Кіріспе

Франциядағы Бургундия-Франш-Конте аймағындағы субпрефектура және коммуна. Америка Құрама Штаттарындағы үй.

Отон (otœ̃) – Францияның орталық-шығысындағы Бургундия-Франш-Конте аймағындағы Сона және Луара департаментінің субпрефектурасы. Ол Рим империясының ерте кезеңінде император Августтың Галл халқының – Бибрактеде саяси орталығы болған Эдуи тайпасына римдік астанасын беру үшін Августодун ретінде құрылған. Рим дәуірінде қалада әртүрлі есептер бойынша 30 000-дан 100 000-ға дейін адам тұрған. Бүгінде коммунаның халқы шамамен 15 000 адамды құрайды.

География

Коммуна департаменттің солтүстік-батысында жатыр.

Ерте тарих

Августодунум алғашқы рим императоры Августтың тұсында құрылған, оның құрметіне осылай аталған. Бұл қала – Аэдуи тайпасының "тайпалық астанасы", континенттік кельттер, олар Юлий Цезардың Галл соғыстарына дейін Римнің одақтастары және "бауырлары" (фратры) болған. Августодунум – бұрынғы Bibracte қаласын ауыстырған жоспарланған қала, ол шамалы алыс жерде орналасқан. Қалада қабырғалар, қақпалар және римдік театр сияқты рим архитектурасының бірнеше элементтері әлі де көрініп тұр. 356 жылы аламан тайпасы Аутун қаласын қоршауға алды. Қабырғалардың нашарлауы қаланың құлау қаупіне ұшырауына себеп болды. Император Юлианның ерте әскери жеңістерінің бірінің арқасында Аутун құтылды. Кейінгі Антикалық дәуірде Аутун риторика мектептерімен танымал болды. Птолемейдің "Географиясы" негізінде жасалған әлем картасы үлкен өлшемдерімен көзге түсті және мектептердің бірінің галереясында қойылған. Ол жаңа заманға дейін сақталған болуы мүмкін. 532 жылы Меровингтер патшалары I Хильдеберт және I Хлотар Аутун шайқасында король Годомар бастаған бургундтарды жеңіп, Бургундия жерін басып алды. 642 немесе 643 жылы Аутун маңында франк ақсүйектері арасында шайқас болды. 725 жылы Омейяд әскербасы Анбаса ибн Сухайм әл-Калби (عنبسة بن سحيم الكلبي) Саона өзенінің бойымен Аутунға қарай жорық жасады. 725 жылдың 22 тамызында ол жергілікті епископ, Нанттық Эмилиан басқарған күштерді жеңіп, қаланы басып алды, ол шайқас барысында қаза тапты. Аутун – Еуропадағы Омейядтар жорығының ең шығыс нүктесін көрсетеді. Алайда, бұл позиция ұзақ сақталмады, ал Анбаса көп ұзамай қайтыс болды. Омейядтар келесі он жылдықтарда төменгі Ронаны шабуылдағаны белгілі, бірақ Узе олардың ең солтүстік бекінісі болды, ал Марсель шығыс жағалаудағы ең маңызды бекініс болуы мүмкін. 880 жылы Рихард Аутун графы Бургундияның тұңғыш герцогы атанды. 1506 жылы Бартелом де Шассенуз адвокат ретінде танымал болды, ол Аутун тышқандарын арпа егінін жегені үшін қорғады.

Қазіргі заман

1788 жылы Шарль Морис де Талейран Перигор Аутун епископы болды. Ол 1789 жылғы Генерал штатының дін қызметкерлерінің өкілі болып сайланды. Жоғары мектеп қаланың және тіпті Францияның тарихында маңызды рөл атқарады, себебі Наполеон оған қазіргі атауын берген және оның ағалары Жозеф пен Люсьен онда оқыған. Бұл мектеп бүгінге дейін жұмыс істеп келеді. 1772 жылы орнатылған әсем темір торы бар қақпалардың жоғарғы бөлігінде мектепте оқытылатын пәндерді бейнелейтін әртүрлі суреттер салынған. 1870 жылғы франко-прусс соғысы кезінде Вогеж армиясының басшысы Джузеппе Гарибальди қаланы өз штабының орны ретінде таңдады.

Көрікті жерлер

Қала екі көне рим қақпасымен (Порте-Сен-Андре және Порте-д'Ару) және Август заманына жататын басқа да қираған ғимараттармен мақтанады. Ең әсерлі қалдықтардың бірі – 17 000 орындық сыйымдылығы бар, империяның батыс бөлігіндегі ең ірі театрлардың бірі болған ежелгі театр. Қаланың солтүстік-батысында «Янус ғибадатханасы» деп аталатын ғимарат орналасқан, оның тек екі қабырғасы ғана сақталған. Оңтүстік-шығысында құпиялы «Пьер де Кухарт» тас пирамидасы бар, оның қандай мақсатта салынғаны белгісіз, бірақ ол римдік дәуірге дейін сонау заманға дейін барып тоқтауы мүмкін. Аутун соборы, сондай-ақ Сент-Лазар соборы деп те аталады, он екінші ғасырдың басында салынған және романдық сәулет өнерінің көрнекті үлгісі болып табылады. Бұрын ол Бургундия герцогтарының капелласы болған, ал олардың сарайы – шын мәнінде епископтық резиденция. Собор бастапқыда Евангелияда есімдері аталған және Марсельдің алғашқы епискобы саналған, сонымен қатар дәстүр бойынша Мария Магдалинамен бірге Провансқа келген қасиетті Лазардың қадір-қасиетін құрметтеу үшін қажылық шіркеуі ретінде салынған. Аутунның 12 ғасыр епископы Этьен де Баге бұл шіркеуді Везелейдегі Сен-Мадлен құрылысына жауап ретінде салған болуы мүмкін, онда француздық Мария Магдалина культі өркендеген. Сент-Лазар кейін ғана собор дәрежесіне көтеріліп, бұрынғы Сент-Назаирге арналған собордың орнын басты. Аутун соборы архитектуралық мүсіндерімен, әсіресе батыс порталдың үстіндегі «Соңғы сот» тимпанымен, солтүстік трансептің жоғалған порталынан сақталған фрагменттерімен, собордың негізгі бөлігі мен хорындағы капителдерімен танымал. Бұлардың барлығы дәстүрлі түрде Гислебертус жасаған туындылар деп есептеледі, оның аты батыс тимпанында жазылған. Гислебертус – мүсіншінің есімі ме, әлде демеушінің есімі ме, әзірге белгісіз. Егер Гислебертус шынымен суретші болса, онда ол есімі тарихқа енген санаулы ортағасырлық суретшілердің бірі.

Басқа да маңызды байланыстар

Епископ және әулие Леодегар (шамамен 615 – 679)
Нивелон I (768 ж. қайтыс болды) Аутун графы ретінде танымал болды. 9-шы ғасырдың соңында Карл Мартельдің қызы (Ауда, Алан немесе Алдана деп аталған) Аутун графы Тьерри IV-ке (Теодерих немесе Теодерик деп те аталған) үйленді. 9-шы ғасырдың соңында графтық Роберт Күштінің қайтысынан кейін бос қалды, бірақ Бернард Плантапилосаға, Бернард Септиманияның ұлына қайтарылды, содан кейін Бернардтың ықыласынан айырылғаннан кейін Бернард Готскийге берілді. 878 жылы король Людовик Кіші графтықты алып, оны өз камерагері Теодорикке тапсырды. Honorius Augustodunensis (шамамен 1151 ж. қайтыс болды)
Бартелем де Шассенуз 1506 жылы Аутунда заңгерлік тәжірибе алды, 1508 жылы Аутун бальяждығының корольдік прокуроры болды, онда ол провинцияның арпа егінін жойғаны үшін сотталған егеуқұйрықтарды шебер қорғауы арқылы қылмыстық құқықтанушы ретінде танымал болды. Николас Ролин, Филипп Жақсының Бургундия канцлері, Аутундық болып, оның өнерге демеушілігінің көптеген мысалдарын осында көруге болады. Луврдегі Ян ван Эйктің «Ролин Мадоннасы» суретінде, аяқтағы пейзаж ретінде Аутун бейнеленген болуы мүмкін. 1837 жылы Аутун маңындағы мұнай тақтасының коммерциялық өндірісі заманауи мұнай тақтасы өнеркәсібінің басталуын белгіледі. 1852 жылы Аутун маңында уран минералы – аутунит алғаш рет табылды және қаланың атымен аталды. Аутун Джеймс Салтердің 1967 жылғы «Спорт және ойын-сауық» романының негізгі оқиға орыны. 2006 жылы қалада Еуропа триатлон чемпионаты өтті. 2007 жылғы «Тур де Франс» жарысының бесінші кезеңі қалада аяқталды, Аутунға кіру жолы жақын маңдағы таудан иіліп, бұралап түсетін жол болды.