Кіріспе
1954 жылы шыққан Паулин Реаждың романы «О» (, istwaʁ do) – француз жазушысы Энн Деклостың Паулин Реаж псевдонімімен жазған эротикалық романы. Түпнұсқа француз тіліндегі мәтіні 1954 жылы Жан Жак Паувер баспасынан жарық көрген. Деклос алғашқы басылымнан кейін 40 жыл бойы автор екенін жасырды. Ол, романды маркиз де Садтың туындыларын қастер тұтқан сүйіктісі Жан Полханға жазылған махаббат хаттарының сериясы ретінде жазғанын мәлімдеді. Роман, осы автордың махаббат, үстемдік және бағыну сияқты тақырыптарымен байланысты.
Story of O (, istwaʁ do) is an erotic novel written by French author Anne Desclos under the pen name Pauline Réage, with the original French text published in 1954 by Jean Jacques Pauvert. Desclos did not reveal herself as the author for 40 years after the initial publication. Desclos stated she wrote the novel as a series of love letters to her lover Jean Paulhan, who had admired the work of the Marquis de Sade. The novel shares with the latter themes such as love, dominance, and submission.
Сюжет
О-ның тарихы - бұл әдемі париждік фотограф О-ның әйелдердің бағындыру тарихы. Ол оральдық, вагинальдық және анальдық қатынас үшін үнемі қол жетімді болуға үйретіледі. Ол өзін сүйіктісімен бірдей құпия қоғамға жататын кез келген еркекке ұсынады. Ол үнемі киімсіз, көзін байлап, шынжырмен бұғаулап, қамшымен соғады; оның анусы үлкен тығындармен кеңейтіледі; оның лабиумін тесіп, ішегін таңбалайды. О-ның сүйіктісі Рене оны Ройссидегі сарайға алып келіп, элиталық клубтың мүшелеріне қызмет етуге үйретеді. Осы алғашқы жаттығудан кейін, олардың байланысы мен оның жомарттығын көрсету үшін, Рене О-ны үлкен ағасы Стивенге, қатаң ұстазға береді. Рене О-ның өзі сүймейтін және өзін сүймейтін адамға қызмет етуді үйренгенін қалайды. Осы жаттығу барысында О сэр Стивенге ғашық болады және оның өзін де сүйетінін айтады. Жаз бойы Сэр Стивен О-ны Samois-тегі әйелдер ғана тұратын ескі сарайға жоғары оқу және бағындыруға байланысты дене өзгерістеріне жібереді. Ол Сэр Стивеннің меншігі болып табылатын тұрақты белгілерді алуға келіседі, бұл таңба және лаббиалық тесуден ілінген болат белгі. Осы арада Рене О-ны Жакилинді, бос модельді, алдап, Ройссиге тартуға шақырады. О-ның шынжырлары мен шабыттарын алғаш көрген Жакелинді жек көреді, бірақ О-ның өзі құл ретінде өзін мақтан тұтады. Бірақ Жаклиннің кіші жарты әпкесі О-ға ғашық болып, Ройссиге апаруды сұрайды. Ақыр аяғында О-ны жыныстық құл ретінде ұсынады, жалаңаш, бірақ бүркіт тәрізді маска мен оның тесуіне байланған тізбекпен, оны тек объекті ретінде қарастыратын қонақтардың үлкен тобының алдында. Кейін оны Сэр Стивен және оның серіктесі "Командир" деп атайды. Кейбір ерте басылымдарда эпилогтың бірнеше түрлі нұсқалары бар, олар Сэр Стивен кейін О-ны тастап кеткенін атап көрсетеді, дегенмен Деклостың оны аяқталған жұмысқа қосуды көздегендігі туралы пікірталас бар; осындай нұсқалардың бірінде О осы тастап кету қаупіне қатты күйзеліп, ол өлгісі келетінін айтып, өзін-өзі өлтіруге рұқсат сұрайды, ол беріледі.
Баспа тарихы
1955 жылдың ақпан айында «О» әңгімесі француз әдебиетінің «Deux Magots» сыйлығын жеңіп алды, бірақ француз билігі баспагерге бұқаралық ақпарат құралдарында әдепсіздік таратқандықтан айып тақты. Сот ақталды, бірақ бірнеше жылға жарнамалауға тыйым салынды. «Олимпиа Пресс» 1965 жылы алғашқы ағылшын тіліндегі басылымын шығарды. «The New York Times» газетінен Элиот Фримонт Смит оның жарық көргенін «маңызды оқиға» деп бағалады.
Сын
Романға сын тұрғысынан қарағанда, ол әйелдің толыққанды нысанаға айналуы туралы және оның эротикалық күші осыдан туындайды. Басты кейіпкердің ең қысқа аты бар. Бұл, шындығында, "Одиль" есімінің қысқартылған түрі болғанымен, "зат" немесе "тесік" дегенді де білдіруі мүмкін, ал "O" әр түрлі "тесіктердің" символдық бейнесі болып табылады. Роман көптеген феминистер тарапынан қатты сынға ұшырады, олар бұл әйелдерге қатысты зорлық-зомбылықты мақұлдайды деп санады. Сьюзан Гриффинның "Садомазохизмге қарсы: радикалды феминистік талдау" мақаласы (Гриффинның "Порнография және үнсіздік" кітабынан кіріспемен қайта басылған) романды сынап, Гриффин "О" тарихының "порнографиялық қоғам әйелдің бойын өзіне қарсы қалай бұратынын" көрсеткенін айтады. "О" тарихы" фильмі шыққан кезде "L'Express" журналы роман мен фильм туралы мақала жариялады. Бұл "L'Express" журналының алдына "Әйелдерді азат ету қозғалысы" тобының феминистері пикет ұйымдастыруына себеп болды, олар роман мен фильмді жағымсыз деп тапты. Сенімсіз дереккөз: күні=2012 жылдың қарашасы.
Жан Полхан
Жан Полхан, автордың сүйіктісі және оған «О-ның тарихын» махаббат хаттары түрінде жазған адам, «Құлдықтағы бақыт» деген алғы сөзді жазды. Полхан маркиз де Садтың туындыларына тәнті болды және Десклосқа әйел адам Садтай жаза алмайтынын айтты. Десклос мұны шақыру ретінде қабылдап, кітап жазды. Полхан оған қатты әсер етіп, оны баспагерге жіберді. Алғы сөзді жазғанда, ол кім жазғанын білмейтіндей көрінуге тырысты. Ол бір бөлімінде былай деді: «Бірақ бастапқыдан соңына дейін, О-ның тарихы бір керемет жетістік сияқты жүзеге асырылған. Ол жай ғана құйылғаннан гөрі, сөйлеуге, құпия күнделік емес, хатқа көбірек ұқсайды. Бірақ бұл хат кімге арналған? Бұл сөйлеу кімді сендіруге тырысады? Кімнен сұрай аламыз? Мен тіпті сіз кім екеніңізді білмеймін. Сіз әйел екеніңізге күмәнім жоқ». Полхан сондай-ақ кітаптағы тақырыптар әйелдердің нағыз табиғатын көрсетеді деген сенімін білдірді. Кейде алғы сөз (Полхан мен автордың қарым-қатынасын білгенде) олардың әңгімесінің жалғасы сияқты көрінеді. Сұхбатында Полхан О-ның діни құштарлықпен денесі мен санасының жауапкершілігінен құтылуға ұмтылғанын, дәл осылай көптеген діншіл әйелдер Құдайдың рақымына бойұсынуға тырысатынын түсіндірді. Екеуінің де мәні – жоюдың қуанышы. Полханның сөзін келтіре кетейік: «Сүйген адамыңнан өлтіру – мен үшін екстаздың ең биік нүктесі». Аяқталу туралы сөз қозғалғанда, Полхан былай деді: «Мен де соңына таң қалдым. Сіз не айтсаңыз да, мен осылай аяқталатынына сенбеймін. Шын мәнінде (олай деуге болады), сіздің қаһарман қызыңыз Сэр Стивенді өліміне келісуге көндіреді». Бір сыншы Полханның эссесін оның өзге туындыларындағы тақырыптармен үйлестіреді, оның ішінде эротикаға деген қызығушылығы, махаббат пен жыныстық қатынастарды «мистикалық тұрғыдан қарауы» және әйелдерге қатысты сексистік көзқарасы бар екенін айтады.
Мұра
Эммануэль Арсан «О-ның тарихы» өзінің «Эммануэль» (1967) атты эротикалық романын жазуға шабыттандырғанын айтты. «О-ның тарихының» жалғасы «Ретур а Ройси» (Ройссиге оралу, бірақ көбінесе «Шатоға оралу», «О-ның тарихын жалғастыру») 1969 жылы француз тілінде, тағы да Жан Жак Пауверт редакторлық жұмысымен жарияланды. Ол 1971 жылы Grove Press, Inc. баспасымен ағылшын тілінде қайта басылды. Бұл туындының түпнұсқа авторымен бірдей екені белгісіз. «О-ның тарихында» Самоис-сюр-Сен қаласы лесбияндық доминатрикс Анна Мари басқаратын ойдан шығарылған сарайдың орналасқан жері ретінде еске алынады. 1978 жылы Сан-Францискода 1978 жылдан 1983 жылға дейін өмір сүрген лесбияндық феминисттік BDSM ұйымы «Самоис» деген атауды қабылдады. Бұл АҚШ-тағы алғашқы лесбияндық BDSM тобы болды. 2007 жылы Ұлттық былғары қауымдастығы халықаралық SM/фетиш/былғары жазудағы үздік туындыларға марапаттау рәсімін енгізді. Санаттардың бірі – көркем роман үшін Паулин Реаж (Анн Деклостың, «О-ның тарихының» авторының псевдонимі) атындағы сыйлық. 2020 жылы Анн Деклос былғарының атақ-даңқ залына енгізілді.
Фильм
1961 жылы американдық тәжірибелік режиссер Кеннет Ангер 20 минуттық қысқаметражды фильм түсірді. Француз режиссері Анри Жорж Клузо бұл романды көп жылдар бойы фильмге бейімдеуді қалаған, алайда 1975 жылы режиссер Жюст Джекин Эрик Рошат пен Жерар Лориннің продюсерлігімен «Histoire d'O» (О тарихы) фильмін жасады, онда Коррин Клери мен Удо Кир басты рөлдерді ойнады. Фильм кітапқа қарағанда әлдеқайда аз даңққа ие болды. Ұлыбританияда BBFC сертификат беруден бас тартты және ол 2000 жылдың ақпанына дейін мақұлданбады. 1975 жылы американдық режиссер Жерар Дамиано, «Deep Throat» (1972) және «The Devil in Miss Jones» (1973) фильмдерімен танымал болған режиссер, «О» тарихынан күшті әсер алып, кітаптың бір тарауы мен Жан-Поль Сартрдың «No Exit» шығармасынан мотивтерді біріктіре отырып, «Жоаннаның тарихы» фильмін жасады. 1979 жылы Даниялық режиссер Ларс фон Триер «О» тарихына құрмет ретінде «Menthe – la bienheureuse» атты қысқаметражды фильм түсірді. Оның 2005 жылғы «Manderlay» фильмі де кітаптан, әсіресе Польханның кіріспе сөзінен шабыт алды. Бес жыл өткен соң, 1984 жылы актриса Сандра Уэй Эрик Рошаттың жазған, режиссерлік еткен және продюсерлік еткен «О тарихының» 2-тарауында «О» рөлін ойнады. 1992 жылы Клаудия Сепеданың қатысуымен 10 бөлімнен тұратын бразилиялық мини-сериал жазылды, режиссерлік және продюсерлік қызметін 1975 жылғы фильмнің продюсері Эрик Рошат атқарды. 2002 жылы «О» тарихының тағы бір нұсқасы – «О тарихы: Айтылмаған ләззаттар» шықты, онда Даниэль Сиарди басты рөлді ойнады.
Комикстер
1975 жылы итальян суретшісі Гидо Крепакс оны комикске бейімдеді. Түпнұсқа да, Крепакс адаптациясы да 2007 жылы Чарльз Альверсон мен Джон Линтон Роберсон комикстерде пародияланды.
Құжаттамалық фильмдер
«О» атты 2004 жылғы деректі фильмнің авторы, кітаптан белгілі бір сахналарды қайта жасаумен қатар, сұхбаттарды ұштастырды. Деректі фильмде «О» әңгімесінің нағыз авторы Доминик Ори (шын мәнінде, Энн Деклостың псевдонимі) «Махаббаттағы қыз» кітабы туралы айтады. Бұл кітап «О» әңгімесі қалай жазылғаны туралы жазылған. «Erotic Review» журналының бұрынғы редакторы Роуэн Пеллинг ұсынған «О: Вице-Франсиза» атты деректі фильм де BBC Radio 4 үшін түсірілді, ол кітаптың тарихын және оның авторы Энн Деклосты қарастырды. 1997 жылы Red Queen Productions компаниясы шығарған Майя Галлус түсірген «Эротика: Әйел сексуалдығына саяхат» атты деректі фильмде 90 жастағы Доминик Оридің (Story of O авторы Энн Деклостың псевдонимі) қайтыс болғанға дейінгі соңғы сұхбаты көрсетілген. Фильмде ол «Story of O» әңгімесінің артындағы керемет махаббат оқиғасын айтады және осындай үлкен жасқа жеткеніне таңғалады.
Әндер
2018 жылғы Shygirl әртісінің "O" синглі кітап негізінде жасалған.