Кіріспе

Америкалық халық әні

"Home on the Range" (Roud No. 3599) – классикалық ковбой әні, кейде оны Америка батысының "бейресми әнұраны" деп атайды. Канзас штатының Смит округында 1872 немесе 1873 жылы "My Western Home" атты өлең ретінде жазылған. 2010 жылы Америка Батыс жазушыларының мүшелері оны барлық уақыттардағы 100 үздік батыс әнінің бірі деп таңдады. Әннің нұсқасы Канзас университетінің жеті күрес әнінің бірі болып табылады және дәстүрлі түрде әрбір үйдегі спорттық жарыс соңында Университет марш-бандарымен орындалады.

Тарих

1871 жылы Хигли Индианадан көшіп келіп, Канзас штатының Смит округіндегі жерді "Жертегі заңы" бойынша сатып алды және Батыс Бивер ағысының жанындағы шағын қабанда тұрды. Хигли айналасындағы ортадан шабыттанып, 1873 жылы Смит округінің "Пионер" (KS) газетінде жарияланған және 1874 жылғы 21 наурызда "Кирвин шефі" газетінде қайта жарияланған "Батыс үйім" атты шығармасын жазды. Хиглидің түпнұсқалық сөздері әннің қазіргі нұсқасына ұқсас, бірақ толық сәйкес келмейді. Мысалы, түпнұсқада "айдауда" деген сөз болмаған. 1925 жылы Техас композиторы Дэвид В. Гвион (1892–1981) оны Г. Ширмер басып шығарған ноталық түріне айналдырды. Содан бері әнге бірнеше атау берілді, ең көп таралғаны – "Батыстағы үйім" және "Батыс үйім". Ол 1947 жылғы 30 маусымда Канзас штатының ресми әні ретінде қабылданды және Америка батысының ресми емес әнұраны саналады. 1933 жылғы 27 қыркүйекте Бинг Кросби Ленни Хейтон мен оның оркестрімен бірге "Батыстағы үйім" әнін Brunswick Records компаниясына жаздырды. Сол кезде "Батыстағы үйім" әнінің шығу тегі бұлыңғыр және көп талқыланды, бірақ ол 1910 жылы фольклоршы Джон Ломакстың "Каубой әндері және шекаралық балладалар" жинағында жарияланған болатын. Сот процесі әннің тарихын іздеуге бастама берді. Көрінетінідей, әннің мәтіні жарияланғалы бері дауға түсіп, тіпті плагиат деп айыпталды. 1876 жылғы 26 ақпанда "Кирвин шефі" газетінің бірінші бетіне "ПЛАГИАТ" деген мақала жарияланды, онда Стоктон Ньюс газетінің Рассбург, Канзас штатындағы Эмма Расске жазған дерлік бірдей өлеңді жариялағаны айтылды. "Кирвин шефі" газеті 1874 жылғы 26 наурызда мақаламен бірге өлеңді қайта басып шығарды. Сэмюэл Моанфельдт 1934 жылы Гудвиндердің сотына жауап ретінде Музыкалық баспагерлерді қорғау қауымдастығының атынан "Батыстағы үйім" әнінің тарихын зерттегенде, "Колорадо үйім" атты тағы бір ұқсас әнді тапты. Алайда, бірнеше айдан кейін Моанфельдт Хиглидің "Батыстағы үйім" өлеңін жазғанын және Келлидің оған музыкасын жазғанын анықтады. Чишолм жолындағы ковбойлар әнді бірнеше штатқа таныстыруға көмектескен болуы мүмкін. Фрэнк Синатра да әнді 1946 жылғы 10 наурызда жазды, оның нұсқасы Ұлыбританияда жарық көрді, бірақ 1993 жылға дейін АҚШ-та қолжетімді болған жоқ. Әнді Джон Чарльз Томас, Конни Фрэнсис, Джин Отри, Бокскар Вилли, Берл Айвс, Пит Сигер, Джонни Рэй, Слим Уитман, Стив Лоуренс және Тори Амос та жазған. "Батыстағы үйім" әні американдық патриоттық музыка бағдарламалары мен концерттерінде жиі орындалады және драмалық қойылымдар мен фильмдерде жиі қолданылады. Бұл ән сондай-ақ Рэй "Краш" Корриган және оның екі серіктесі "Үш Мескетер" ролінде ойнаған алғашқы батыс фильмдерінің кіріспе музыкасы болып табылады. Ол сондай-ақ 1937 жылғы "Атақсыз шындық" комедиясында (Айрин Данн мен Ральф Беллами ән салған), 1948 жылғы "Мистер Блэндингс арман үйін салады" (Кэри Грант пен Мирна Лой екеуі де ән салған), 1967 жылғы Бродвей мюзиклі "Сіз жақсы адамсыз, Чарли Браун" (көрме клубының репетициялық нөмірі ретінде актерлер ән салған), 1980 жылғы "Бюффель қайда жүр" (кіріспе титрлерде Нил Янг ән салған), 2009 жылғы "Хабаршы" (соңғы титрлерде Уилли Нельсон ән салған) және 1946 жылғы батыс фильмі "Колорадо Серенадасы" (актер Роско Атес ән салған) фильмдерінде де пайда болды. Актер Гарри Дин Стэнтон (аңгел "Гидеон" рөлінде) 1985 жылғы "Бір сиқырлы Рождество" фильмінде ағаш үстіндегі орнынан әннің бір бөлігін орындайды. 1990 жылы түсірілген "The Rescuers Down Under" анимациялық фильмінде зұлым Персиваль Маклич әннің пародиалық нұсқасын орындайды. Ән балалар мен ересектерге арналған қысқаметражды фильмдерге де енді, мысалы, 1954 жылғы Looney Tunes мультфильмінде Porky Pig оны орындайды. Сол сияқты, Багс Банни әнді "Жақсы шашты қоян" (1951) және "Мұнайлы қоян" (1952) фильмдерінде орындайды, соңғысында тексастық мұнайшыларға тән түпнұсқалық сөздер бар. Ән The Simpsons эпизодындағы "Лизаның орнындағы" (1991) эпизодында қолданылған, онда Лиза ковбой болып киінген және әнді түсініктемемен бірге әндейтін алмастырушы мұғалімнен шабыт алған. Ол сондай-ақ Shining Time Station эпизодындағы "Иттің өмірі" эпизодында қолданылған. Ол GLOW сериалында Дебби Иган (Бетти Гилпин ойнады) екінші маусымның төртінші эпизодында ән шырқаған кезде пайда болды. Викингарна 1981 жылы "Kramgoa låtar 9" альбомында әннің аспаптық нұсқасын "Home on the Ranch" деп атап жазды. Әннің аспаптық нұсқасы 2011 жылы шыққан Rage видео ойынында қолданылған. 2016 жылы америкалық прогрессивті рок-топ Канзас әннің нұсқасын The Prelude Implicit альбомында бонус трек ретінде шығарды. 2017 жылы әннің шығу тарихы мен 1930 жылдардағы сот ісі туралы әңгімелейтін деректі фильм жарық көрді, ол әннің авторлығын анықтады. Фильмді People's Heartland Foundation және Lone Chimney Films компаниялары жасады, онда актерлар Бак Тейлор, Рэнс Ховард, Дарби Хинтон және Канзас-Сити Чифс командасының комментаторы Митч Холтус түсті. Фильмде сондай-ақ Канзас, Sons of the Pioneers, Майкл Мартин Мерфи және басқалардың музыкасы қолданылды. Фильмді Кен Спургеон түсірді және аймақтық PBS телеарналарында көрсетілді.

Танымал мәдениетте

Джон А. Ломакстың 1910 жылғы "A Home on the Range" әнінің бірінші және алтыншы шумалары "You're a Good Man, Charlie Brown" Бродвей мюзиклының "Glee Club Rehearsal" сахнасында естіледі. Жақсы таныс бірінші шумақ пен хоры "Wizards of Waverly Place" сериалының төртінші маусымында орындалды. Бірінші шумақ сондай-ақ Дисней арнасының тағы бір комедиялық сериалы "Good Luck Charlie" эпизодының соңында, "The Break Up" атты эпизодта да қолданылды.