Лиза МакКолган: Шотландияның ұлттық жүгірушісінің жетістіктері

Кіріспе

Шотландиялық орта қашықтыққа жүгіруші (1964 жылы туған)

Элизабет Натталл (қызметтес аты Линч, бұрын Макколган; 24 мамыр 1964 жылы туған) – шотландтық бұрынғы орта және ұзақ қашықтыққа жүгіруші. Ол 1991 жылғы әлем чемпионатында 10 000 метр қашықтықта алтын медальді, ал 1988 жылғы Олимпиада ойындарында осы қашықтықта күміс медальді жеңіп алды. Макколган 1989 жылғы жабық ғимараттағы әлем чемпионатында 3000 метр қашықтықта күміс медальді жеңіп алды. Ол Комонвелт ойындарында екі рет алтын медаль иегері, 1992 жылы жартылай марафонда әлем чемпионы және Әлем чемпионатында жеке есепте екі рет медаль жеңіп алды. Ол World Marathon Majors жарыстарында үш рет жеңіске жетті: 1991 жылғы Нью-Йорк марафонында, 1992 жылғы Токио марафонында және 1996 жылғы Лондон марафонында. Макколганның 1991 жылы көрсеткен 30:57.07 нәтижесі 10 000 метрлік жүгірісте оны сол кездегі әлемдік тізімде екінші орынға шығарды және 2022 жылға дейін Шотландия рекорды болып сақталды, содан кейін оның қызы Эйлиш Макколган бұл рекорды жаңартты. Оның марафондағы 2:26:52 көрсеткіші 1997 жылы орнатылып, 2019 жылға дейін Шотландия рекорды болып тұрды.

Ерте өмір

Елизавета Линч болып туған ол Дандидің Уитфилд ауданында өсті және Сент-Сэвиор RC орта мектебінің оқушысы болды. 12 жасында дене шынықтыру мұғалімі Фил Кернстің кеңесімен ол жергілікті "Хоукхилл Харриерс" атлетика клубына қосылды. Гарри Беннеттің баптауымен ол көп ұзамай қашықтыққа жүгірудегі қабілетін ашты және 18 жасында алғашқы Ұлыбритания титулын жеңіп алды. Сол жылдың басында ол Алабама университеті атынан NCAA I дивизионының жабық стадиондағы жеңіл атлетика чемпионатын жеңіп алды. 1987 жылы Варшавада өткен әлем чемпионатында ол Шотландия құрамасынан күміс медальді жеңіп алды (Ұлыбритания 1988 жылға дейін әлем чемпионатына біріктірілген команда жібермеді). Ол француз Аннет Серженттен кейін, ал Ингрид Кристиансеннен бұрын финиш сызығын кесті. Қыркүйек айында ол Ұлыбританияның 10 000 метрлік қашықтыққа жүгіру рекордын 31:19.82-ге дейін жаңартты. 1988 жылы Лиз Макколган ретінде бәсекеге түсіп, шілде айында Ослода Кристиансенді жеңіп, 31:06.99 нәтижесімен Ұлыбритания рекордын жаңартты. Үш айдан кейін Сеул Олимпиадасында әйелдер арасындағы 10 000 метрлік жарыста күміс медальді жеңіп алды. Ол кеңестік Ольга Бондаренкодан жеңілді. Макколган 1989 жылы Үйдегі әлем чемпионатында 3000 метрге жүгіруден күміс медальді жеңіп алды. 1990 жылы қаңтарда ол Жаңа Зеландияның Окленд қаласында өткен Ойындарда 10 000 метрде алтын және 3000 метрде қола медальді жеңіп алып, Достастық ойындарының чемпионы атағын сәтті қорғаған жалғыз шотланд спортшысы болды. Қызы Айлиш дүниеге келгеннен кейін алты апта өткен соң, ол Флоридада өткен халықаралық 5 км жарысқа қатысып, 1991 жылғы әлем чемпионатында қола медальді жеңіп алды. 1991 жылы маусымда ол Хенгелода 30:57.07 уақытпен 10 000 метрге жүгіруде өзінің ең жақсы нәтижесін көрсетті, бұл көрсеткішпен ол 31 минуттан аз уақытта бұл қашықтықты жүгірген үшінші әйел болды және Кристиансеннен кейін әлемдік тізімде екінші орынға көтерілді, Бондаренкодан аздап озып кетті. Бұл рекорд 2022 жылға дейін, Айлиш оны жаңартқанға дейін сақталды. 1991 жылы тамызда ол Токиода өткен әлем чемпионатында 10 000 метрге жүгіруде алтын медальді жеңіп алды. Сол жылдың қараша айында Нью-Йорк марафонында 2:27.23 уақытпен жеңіске жетіп, дебюттік марафон үшін рекордты үш минутқа жаңартты. 1992 жылы наурызда Макколган Бостонда өткен әлем чемпионатында 41-орынды иеленді. Жазда Барселона Олимпиадасында 10 000 метрлік финалда бесінші орын алды. Қыркүйек айында ол жартылай марафоннан өткен әлем чемпионатында жеңіске жетті және британдық команданың командалық жарыста күміс медальді жеңіп алуына көмектесті. Екі айдан кейін ол Токиодағы халықаралық әйелдер марафонында жеңіске жетті. Екі жылдан астам уақыт жарақаттармен күрескеннен кейін, Макколган 1995 жылы Лондон марафонында бесінші, ал 1995 жылы Гетеборгта өткен әлем чемпионатында 10 000 метрлік финалда алтыншы орынды иеленді. 1996 жылы ол Лондон марафонында 2 сағат 27 минут 54 секунд уақытпен жеңіске жетті, ал Атланта Олимпиадасында марафонда 16-шы орынды иеленді. Ол 1997 және 1998 жылдардағы Лондон марафонында 2-орынды иеленді, 1997 жылы 2:26:52 уақытпен өзінің мансабындағы ең жақсы нәтижесін көрсетті. 1997 жылғы жарыстан кейін ол медалін көпшілік арасынан бір жасөспірімге сыйлады. Макколган 2001 жылдың тамызында 2002 жылғы Ойындарға дайындық кезінде аяғындағы сүйек сынғандықтан спорттан кетуге мәжбүр болды. Алайда ол 2004 жылы Шотландияның жабық стадиондағы 3000 метрлік чемпионатында 9:31 уақытпен жеңіске жетті. 2007 жылы ол Лондон марафонында 2:50:38 уақытпен 25-ші орынды иеленді. Ол 2010 жылы Нью-Йорк марафонын 3:10:54 уақытпен аяқтады. 2017 жылы ол алғашқы Стирлинг шотланд марафонын 3:18:32 уақытпен аяқтады.

Born Elizabeth Lynch, she grew up in the Whitfield area of Dundee and was a pupil of St Saviour's RC High School. She joined her local athletics club, Hawkhill Harriers, aged 12 on the advice of her PE teacher Phil Kearns Coached by Harry Bennett, she soon discovered a talent for distance running and won her first UK titles aged 18. Earlier that year, she had won the NCAA Division I Indoor Track and Field Championships in the mile representing the University of Alabama. In 1987, she won a silver medal at the World Cross Country Championships in Warsaw representing Scotland (Great Britain would not send a unified team to the World Cross until 1988). She finished behind Annette Sergent of France but ahead of Ingrid Kristiansen. In September, she improved the UK 10,000m record to 31:19.82 while finishing fifth at the World Championships in Rome, in a race won by Kristiansen. In 1988, now competing as Liz McColgan, she improved her own UK record with 31:06.99 in July to defeat Kristiansen in Oslo. Almost three months later, she ran 31:08.44 to win an Olympic silver medal in the inaugural women's 10,000 metres at the Seoul Olympics. She was defeated by the Soviet Union's Olga Bondarenko. McColgan won silver in the 3,000 metres at the World Indoor Championships in 1989. In January 1990, she became the only Scot to successfully defend a Commonwealth title at the 1990 games in Auckland, New Zealand, when she again took the gold in the 10,000 metres, as well as bronze in the 3,000 metres. Just six weeks after her daughter Eilish was born, she contested an international 5 km race in Florida and won a bronze medal at the 1991 World Cross Country Championships. In June 1991, she ran her lifetime best for the 10,000 m with 30:57.07 in Hengelo, becoming only the third woman to run under 31 minutes, moving to second on the world all time list behind Kristiansen and narrowly ahead of Bondarenko. This stood as the Scottish record until it was broken by Eilish in 2022. In August 1991, she won gold in the 10,000 metres at the World Championships in Tokyo, Japan. In November of that year at the New York City Marathon, her first marathon, she won with a time of 2:27.23, breaking the record for a debut marathon by three minutes. In March 1992, McColgan struggled to a 41st place finish at the World Cross Country Championships in Boston. Then, in the summer, she finished fifth in the 10,000m final at the Barcelona Olympics. In September, she won the inaugural World Half Marathon Championships, where she also helped the British team claim the silver medal in the team competition. Two months later, she won the Tokyo International Women's Marathon. After more than two years struggling with injuries, McColgan finished fifth in the 1995 London Marathon and sixth in the 10,000m final at the 1995 World Championships in Gothenburg. In 1996, she won the London Marathon in a time of 2 hours, 27 minutes and 54 seconds, before finishing 16th in the marathon at the Atlanta Olympics. She finished second in the London Marathons of 1997 and 1998, running her career best time of 2:26:52 in 1997. She gave her medal to a youngster in the crowd after the 1997 event. McColgan retired from competing in August 2001 when she fractured a bone in her foot while training for selection for the 2002 Commonwealth Games. However, she returned in 2004 to win the Scottish Indoor Championships 3000 metres (in 9:31). In 2007, she ran the London Marathon, finishing 25th in 2:50:38. She also completed the 2010 New York Marathon in 3:10:54. In 2017, she completed the inaugural Stirling Scottish Marathon in 3:18:32.

Жеке өмір

1987 жылы ол Солтүстік Ирландиялық спортшы Питер Макколганға үйленді; олардың бес баласы болды: Эйлиш, Мартин, Эамонн, Киран және Орла. Жұбайлар 2010 жылдың қараша айында ажырасып, 2013 жылдың наурызында ажырысу рәсімі аяқталды. 2014 жылдың 18 қаңтарында Макколган Джон Натталлға (1967–2023) тұрмысқа шықты, ол британдық жеңіл атлетикада төзімділік жаттығуларының басшысы болып жұмыс істеді, кейін Катарда жаттықтырды, соның нәтижесінде Натталлдың параспортшы ұлы Люк Натталл мен британдық халықаралық спортшы қызы Ханна Натталлдың әкесі болды. Макколганның үлкен қызы Эйлиш де қашықтыққа жүгірумен айналысады. Эйлиш 2022 жылы анасының шотландиялық 10 000 метрлік рекордты жаңартты. Ол 1992 жылы жеңіл атлетикаға қосқан үлесі үшін Британ империясы орденінің мүшесі атанды және 2004 жылы Шотландия спорттық даңқ залына енгізілді.

Халықаралық жарыстар

1982 жылғы әлем чемпионаты (көліктік жарыс)
Рим, Италия
71-ші
4.7 км
16:03

1986 жылғы Достастық ойындары
Эдинбург, Шотландия
1-ші
10,000 м
31:41.42

1987 жылғы әлем чемпионаты (көліктік жарыс)
Варшава, Польша
2-ші
5.1 км
16:48

1990 жылғы Достастық ойындары
Окленд, Жаңа Зеландия
1-ші
10,000 м
32:23.56
3-ші
3000 м
8:47.66

1986 жылғы Еуропа чемпионаты
Штутгарт, Батыс Германия
12-ші
3000 м
9:02.42
7-ші
10,000 м
31:49.46

1987 жылғы әлем чемпионаты
Рим, Италия
5-ші
10,000 м
31:19.82

1988 жылғы Олимпиада ойындары
Сеул, Оңтүстік Корея
2-ші
10,000 м
31:08.44

1989 жылғы әлем чемпионаты (жабық үй)
Будапешт, Венгрия
6-шы
1500 м
4:10.16
2-ші
3000 м
8:34.80

1991 жылғы әлем чемпионаты (көліктік жарыс)
Антверпен, Бельгия
3-ші
6.4 км
20:28

Әлем чемпионаты
Токио, Жапония
1-ші
10,000 м
31:14.31

1992 жылғы әлем чемпионаты (көліктік жарыс)
Бостон, АҚШ
41-ші
6.4 км
22:21

Олимпиада ойындары
Барселона, Испания
5-ші
10,000 м
31:26.11

Әлем чемпионаты (жартылай марафон)
Ньюкасл, Ұлыбритания
1-ші
Жартылай марафон
1:08:53

1993 жылғы әлем чемпионаты (көліктік жарыс)
Аморебиэта, Испания
5-ші
6.4 км
20:17

1995 жылғы әлем чемпионаты
Гетеборг, Швеция
6-шы
10,000 м
31:40.14

1996 жылғы Олимпиада ойындары
Атланта, АҚШ
16-шы
Марафон
2:34:30

Әлем марафонының ірі жарыстары
1991 жылғы Нью-Йорк марафоны
Нью-Йорк, АҚШ
1-ші
Марафон
2:27:32

1992 жылғы Токио марафоны
Токио, Жапония
1-ші
Марафон
2:27:38

1993 жылғы Лондон марафоны
Лондон, Ұлыбритания
3-ші
Марафон
2:29:37

1995 жылғы Лондон марафоны
Лондон, Ұлыбритания
5-ші
Марафон
2:31:14

Токио марафоны
Токио, Жапония
7-ші
Марафон
2:30:32

1996 жылғы Лондон марафоны
Лондон, Ұлыбритания
1-ші
Марафон
2:27:54

1997 жылғы Лондон марафоны
Лондон, Ұлыбритания
2-ші
Марафон
2:26:52

1998 жылғы Лондон марафоны
Лондон, Ұлыбритания
2-ші
Марафон
2:26:54

2007 жылғы Лондон марафоны
Лондон, Ұлыбритания
25-ші
Марафон
2:50:38

2010 жылғы Нью-Йорк марафоны
Нью-Йорк, АҚШ
129-шы
Марафон
3:10:54

Басқа марафондар
2017 жылғы Стирлинг Шотландия марафоны
Стирлинг, Ұлыбритания
16-шы
Марафон
3:18:32