Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс Азиядағы таулы жүйе.
Mountain range in Western Asia
Геология
Загрос бүгілуі мен итермелі белдеуі негізінен екі тектоникалық плитаның, Еуразиялық және Арабия плиталарының соқтығысуынан пайда болды. Бұл соқтығысу негізінен миоцен кезінде (шамамен 25–5 миллион жыл бұрын немесе млн жыл) болды және Арабия плитасының пассивті континенттік шетінде палеозойдан (541–242 млн жыл) кенозойға (66 млн жыл – қазіргі уақытқа дейін) дейін шөгіндірген тау жыныстарының барлық бөлігін бүктірді. Алайда, креда кезеңінде (145–66 млн жыл бұрын) Неотетис мұхит қабығының астына түсуі және эоцендегі (56–34 млн жыл бұрын) континенттік доғаның соқтығысуы белдеудің солтүстік-шығыс бөлігіндегі көтерілулерге маңызды әсер етті. Соқтығысу процесі қазірге дейін жалғасуда, Арабия плитасы Еуразия плитасына қарай итерілгенде, Загрос таулары мен Иран үстірті көтеріліп келеді. Ирандағы соңғы GPS өлшемдері бұл соқтығысудың әлі де белсенді екенін және оның нәтижесінде пайда болған деформация елде біркелкі емес таралғанын көрсетті, негізінен Альборз және Загрос сияқты ірі тау белдеулерінде. Ирандық Загросты қамтыған салыстырмалы түрде тығыз GPS желісі де Загрос ішінде деформацияның жоғары деңгейін дәлелдейді. GPS нәтижелері оңтүстік-шығыс Загростағы қазіргі қысқару жылдамдығы ~ құрайтынын, ал солтүстік-батыстағы Загроста ~ дейін төмендеп бара жатқанын көрсетеді. Солтүстік-оңтүстік бағыттағы Казерун жарылысы Загросты екі бөлек деформация аймағына бөледі. GPS нәтижелері белдеу бойымен әртүрлі қысқару бағыттарын, оңтүстік-шығыстағы қалыпты қысқаруды және солтүстік-батыстағы Загростағы көлбеу қысқаруды көрсетеді. Загрос таулары екінші мұз дәуірі кезінде пайда болды, бұл тектоникалық соқтығысуды тудырып, оның ерекшелігіне әкелді. Оңтүстік-шығыс Загростағы шөгінді қаптамасы тұз қабатының үстінде деформацияланады (төменгі үйкелісі төмен иілгіш декольмент ретінде әрекет етеді), ал солтүстік-батыс Загроста тұз қабаты жоқ немесе өте жұқа. Бұл базальдық үйкелістің әртүрлілігі Казерун жарылысының екі жағындағы әртүрлі топографияға жартылай жауапты. Солтүстік-батыс Загроста жоғары топография және тар деформация аймағы байқалады, ал оңтүстік-шығыста деформация көбірек таралып, төменгі топографиялы кең деформация аймағы қалыптасқан. Соқтығысудың нәтижесінде Жер қыртысындағы туындаған кернеулер бұрыннан бар қабатты шөгінді жыныстардың кең көлемде бүгілуіне себеп болды. Кейінгі эрозия жұмсақ жыныстарды, мысалы, сазтас (жұмтылған саздан пайда болған тас) және құмтас (біршама ірі дәнді сазтас) алып тастады, ал әктас (теңіз организмдерінің қалдықтарынан тұратын кальцийге бай жыныс) және доломит (кальций мен магнийді қамтитын әктасқа ұқсас жыныс) сияқты қатты жыныстарды қалдырды. Бұл дифференциалдық эрозия Загрос тауларының сызықтық жоталарын қалыптастырды. Жатыр ортасы мен тау жыныстарының тектоникалық тарихы мұнайдың пайда болуына және тұтқындалуына жағдай жасады, ал Загрос аймағы мұнай өндіру үшін маңызды аймақ болып табылады. Тұз күмбездері мен тұз мұздықтары Загрос тауларының ерекше белгісі болып табылады. Тұз күмбездері мұнайды іздеу үшін маңызды нысана болып табылады, өйткені өткізбейтін тұз жиі басқа тау жыныстары қабатының астында мұнайды ұстап тұрады. Сонымен қатар, бұл аймақта суға ерігіш гипс көп.
The Zagros fold and thrust belt was mainly formed by the collision of two tectonic plates, the Eurasian Plate and the Arabian Plate. This collision mainly happened during the Miocene (about 25–5 million years ago or mya) and folded the entirety of the rocks that had been deposited from the Paleozoic (541–242 mya) to the Cenozoic (66 mya – present) in the passive continental margin on the Arabian Plate. However, the obduction of Neotethys oceanic crust during the Cretaceous (145–66 mya), and the continental arc collision in the Eocene (56–34 mya) both had major effects on uplifts in the northeastern parts of the belt. The process of collision continues to the present, and as the Arabian Plate is being pushed against the Eurasian Plate, the Zagros Mountains and the Iranian plateau are getting higher and higher. Recent GPS measurements in Iran have shown that this collision is still active and the resulting deformation is distributed non uniformly in the country, mainly taken up in the major mountain belts like Alborz and Zagros. A relatively dense GPS network which covered the Iranian Zagros also proves a high rate of deformation within the Zagros. The GPS results show that the current rate of shortening in the southeast Zagros is ~, dropping to ~ in the northwest Zagros. The north–south Kazerun strike slip fault divides the Zagros into two distinct zones of deformation. The GPS results also show different shortening directions along the belt, normal shortening in the southeast, and oblique shortening in the northwest Zagros. The Zagros mountains were created around the time of the second ice age, which caused the tectonic collision, leading to its uniqueness. The sedimentary cover in the SE Zagros is deforming above a layer of rock salt (acting as a ductile decollement with a low basal friction), whereas in the NW Zagros the salt layer is missing or is very thin. This different basal friction is partly responsible for the different topographies on either side of the Kazerun fault. Higher topography and narrower zone of deformation in the NW Zagros is observed whereas in the SE, deformation was spread more and a wider zone of deformation with lower topography was formed. Stresses induced in the Earth's crust by the collision caused extensive folding of the preexisting layered sedimentary rocks. Subsequent erosion removed softer rocks, such as mudstone (rock formed by consolidated mud) and siltstone (a slightly coarser grained mudstone) while leaving harder rocks, such as limestone (calcium rich rock consisting of the remains of marine organisms) and dolomite (rocks similar to limestone containing calcium and magnesium). This differential erosion formed the linear ridges of the Zagros Mountains. The depositional environment and tectonic history of the rocks were conducive to the formation and trapping of petroleum, and the Zagros region is an important area for oil production. Salt domes and salt glaciers are a common feature of the Zagros Mountains. Salt domes are an important target for petroleum exploration, as the impermeable salt frequently traps petroleum beneath other rock layers. There is also much water soluble gypsum in the region.
Тау жынысының түрі мен жасы
Таулар толығымен шөгінділік және негізінен әктастан тұрады. Жоғары Загрос тауларында палеозойлық тау жыныстары Загрос тауларының жоғарғы бөліктерінде және Загрос негізгі жарылысы бойымен табалады. Бұл жарылыстың екі жағында да мезозойлық тау жыныстары орналасқан, олар триас (252–201 млн жыл бұрын) және юра (201–145 млн жыл бұрын) жыныстарынан тұрады және екі жағынан да кредалық жыныстармен қоршалған. Қиылған Загрос (Жоғарғы Загросқа оңтүстіктен және Загрос негізгі жарылысына параллель орналасқан таулар) негізінен үшіншілік дәуірге жататын тау жыныстарынан құралған, оның ішінде палеоген (66–23 млн жыл бұрын) жыныстары кредалық жыныстардың оңтүстігінде, ал неоген (23–2.6 млн жыл бұрын) жыныстары палеоген жыныстарының оңтүстігінде орналасқан. Таулар көптеген параллель қосалқы жоталарға бөлінген (ені 10 км-ге дейін жетеді) және орогендік жағынан Альп тауларымен бірдей жасқа ие. Иранның негізгі мұнай кен орындары Загрос тауларының батыс-орталық етегінде жатыр. Фарс провинциясының оңтүстік жоталарында төменгі шыңдар бар, оларда теңіз фаунасының көптеген қалдықтарын көрсететін әктас тастар кездеседі. Үңгірде екі кейінгі "прото-неолиттік" зират та табылды, олардың бірі шамамен 10 600 жыл бұрынғы және 35 адамның қалдықтарын қамтиды. Кейінгі жоғарғы палеолит және эпипалеолит кезеңдеріне жататын қоныстардың іздері Яфте үңгірінен, Хорамабад маңындағы Кальдар үңгірінен, Варваси, Керманшах маңындағы Малавердтен, Курдистанның Кенеше үңгірінен, Фарстағы Буф үңгірінен және басқа да көптеген үңгірлер мен тас паналарынан табылды. Тау етегіндегі алғашқы ауыл шаруашылығының белгілері б.з.д. 9000 жылға дейін жетеді. Кейбір елді мекендер кейіннен қалаларға айналып, Аншан және Суза деп аталды; Джармо осы аймақтағы археологиялық ескерткіштердің бірі. Шарап өндірудің ең алғашқы дәлелдері тауларда табылды; Хаджи Фируз Тепе және Годин Тепе қоныстарында шарап сақтау орындарының іздері 3500 мен 5400 жылдар аралығында сақталған. Везме үңгірінен табылған адамның метатарсал сүйегінің фрагменті зерттелді және неолит дәуіріне жататындығы анықталды. Бұл сүйектің ДНК-сы оның бұрын ғалымдарға белгісіз болған генетикалық топқа жататындығын көрсетті. Ол Y ДНК гаплогруппасы G2b-ге, нақтырақ айтқанда G Y37100 тармағына және митохондриялық гаплогруппа J1d6-ға жатады. Оның көзі қоңыр, терісі салыстырмалы түрде қара және шашы қара болған, бірақ неолиттік ирандықтарда пигментациямен байланысты бірнеше гендерде аллельдердің азаюы және 12 локустың 7-сінде туынды аллельдер байқалды, бұл ежелгі еуразиялықтардың таңдауының ең күшті белгілерін көрсетеді. Ол ертедегі еуропалық шаруалардың немесе қазіргі еуропалықтардың генетикалық құрамына үлес қоспаған. Оның орнына, ол қазіргі ирандық зороастрийлерге генетикалық жағынан ең жақын болды, содан кейін фарстар, балучилер, брахуилер, калаш және грузиндерге ұқсас. Ертедегі заманда Загрос аймағында хуриттер, гутилер, касситтер, эламиттер және митандықтар сияқты халықтар өмір сүрді, олар Месопотамияның шумерлік және/немесе аккадтық қалаларына мерзімді түрде шабуыл жасады. Таулар Месопотамия жазығы (Иракта орналасқан) мен Иран жотасы арасында географиялық кедергі болып табылады. Бұл топтардың б.з.д. екінші мыңжылдықтың басындағы күрделі өзара әрекеттесуін көрсететін кішігірім саз тақташалар архиві Кіші Заб өзені бойындағы Tell Shemshara-да табылды. Шемшараға жақын орналасқан Tell Bazmusian б.з.д. 5000-жылдықтан б.з. 800-жылдыққа дейін қоныстандырылған, бірақ үздіксіз емес.
The mountains are completely of sedimentary origin and are made primarily of limestone. In the Elevated Zagros or the Higher Zagros, the Paleozoic rocks can be found mainly in the upper and higher sections of the peaks of the Zagros Mountains, along the Zagros main fault. On both sides of this fault, there are Mesozoic rocks, a combination of Triassic (252–201 mya) and Jurassic (201–145 mya) rocks that are surrounded by Cretaceous rocks on both sides. The Folded Zagros (the mountains south of the Elevated Zagros and almost parallel to the main Zagros fault) is formed mainly of Tertiary rocks, with the Paleogene (66–23 mya) rocks south of the Cretaceous rocks and then the Neogene (23–2.6 mya) rocks south of the Paleogene rocks. The mountains are divided into many parallel sub ranges (up to wide), and orogenically have the same age as the Alps. Iran's main oilfields lie in the western central foothills of the Zagros mountain range. The southern ranges of the Fars Province have somewhat lower summits, reaching They contain some limestone rocks showing abundant marine fossils. The cave also contains two later "proto Neolithic" cemeteries, one of which dates back about 10,600 years and contains 35 individuals. Evidence from later Upper Paleolithic and Epipaleolithic occupations come from Yafteh Cave, Kaldar Cave near Khoramabad, and Warwasi, Malaverd near Kermanshah, Kenacheh Cave in Kurdistan, Boof Cave in Fars and a number of other caves and rock shelters. Signs of early agriculture date back as far as 9000 BC in the foothills of the mountains. Some settlements later grew into cities, eventually named Anshan and Susa; Jarmo is one archaeological site in this area. Some of the earliest evidence of wine production has been discovered in the mountains; both the settlements of Hajji Firuz Tepe and Godin Tepe have given evidence of wine storage dating between 3500 and 5400 BC. A human metatarsal bone fragment from Wezmeh Cave has been analyzed and dated to the Neolithic period. The DNA from this bone fragment shows that it is from a distinct genetic group, which was not known to scientists before. He belongs to the Y DNA haplogroup G2b, specifically its branch G Y37100, and mitochondrial haplogroup J1d6. He had brown eyes, relatively dark skin, and black hair, although Neolithic Iranians carried reduced pigmentation associated alleles in several genes and derived alleles at 7 of the 12 loci, showing the strongest signatures of selection in ancient Eurasians. He did not contribute to the genetic makeup of early European farmers or modern Europeans. Instead, he was the most genetically similar to modern Iranian Zoroastrians, followed by Fars, Balochi, Brahui, Kalash and Georgians. During early ancient times, the Zagros was the home of peoples such as the later, the Hurrians, Guti, Kassites, Elamites and Mitanni, who periodically invaded the Sumerian and/or Akkadian cities of Mesopotamia. The mountains create a geographic barrier between the Mesopotamian Plain, which is in Iraq, and the Iranian plateau. A small archive of clay tablets detailing the complex interactions of these groups in the early second millennium BC has been found at Tell Shemshara along the Little Zab. Tell Bazmusian, near Shemshara, was occupied between 5000 BCE and 800 CE, although not continuously.
Халық саны
Загрос тауларында мыңдаған жылдар бойы түрлі малшы және егінші топтары қоныс тепкен. Лур, Бахтиари Лур, Күрд немесе Кашкай сияқты малшылар топтары жазда малдарымен шығыс беткейлерге (Йейлаг) көшіп, қыста батыс беткейлерге (Гешлаг) қайтады. Сулеймания, Керманшах, Хоррамабад және Шираз сияқты ірі қалалар Загрос тауларының етегінде орналасқан.
The Zagros mountains have been inhabited by different groups of pastoralists and farmers for thousands of years. Pastoralist groups such as Lurs, Bakhtiari Lurs, Kurds or Qashqais move from their herds from the east slopes in summer (Yeylāgh) to the west slopes in winter (Gheshlāgh). Some major cities are located on the foothills of the Zagros mountains, including Sulaymaniyah, Kermanshah, Khorramabad, and Shiraz.
Ұялар
Лурлар – негізінен Орталық, Батыс және Оңтүстік Загрос тауларында қоныстанған ирандық тайпа. Лурлардың тұратын қалалары: Хоррамабад, Боруджерд, Малайер, Изе, Шахр-э-Корд, Ясуж. Лурлар лури тілінде сөйлейді және Иранның Лорестан, Хузестан, Шахармахал және Бактиари, Илам, Коггилуех және Бойер Ахмад, Хамедан сияқты көптеген провинцияларында таралған.
The Lurs are an Iranic tribe, primarily inhabiting the Central, Western, and Southern Zagros. Cities inhibited by Lurs include Khorramabad, Borujerd, Malayer, Izeh, Shahr e Kord, Yasuj. Lurs speak Luri and span across many provinces in Iran including Lorestan, Khuzestan, Chaharmahal and Bakthiari, Ilam, Kohgiluyeh and Boyer Ahmad, and Hamedan.
Бахтиари Лурс
Бахтиярилер – Ираннан шыққан лур тайпасы, негізінен Орталық және Оңтүстік Загроста қоныстанған. Бахтиярилердің ірі қалаларына Мәсжед Сүлеймен, Изех және Шахр-э-Корд жатады. Бахтиярилердің көп бөлігі әлі де көшпелі мал шаруашылығымен шұғылданады.
The Bakhtiaris are a Lur tribe from Iran, primarily inhabiting the Central and South Zagros. Major cities inhabited by Bakhtiaris include Masjed Soleyman, Izeh and Shahr e Kord. A significant number of Bakhtiari still practice nomadic pastoralism.
Күрдтер
Күрдтер – Оңтүстік-Шығыс Түркия, Солтүстік-Батыс Иран, Солтүстік Ирак және Солтүстік Сирияны қамтитын Загрос-Таурус тауларының солтүстік-батыс және шығыс бөліктеріндегі түпкілікті халық. Загрос тауларының жоғары орналасуы егіншілік және адамзат дамуы үшін өте қолайлы тар жолдар мен аңғарлардың қалыптасуына жағдай жасайды. Бұл таулар сонымен қатар күрдтерді соғыс кезінде табиғи қоршау ретінде қорғап келген.
Kurds are aborigines from the northwestern and the eastern Zagros Taurus mountain ranges, which spans southeastern Turkey, northwestern Iran, northern Iraq, and northern Syria. The high altitude of the Zagros mountains produces a series of choke points and valleys perfect for agriculture and human development. It has also long defended the Kurds in times of war by acting as a natural barrier.
Қашқаи
Қашқайылар – Ирандағы, көбінесе түркі тілдес тайпалардың конфедерациясы. Орталық және Оңтүстік Загроста, әсіресе Фарс провинциясындағы Шираз қаласының маңында көптеген адамдар қоныстанған.
Qashqai people are a tribal confederation in Iran mostly of Turkic origin. Significant populations can be found in Central and South Zagros, especially around the city of Shiraz in the Fars province.
Климат
Тауларда бірнеше экожүйелер бар. Олардың ішінде орман және орманды дала аймақтары ерекше көзге түседі, бұл аймақтардың климаты жартылай құрғақ. Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры (World Wildlife Fund) анықтаған және олардың Wildfinder-інде пайдаланғандай, орта және жоғары таулы аймақтың нақты құрлықтық экорегионы – Загрос тауларының орманды даласы (PA0446). Жылдық жауын-шашын мөлшері аралығында және көбінесе қыс және көктем айларында жауады. Қыстары суық, температура көбінесе төмендейді. Аймақ Жерорта теңізі климатының континенттік вариациясын көрсетеді: қарлы қыс, жұмсақ және жаңбырлы көктем, одан кейін құрғақ жаз және күз.
The mountains contain several ecosystems. Prominent among them are the forest and forest steppe areas with a semi arid climate. As defined by the World Wildlife Fund and used in their Wildfinder, the particular terrestrial ecoregion of the mid to high mountain area is Zagros Mountains forest steppe (PA0446). The annual precipitation ranges from and falls mostly in winter and spring. Winters are severe, with low temperatures often below The region exemplifies the continental variation of the Mediterranean climate pattern, with a snowy winter and mild, rainy spring, followed by a dry summer and autumn.
Мұздық
Шығыс Загрос тауларындағы Кух-и-Джупар, Кух-и-Лалезар және Кух-и-Хезар тауларында қазіргі уақытта мұздықтар жоқ. Тек Зард-Кух пен Денада ғана кейбір мұздықтар сақталған. Дегенмен, соңғы мұздық кезеңінен бұрын олардың мұздыққа толы тереңдігі болған, ал соңғы мұздық кезеңінде – одан да терең болған. Кух-и-Джупардың солтүстік беткейіндегі ұзын аңғар бойындағы кең мұздық, шамамен бойымен төмен түскен және қалыңдығы болғандығының дәлелдері бар. Қазіргі климаттық жазбалармен салыстырылатын жауын-шашын жағдайында, осындай мұздықтардың пайда болуы жылдық орташа температурасы аралығында болған кезде күтілуі мүмкін. Бірақ, бұл мұздық пайда болған кезеңде жағдай құрғақ болған деп есептеліп, температура одан да төмен болуы керек.
The mountains of the East Zagros, the Kuh i Jupar , Kuh i Lalezar and Kuh i Hezar do not currently have glaciers. Only at Zard Kuh and Dena some glaciers still survive. However, before the Last Glacial Period they had been glaciated to a depth in excess of , and during the Last Glacial Period to a depth in excess of Evidence exists of a wide glacier fed along a long valley dropping approximately along its length on the north side of Kuh i Jupar with a thickness of Under conditions of precipitation comparable to current climatic record keeping, this size of glacier could be expected to form where the annual average temperature was between , but since conditions are expected to have been dryer during the period in which this glacier was formed, the temperature must have been lower.
Флора
Қазіргі уақытта мал жаю артығынан және орманды кесу салдарынан тозығы жеткенімен, Загрос аймағы бай және күрделі флораға ие. Алғашқыда кеңінен таралған еменді ормандардың қалдықтарын әлі де кездестіруге болады, сондай-ақ фисташка/миндальді далалы жерлер де саябақ сияқты көрінеді. Бидай, арпа, бұршақ, бадам, жаңғақ, фисташка, абрикос, өрік, анар және жүзім сияқты көптеген таныс тағамдардың ата-тегі таулардың бойында өсіп жатыр. Quercus brantii (Загрос орман аумағының 50% -ден астамын жабады) Ирандағы Загрос үшін ең маңызды ағаш түрі болып табылады. Тау тізбегінде кездесетін басқа да флоралық эндемиктер: Allium iranicum, Astragalus crenophila, Bellevalia kurdistanica, Cousinia carduchorum, Cousinia odontolepis, Echinops rectangularis, Erysimum boissieri, Iris barnumiae, Ornithogalum iraqense, Scrophularia atroglandulosa, Scorzonera kurdistanica, Tragopogon rechingeri және Tulipa kurdica.
Although currently degraded through overgrazing and deforestation, the Zagros region is home to a rich and complex flora. Remnants of the originally widespread oak dominated woodland can still be found, as can the park like pistachio/almond steppelands. The ancestors of many familiar foods, including wheat, barley, lentil, almond, walnut, pistachio, apricot, plum, pomegranate and grape can be found growing wild throughout the mountains. Quercus brantii (covering more than 50% of the Zagros forest area) is the most important tree species of the Zagros in Iran. Other floral endemics found within the mountain range include: Allium iranicum, Astragalus crenophila, Bellevalia kurdistanica, Cousinia carduchorum, Cousinia odontolepis, Echinops rectangularis, Erysimum boissieri, Iris barnumiae, Ornithogalum iraqense, Scrophularia atroglandulosa, Scorzonera kurdistanica, Tragopogon rechingeri, and Tulipa kurdica.
Фауна
Загрос тауларында көптеген қауіп төнген және жойылып бара жатқан түрлер мекендейді, оның ішінде Загрос таулары мысығына ұқсас хомяк (Calomyscus bailwardi), Басра қамыс құсы (Acrocephalus griseldis) және жолақты гиена (Hyena hyena). Бір кезде жойылып кеткен деп есептелген ежелгі үйретілген парсы көгершіні (Dama dama mesopotamica) ХХ ғасырдың соңында Хузестан провинциясында, Оңтүстік Загроста қайта табылды. Сонымен қатар, Загрос тау тізбегінің көбісінде жабайы ешкілерді кездестіруге болады. XIX ғасырдың соңында Азия арыстаны (Panthera leo persica) таулардың оңтүстік-батыс бөлігінде қоныстанды. Қазір бұл аймақта ол жойылып кетті. Луристан тритоны (Neurergus kaiseri) – Иранның орталық Загрос тауларының шағын бөлігінде ғана кездесетін саламандра. Ол таулы өзендерде тіршілік етеді және негізінен су жануары болып табылады. Бұл тритонның браконьерлікпен аулау және орталық мекенінің жойылуы салдарынан құрып кету қаупі бар деп саналады. Климаттың өзгеруі бұл түрге күшті әсер етеді деп күтілуде.
The Zagros are home to many threatened and endangered species, including the Zagros Mountains mouse like hamster (Calomyscus bailwardi), the Basra reed warbler (Acrocephalus griseldis) and the striped hyena (Hyena hyena). The Persian fallow deer (Dama dama mesopotamica), an ancient domesticate once thought extinct, was rediscovered in the late 20th century in Khuzestan Province, in the southern Zagros. Also, wild goats can be found almost all over the Zagros mountain range. In the late 19th century, the Asiatic lion (Panthera leo persica) inhabited the southwestern part of the mountains. It is now extinct in this region. The Luristan newt (Neurergus kaiseri) is a salamander endemic to a small section of the central Zagros Mountains in Iran. It lives in highland streams and is primarily aquatic. This newt is considered vulnerable to extinction due to poaching for the pet trade and habitat destruction. Climate change is predicted to strongly impact this species.
Дін
Ежелгі Месопотамияның жер асты дүниесіне кіреберіс қалың шығыстағы Загрос тауларында орналасқан деп есептелген. Жер асты дүниесінің қақпаларына баспалдақ төменге қарай жетелеп тұрған. Жер асты әлемі, әдетте, Абзудан да тереңде жатыр, ал Абзу – ежелгі Месопотамиялықтардың жердің тереңінен ағатын тұщы су деп сенгені.
The entrance to the ancient Mesopotamian underworld was believed to be located in the Zagros Mountains in the far east. A staircase led down to the gates of the underworld. The underworld itself is usually located even deeper below ground than the Abzu, the body of freshwater which the ancient Mesopotamians believed lay deep beneath the earth.