. In this sense, the film has been seen as marking the start of a period of visible teenage rebellion in the latter half of the 20th century. The film was banned in Memphis, Tennessee and Atlanta, Georgia, with the Atlanta Review Board claiming that it was "immoral, obscene, licentious and will adversely affect the peace, health, morals and good order of the city". The film marked a watershed in the United Kingdom and was originally refused a cinema certificate before being passed with heavy cuts. When shown at a south London cinema in Elephant and Castle in 1956 the teenage Teddy Boy audience began to riot, tearing up seats and dancing in the aisles. After that, riots took place around the country wherever the film was shown. The 1982 crime action thriller film Class of 1984 serves as a loose remake of The Blackboard Jungle, with Perry King, Timothy Van Patten and Michael J. Fox in the roles of Glenn Ford, Vic Morrow, and Sidney Poitier, respectively. In 2007, the Journal of Criminal Justice and Popular Culture published an article that analyzed the film's connection to crime theories and juvenile delinquency. In 2015, the Journal of Transnational American Studies published a study with a focus on the film's reception in West Germany and Japan. The influential Jamaican reggae album Blackboard Jungle Dub (1973) by The Upsetters references the film's title. The film touches on the still current issue of teacher pay. The dialog states that in 1955, the pay for teachers was US$2.00 an hour (2.0 in 1955 is equivalent to about <calculated amount> in recent years), or about US$4,000 a year salary (4000.0 in 1955 is equivalent to about <calculated amount> in recent years), as compared with congressmen and judges at US$9.25 (9.25 in 1955 is equivalent to about <calculated amount> in recent years), policemen and firemen at US$2.75 (2.75 in 1955 is equivalent to about <calculated amount> in recent years), carpenters at US$2.81 (2.81 in 1955 is equivalent to about <calculated amount> in recent years), plumbers at US$2.97 (2.97 in 1955 is equivalent to about <calculated amount> in recent years), and plasterers at US$3.21 an hour (3.21 in 1955 is equivalent to about <calculated amount> in recent years). In March 2005, the 50th anniversary of the release of the film, which had influenced the subsequent upsurge in the general popularity of rock and roll, was marked by a series of "Rock Is Fifty" celebrations in Los Angeles and New York City, involving the surviving members of the original Bill Haley & His Comets. In 2016, the film was selected for preservation in the United States National Film Registry by the Library of Congress.

Үй медиасы

Фильм Солтүстік Америкада 2005 жылдың 10 мамырында Warner Home Video компаниясы арқылы DVD форматында жарық көрді.