Кіріспе
Дайындықтан өткен төтенше жағдайларға жауап беретін персонал
Бірінші жауап беруші – бұл арнайы дайындығы бар және төтенше жағдай орнына бірінші болып келіп, көмек көрсетуге немесе оқиғаны шешуге қатысатын адам. Бірінші жауап берушілерге әдетте құқық қорғау органдарының қызметкерлері (көбінесе полиция қызметкерлері деп аталады), жедел медициналық жәрдем қызметкерлері (мысалы, EMT немесе фельдшерлер), өрттен қорғау қызметінің қызметкерлері (өрт сөндірушілер, іздеу-құтқару қызметкерлері, техникалық/ауыр құтқару қызметкерлері және т.б.) және коммуналдық қызметтердің қызметкерлері, мысалы, ауыр техника операторлары, сондай-ақ коммуналдық қызметтердің ағаш күтімі бөлімінің қызметкерлері жатады. Кейбір елдерде жедел жәрдем бөлімінің қызметкерлері, мысалы, дәрігерлер мен медбикелер де апаттар мен өте қиын жағдайларға жауап беруге міндетті, олар бірінші жауап берушілер деп танылады; басқа елдерде әскери және қауіпсіздік күштері де бірінші жауап берушілер ретінде әрекет етуге уәкілді болуы мүмкін. Медициналық контексте, сертификатталған бірінші жауап беруші – бұл белгілі бір елде ауруханаға дейінгі медициналық көмек көрсетуге сертификат алған адам. Қоғамдық бірінші жауап беруші – жедел жәрдем келгенше медициналық төтенше жағдайға баруға жіберілген адам. Жергілікті жерлерде бірінші жауап беруші ауруханаға дейінгі көмек көрсету үшін дайындықтан өтеді, олар пациенттерге жедел көмек көрсету және оларды тасымалдау дағдыларына ие. Коммуналдық қызметтер де бірінші жауап берушілер ретінде танылады, өйткені олар көбінесе табиғи апаттардың салдарын жою, қарды тазалау, жолдарды күтіп ұстау және экстремалды ауа райы жағдайында құтқару жұмыстарын жүргізу үшін шақырылады.
Этимология
"Бірінші респондер" термині қазіргі мағынада алғаш рет 1970 жылдары АҚШ-та пайда болды. Мүмкін, басылымдағы ең алғашқы қолданыс 1973 жылы тамыздағы "Бостон глобусындағы" екі мақалада болды, олар Массачусетс штатындағы жедел жәрдем ережелерін қарастырды. " "Екі мақсатты" көлік құралында жұмыс істейтін кез келген полиция немесе өрт сөндіруші "алғашқы көмек көрсету" үшін, яғни пациентті озық көмекке дейін тұрақтандыру үшін, дайындықты қажет етеді". "Сізге жедел жәрдем шақырғанда, тиісті құрал-жабдықтармен жабдықталған жедел жәрдем машинасы мен "алғашқы көмек көрсету" бойынша оқытылған дәрігердің орнына екі рет қызмет ететін полиция немесе өрт сөндіру машинасы жауап беруі мүмкін". Осы мағынада "бірінші жауап" деген сөз бұрын қолданылған, бірақ "бірінші респондер" емес. Олардың ішінде 1972 жылдың наурыз айында Grand Junction Daily Sentinel газетінде және 1973 жылдың сәуірінде The Burlington Free Press-те еріктілерден тұратын "Бірінші жауап беру тобының" құрылуы туралы тағы бір мақала болды. Globe газетінде пайда болғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, Boston Herald мақаласында Бостон қаласының денсаулық сақтау жоспарын жоспарлау кеңесінің шұғыл көмек көрсету жөніндегі бас жоспары туралы хабарланды. Херальд газетінде айтылғандай, жоспардағы ұсыныстардың бірі "Жедел жәрдем қызметкерлері мен алғашқы респондерлердің (жалпы полиция мен өрт сөндірушілер) барлығы жүрек-өкпе реанимациясы сияқты төтенше жағдайларға қатысты тиісті дайындықты алуы керек". "Бірінші респондер" термині 1974 жылдың шілдесінде EMT оқытудың бас орынбасарына арналған құпия жарнамада қолданылды – "EMT-лер мен алғашқы респондерлер үшін штаттық оқыту бағдарламаларын әзірлеуге және іске асыруға көмектесу үшін". Бұл термин 1974 жылдың екінші жартысында АҚШ-тың басқа аймақтарындағы газет мақалаларында пайда бола бастады және 1975 жылы кеңінен қолданыла бастады. Кейіннен "бірінші" және "респондер" арасындағы дефис жоғалып кетті.
" any police or fireman who staff a 'dual purpose' vehicle would have to be trained to offer 'first responder' care — that is, to stabilize a patient until more sophisticated help arrived." "The chances are even better that your emergency call will be answered by a police or fire vehicle doing double duty instead of an adequately equipped ambulance and a paramedic trained in 'first responder' care." There were some earlier uses of "first response", though not "first responder", in this sense. They included an article in the Grand Junction Daily Sentinel in March 1972, and another about the formation of a "First Response Group" composed of volunteers in The Burlington Free Press in April 1973. A few months after its use in the Globe, the term "first responders" appeared in a Boston Herald article about a master plan for emergency care from the Health Planning Council of Greater Boston. One of the recommendations in the plan, reported the Herald, was that "All ambulance personnel and first responders (who are general police and firemen) should be adequately trained in emergency care such as cardopulmonary [sic] resuscitation." "First responder" was also used in a July 1974 classified advertisement for a deputy chief of EMT training—"to assist in developing and implementing statewide training programs for EMT's and first responders"—from the Massachusetts Department of Public Health. The term began appearing in newspaper articles from other parts of the United States in the second half of 1974, and was in widespread use by 1975. At some point, the dash between "first" and "responder" disappeared.
Ерекше юрисдикциялар
Кейбір мемлекеттерде бірінші кезектегі жауап берушілердің құқықтары мен міндеттерін анықтап, белгілейтін арнайы заңдар бар.
Мәселелер
Алғашқы көмек көрсетушілер әртүрлі төтенше жағдайларға жауап беруге дайындалуы тиіс. Лауазымның өзіндік стрестік және белгісіздік деңгейі жоғары болғандықтан, алғашқы көмек көрсетушілер физикалық және психикалық денсаулықтарын сақтауы керек. Мұндай дайындыққа қарамастан, алғашқы көмек көрсетушілер белгісіз жұқпалы аурулармен ауырғандарға көмек көрсетуде ерекше тәуекелге тап болады. Мысалы, 2003 жылы алғашқы көмек көрсетушілер бұрын белгісіз SARS вирусының алғашқы жағдайларының арасында болды, олар вирус жұқтырған науқастарға күтім жасады. COVID-19 пандемиясы алғашқы көмек көрсетушілер үшін жұқпалы аурулар кәсіби денсаулық сақтаудың маңызды мәселесі болып қала берді. CDC және басқа да агенттіктер мен ұйымдар COVID-19 жұмыс орындарындағы қауіпті бақылау бойынша ұсынымдар берді. Алғашқы көмек көрсетушілерге арналған нақты сақтық шараларына қоңырауларды өзгерту, симптомдарды тексеру, жеке қорғаныс құралдарын міндетті түрде қолдану, қол гигиенасын сақтау, физикалық қашықтықты сақтау және қатаң дезинфекция ережелерін сақтау кіреді.