Шұғыл медициналық жәрдем маманы

Кіріспе

Төтенше жағдайларда жұмыс істейтін денсаулық сақтау маманы.

Парамедик – медициналық модель бойынша дайындалған, негізгі міндеті ауруханадан тыс медициналық көмекке қатысты төтенше жағдайларға жауап беру болып табылатын денсаулық сақтау маманы. Парамедиктер жедел медициналық жәрдем қызметінде (ЖМЖҚ) жұмыс істейді, көбінесе жедел жәрдем көліктерінде. Олар сондай-ақ жедел медицина, алғашқы медициналық көмек, ауруларды тасымалдау және қашықтықтан/теңіз медицинасы салаларында да қызмет етеді. Парамедиктің қызмет аясы елдерге қарай өзгеше, бірақ көбінесе пациенттерге шұғыл көмек көрсетуде дербес шешім қабылдауды қамтиды. Барлық жедел жәрдем қызметкерлері парамедик емес, бірақ бұл термин кейде кез келген жедел жәрдем қызметкерін атау үшін бейресми түрде қолданылады. Кейбір ағылшын тілдес елдерде парамедиктер мен жедел медициналық техникалар (немесе жедел жәрдем көмекшілері) арасында ресми айырмашылық бар, онда парамедиктерге қосымша білім беру талаптары мен қызмет аясы қойылады.

Міндеттері мен функциялары

Парамедиктің қызметі басқа медициналық қызметтермен, әсіресе жедел медициналық техникамен тығыз байланысты, парамедиктер көбінесе кеңірек білім алғандықтан, жоғары дәрежедегі, жауапкершілігі мен дербестігі артық болады. Парамедиктің негізгі міндеті – өмірге қауіпті жарақат алған адамдарды тұрақтандыру және оларды жоғары деңгейдегі медициналық көмекке (әдетте жедел жәрдем бөліміне) жеткізу. Жұмысының ерекшелігіне байланысты парамедиктер түрлі ортада жұмыс істейді, оның ішінде жолдарда, адамдардың үйлерінде, ал біліктілігіне қарай, жабайы табиғатта, ауруханаларда, ұшақтарда және полиция операциялары кезінде SWAT командаларымен бірге. Парамедиктер төтенше жағдайларға қатысты емес жағдайларда да жұмыс істейді, мысалы, созылмалы аурулары бар науқастарды емдеу орталықтарына және кері тасымалдау, сондай-ақ кейбір аймақтарда денсаулықты анықтайтын әлеуметтік факторларды қарастырып, ауруханаға түсу қаупі бар науқастарға үйде күтім көрсетеді (бұл практика қоғамдық парамедицина деп аталады). Парамедиктің рөлі әлемнің әртүрлі елдерінде әртүрлі болады, себебі жедел медициналық көмек провайдерлері көптеген түрлі күтім үлгілерін қолданады. Аңло-американдық үлгіде парамедиктер дербес шешім қабылдайды. Ұлыбритания және Оңтүстік Африка сияқты кейбір елдерде парамедиктің қызметі дербес денсаулық сақтау мамандығына айналған. Франко-неміс үлгісінде жедел жәрдем көмегін дәрігерлер басқарады. Бұл үлгінің кейбір нұсқаларында, мысалы Францияда, парамедиктің тікелей аналогы жоқ. Жедел жәрдем қызметкерлерінің біліктілігі жоғары (дәрігер) немесе алғашқы медициналық көмек бойынша білімі төмен болады. Франко-неміс үлгісінің басқа нұсқаларында, мысалы Германияда, парамедиктер бар. Олардың рөлі аңло-американдық үлгідегі парамедиктердің рөліне ұқсас, кең ауқымды дербестікке және тәжірибеге ие, сонымен қатар жедел жәрдем дәрігерінің қолдауы бар, виртуалды түрде (Tele Notarzt) немесе жылдам араласатын көлік/тікұшақпен оқиға орнында. Германияда парамедиктердің рөлі дәрігерлерге көмек көрсетуден бастап, ауруханаға дейінгі жедел жәрдемдегі басты рөлге дейін дамыды. Кәсіптің дамуы науқастарды ауруханаға тасымалдаудан бастап, осы саладағы озық емдеуге қарай бірте-бірте өтті. Кейбір елдерде парамедиктер ауруханаға жатқызуды толығымен болдырмау үшін жүйеге қатысады және дәрігерлер арқылы белгілі бір дәрі-дәрмектерді жазып беруге немесе "көріп, жолдама" беру сапарларын жүргізуге болады, онда парамедик науқасты ауруханаға апармай-ақ, тікелей мамандандырылған қызметтерге жібереді.

The paramedic role is closely related to other healthcare positions, especially the emergency medical technician, with paramedics often being at a higher grade with more responsibility and autonomy following substantially greater education and training. The primary role of a paramedic is to stabilize people with life threatening injuries and transport these patients to a higher level of care (typically an emergency department). Due to the nature of their job, paramedics work in many environments, including roadways, people's homes, and depending on their qualifications, wilderness environments, hospitals, aircraft, and with SWAT teams during police operations. Paramedics also work in non emergency situations, such as transporting chronically ill patients to and from treatment centers and in some areas, address social determinants of health and provide in home care to ill patients at risk of hospitalization (a practice known as community paramedicine). The role of a paramedic varies widely across the world, as EMS providers operate with many different models of care. In the Anglo American model, paramedics are autonomous decision makers. In some countries such as the United Kingdom and South Africa, the paramedic role has developed into an autonomous health profession. In the Franco German model, ambulance care is led by physicians. In some versions of this model, such as France, there is no direct equivalent to a paramedic. Ambulance staff have either the more advanced qualifications of a physician or less advanced training in first aid. In other versions of the Franco German model, such as Germany, paramedics do exist. Their role is very similar to the role of paramedics in the Anglo American model with an advanced scope of autonomy and practice, and the added element of emergency physician backup, either virtually (Tele Notarzt) or on scene with a rapid response vehicle / helicopter. The role of paramedics in Germany has evolved from support to physicians in the field to the central role in pre hospital emergency care. The development of the profession has been a gradual move from simply transporting patients to hospital, to more advanced treatments in the field. In some countries, the paramedic may take on the role as part of a system to prevent hospitalization entirely and, through practitioners, are able to prescribe certain medications, or undertaking 'see and refer' visits, where the paramedic directly refers a patient to specialist services without taking them to hospital.

Кәсіптік қауіптер

Парамедиктер пациенттерді және жабдықтарды көтеру, жұқпалы аурулармен ауыратын адамдарға көмек көрсету, қауіпті заттарды қолдану және құрлықтағы немесе әуедегі көлік құралдарымен тасымалдау сияқты түрлі қауіптерге ұшырайды. Жұмыс берушілер пациенттерді қауіпсіз көтеруге арналған жабдықтармен қамтамасыз ету, парамедиктерді жұмыс орындарындағы қауіптер туралы білім беру үшін оқу бағдарламасын енгізу және биологиялық қауіптермен жұмыс істегенде респираторлар, қолғаптар және оқшаулау халаттары сияқты жеке қорғаныс құралдарын ұсыну арқылы кәсіби аурулар мен жарақаттардың алдын алуға болады. COVID-19 пандемиясының салдарынан жұқпалы аурулар маңызды мәселеге айналды. Осыған жауап ретінде АҚШ-тың Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары (CDC) және басқа да агенттіктер мен ұйымдар COVID-19 жұмыс орындарындағы қауіптерді бақылау бойынша ұсынымдар берді. Нақты ұсынымдарға қосымша қоңырауларды өзгерту, симптомдарды тексеру, жеке қорғаныс құралдарын міндетті түрде қолдану, қол гигиенасын сақтау, физикалық қашықтықты сақтау және қатаң дезинфекция ережелерін сақтау кіреді. Жедел жәрдем көліктерінің желдету жүйелерін зерттеу нәтижесінде аэрозольдер көбінесе бөлімше ішінде айналып, ауа арқылы жұқтыратын науқастарды тасымалдағанда парамедиктердің денсаулығына қауіп төндіретіні анықталды. Бір бағытты ауа ағыны жүйесі жұмыскерлерді жақсырақ қорғай алады.

Дене жарақаты

Жедел жәрдем қызметкерлері өз жұмысында дене жарақаттарының жоғары тәуекелге ұшырауы кеңінен мойындалған. Жыл сайын 22 000-нан астам жедел жәрдем қызметкері жұмысқа байланысты жарақаттарға байланысты шұғыл көмек бөліміне жүгінеді. Денсаулық сақтау қызметтерін ұсынған кезде кездесетін дене жарақаттарының мысалдары: заттарды көтеру кезіндегі жарақаттар, арқаның созылуы және инеден тікелей зардап шегу. Бұлшық созылуы мен шығарылу сияқты жарақаттар көбінесе арқа мен мойында болады, ал жарақаттардың көп бөлігі 911 нөміріне қоңырауларға жауап берген кезде, пациенттерге көмек көрсету және тасымалдау кезінде орын алады. 10 жылдан аз тәжірибесі бар қызметкерлер ең көп тәуекелге ұшырайды, бұл жаңа қызметкерлер үшін мақсатты алдын алу стратегияларының қажеттілігін көрсетеді. Денсаулық сақтау қызметкерлері үшін инеден тікелей зардап шегу және жұқпалы аурулардан қорғану шаралары маңызды. Оның ішінде, өткір заттарды тесілмейтін контейнерлерге дереу тастау, тиісті жеке қорғаныш құралдарын (ЖҚҚ) кию және оқиғадан кейінгі хаттамаларды қатаң сақтау қауіпсіздікті арттырады. Сонымен қатар, тұмау, COVID-19, гепатит B сияқты вакциналардың жаңарып отыруы маңызды. Жұқпалы аурулардың алдын алу үшін қол гигиенасы, қоршаған ортаны тазалау және арнайы бақылау бағдарламалары сияқты инфекцияны бақылау шараларын ұстану да өте маңызды. Жеке қорғаныш құралдарын (ЖҚҚ) пайдалану және вакцинация талаптарының орындалуы жедел жәрдем қызметкерлері арасында жұқпалы аурулардың таралуын азайтудың тиімді шаралары болып табылады. Инеден тікелей зардап шегу сияқты оқиғалар арқылы қан патогендері мен дене сұйықтықтарына ұшырау, гепатит B, гепатит C және ЖИТС сияқты жұқпалы ауруларға шалдығу қаупін тудырады, бұл шамамен 6 000 жедел жәрдем қызметкеріне әсер етеді.

Химиялық заттарға әсер ету

Медициналық қызметкерлер қауіпті химиялық заттармен жұмыс істеу кезінде күнделікті қауіптерге тап болады. Осыдан келіп, олар қызмет көрсету кезінде өздерін қорғау үшін қалай қауіпсіз күтім көрсету керектігін білуі керек. Күтім көрсету процесінде қауіпсіздіктерін сақтау үшін олар әрдайым сақ болуы тиіс. Ауруханаға дейінгі жағдайда химиялық заттарға байланысты көптеген қауіптер бар. Сығу, құлау және жолаушылардың сырғанауы; көлік құралдарының апаттары; зорлық-зомбылық немесе шабуылдар – фельдшерлердің кәсіби қауіптеріне елеулі әсер етеді, нәтижесінде жыл сайын мыңдаған фельдшер зардап шегеді. Жеке қорғаныс құралдарының (ЖҚҚ) мысалдарына қолғаптар, маскалар және халат немесе арнайы киім кіреді; олар жұмыскерлерді физикалық, биологиялық және химиялық қауіптерден қорғайды. ЖҚҚ-ның түрлеріне тыныс алу, көз, бет және қол қорғанысы жатады. Тыныс алу қорғанысы аясында фельдшерлер ауадағы зиянды заттарды сүзу үшін N95 маскаларын пайдалана алады. Химиялық шашыраулар да фельдшерлерге жиі кездесетін қауіп болып табылады, онда көзді қорғау үшін қауіпсіздік көзілдіріктерін қолдануға болады. Қолды қорғау үшін фельдшерлер негізінен күйіктердің алдын алу үшін қолғаптарды пайдаланады. ЖҚҚ принциптерінің бірі – таңдау әртүрлі төтенше жағдайлармен байланысты нақты қауіптерге негізделуі керек, бұл әртүрлі ЖҚҚ талаптарын қажет етеді.

Психикалық денсаулық және стрессті басқару

Парамедиктер күрделі кәсіппен айналысады және түрлі психологиялық стресске ұшырауы мүмкін, мысалы, жарақаттан кейінгі стресс бұзылысы, депрессия немесе күйзеліс. Психологиялық жайт парамедиктердің жұмысымен тығыз байланысты. Апаттар, медициналық төтенше жағдайлар және зорлық-зомбылық сияқты жағдайлар парамедиктердің психологиялық денсаулығына нұқсан келтіретін факторлардың бірі болып табылады. Парамедиктердің психологиялық тұрақтылығын арттыру үшін, әріптес арасында кеңес беру және психикалық денсаулық ресурстарының қолжетімділігін қамтамасыз ететін қолдау жүйелері аса маңызды. Әріптес арасында кеңес беру бағдарламалары парамедиктер үшін стресті басқарудың тиімді стратегиясы болып көрінеді. Парамедиктердің денсаулығына қатысты ұзақ мерзімді тәуекелдерді зерттеу және денсаулық сақтау қызметкерлерінің денсаулығын сақтау үшін алдын алу шараларын қолдану қажет. Бұған жеке қорғаныш құралдарын дұрыс пайдалану, қауіпті заттармен жұмыс істеу және жұмыс орнындағы зорлық-зомбылықты тиімді басқару кіреді. Сонымен қатар, Дүниежүзілік денсаулық ұйымы (ДДҰ) медициналық көмек көрсететін қызметкерлердің денсаулығын қорғау үшін, төтенше жағдай болсын немесе күнделікті жұмыс болсын, халықаралық стандарттарды белгілеп, жаһандық көзқарас ұсынады. Ұлттық және жаһандық қауіпсіздік стандарттарын қолдайтын реттеуші органдар дәлелге негізделген тәсілдердің кәсіби денсаулықты сақтауға көмектесетінін қамтамасыз етеді.

Ерте тарих

Ауруханаға жатқызуға дейінгі күтімнің даму барысында әскери қақтығыстармен тығыз байланыс болды. Жарақат алғандарды басқарудың ресми процесінің алғашқы көріністерінің бірі Рим империясының императорлық легиондарында байқалды, онда жауынгерлік қабілетін жоғалтқан егде жастағы жүзбасыларға жарақаттанғандарды шайырдан шығаруды ұйымдастыру және оларға қарапайым көмек көрсету міндеті жүктелді. Бұл адамдар дәрігер болмаса да, жараларды тігуге және ампутация жасауға мәжбүр болғандықтан, әлемдегі ең алғашқы хирургтардың бірі болуы мүмкін. Ұқсас жағдай Крест жорықтарында да болды, онда Иерусалимдегі Сент-Джон орденінің госпитальер рыцарлары ұқсас қызметтер атқарды; бұл ұйым өз жұмысын жалғастырып, бүгінде Ұлттар Достастығы елдерінде Сент-Джон жедел жәрдемі, ал Ирландия Республикасында және басқа да елдерде Мальта жедел жәрдем корпусы ретінде танымал.

Жедел жәрдем қызметі

Азаматтық қоғамдастықтар ауруларға емдеуге дейінгі күтім көрсету және науқастарды тасымалдауды ұйымдастырудың жолдарын іздегенмен, 1598 және 1665 жылдар аралығында Лондонда болған оба эпидемиясы кезінде мұндай шаралар көбінесе уақытша және жағдайдай болды. Бірақ, уақыт өте келе бұл шаралар ресми түрде бекітіліп, тұрақты сипатқа ие болды. Америка Азамат соғысы кезінде Джонатан Леттерман триаж принциптерін алғаш рет қолданып, мобильді далалық ауруханалар жүйесін құрды. Соғыстан оралған ардагерлердің кейбіреуі майдан даласында көрген тәжірибелерін өздерінің қалаларында қолдануға тырысып, ерікті өмір сақтап қалу жасақтары мен жедел жәрдем корпустарын құруға кірісті. Бұл жедел жәрдем қызметтерінің алғашқы дамуы жергілікті деңгейде шешілді, нәтижесінде қызметтерді жергілікті ауруханалар, полиция, өрттен қорғау қызметтері және тіпті жерлеу бюролары сияқты әртүрлі ұйымдар ұсынды. Көбінесе бұл жедел жәрдемдерді медициналық білімі жоқ немесе одан аз жүргізушілер мен фельдшерлер басқарды, ал кейбір бөлімшелерде ресми оқыту белгілі бір уақыттан кейін ғана енгізілді. Мысалы, 1889 жылы Торонто полициясының жедел жәрдем қызметінің қызметкерлері Сент-Джоннан міндетті түрде бес күндік оқудан өтті. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін моторлы жедел жәрдем машиналары жасала бастады, бірақ соғыс кезінде майданда тиімділігін көрсеткеннен кейін бұл идея азаматтық жүйелерге жылдам тарады. Жоғары деңгейдегі біліктерге келетін болсақ, мұнда да әскерилер бастама көтерді. Екінші дүниежүзілік соғыс және Корея соғысы кезінде майдан дәрігерлері шұғыл жағдайларда ауырсықты басатын дәрі-дәрмектерді инъекция арқылы енгізді, ал әскери кемелердегі фармацевттер дәрігердің бақылауысыз одан да көп нәрсе жасауға құқық алды. Корея соғысы жаралыларды алдыңғы қатардан медициналық бөлімшелерге эвакуациялау үшін тікұшақтарды кеңінен пайдаланудың бастамасы болды, соның нәтижесінде "медэвак" термині пайда болды. Бұл жаңалықтар азаматтық салаға енгізілуіне шамамен жиырма жыл уақыт кетті.

While civilian communities had organized ways to deal with prehospitalisation care and transportation of the sick and dying as far back as the bubonic plague in London between 1598 and 1665, such arrangements were typically ad hoc and temporary. In time, however, these arrangements began to formalize and become permanent. During the American Civil War, Jonathan Letterman devised a system of mobile field hospitals employing the first uses of the principles of triage. After returning home, some veterans began to attempt to apply what had they had seen on the battlefield to their own communities, and commenced the creation of volunteer life saving squads and ambulance corps. These early developments in formalized ambulance services were decided at local levels, and this led to services being provided by diverse operators such as the local hospital, police, fire brigade, or even funeral directors who often possessed the only local transport allowing a passenger to lie down. In most cases these ambulances were operated by drivers and attendants with little or no medical training, and it was some time before formal training began to appear in some units. An early example was the members of the Toronto Police Ambulance Service receiving a mandatory five days of training from St. John as early as 1889. Prior to World War I motorized ambulances started to be developed, but once they proved their effectiveness on the battlefield during the war the concept spread rapidly to civilian systems. In terms of advanced skills, once again the military led the way. During World War II and the Korean War battlefield medics administered painkilling narcotics by injection in emergency situations, and pharmacists' mates on warships were permitted to do even more without the guidance of a physician. The Korean War also marked the first widespread use of helicopters to evacuate the wounded from forward positions to medical units, leading to the rise of the term "medevac". These innovations would not find their way into the civilian sphere for nearly twenty more years.

Ауруханаға дейінгі шұғыл медициналық көмек

1960 жылдардың басында кейбір азаматтық орталықтарда медициналық көмекті жақсарту жөніндегі тәжірибелер басталды. Алғашқы тәжірибелердің бірі 1966 жылы Белфаст қаласында дәрігерлердің ауруханаға дейінгі жүрек қызметін көрсетуі болды. Бұл 1968 жылы Канаданың Торонто қаласында қайталанды, онда Cardiac One деп аталатын бір жедел жәрдем машинасы пайдаланылды, оны жедел жәрдем бригадасы және аурухана стажеры бірлесіп күрделі процедураларды орындау үшін жабдықтады. Бұл екі тәжірибе де белгілі бір деңгейде сәтті болғанымен, технология толыққанды тиімді болу үшін жеткілікті деңгейде дамымаған еді. Мысалы, Торонтодағы портативті дефибриллятор және жүрек мониторы қорғасын қышқылды автомобиль аккумуляторларымен жұмыс істеді және салмағы шамамен ... болды. 1966 жылы Америка Құрама Штаттарында «Кездейсоқ өлім және мүгедектік: қазіргі қоғамның елеусіз қалған ауруы» атты есеп жарияланды, ол көбінесе «Ақ қағаз» деп аталады. Бұл есепте Вьетнам соғысы кезінде майдан даласында ауыр жарақат алған солдаттардың Калифорниядағы тас жолдардағы көлік апаттарынан ауыр жарақат алған адамдарға қарағанда аман қалу мүмкіндігі жоғары екендігі көрсетілді. Ауруханаға дейінгі көмек көрсету кезінде жарақат алғандардың аман қалуына ықпал ететін негізгі факторлар – жан-жақты травмалық көмек, белгіленген травмалық орталықтарға жылдам тасымалдау және сұйықтықтарды алмастыру және тыныс алу жолдарын басқару сияқты маңызды медициналық процедураларды орындауға оқытылған медициналық қызметкерлердің болуы болды. «Ақ қағаздың» нәтижесінде АҚШ үкіметі жедел жәрдемді даярлау, жедел жәрдемге арналған жабдықтар және көлік құралдарын жобалау бойынша ең төменгі стандарттарды әзірлеуге кірісті. Бұл жаңа стандарттар Федералдық автомобиль жолдары қауіпсіздігі заңнамасына енгізілді және штаттарға осы стандарттарды мемлекеттік заңдарға қабылдау немесе Федералдық автомобиль жолдары қауіпсіздігі бойынша қаржыландыруды қысқарту туралы кеңес берілді. «Ақ қағаз» АҚШ-та жедел медициналық қызмет (ЖМҚ) пилоттық бөлімшелерінің, соның ішінде фельдшерлік бағдарламалардың құрылуына да ықпал етті. Осы бөлімшелердің табысы оларды толыққанды іске қосуға тез әкелді. 1967 жылы құрылған Freedom House жедел жәрдем қызметі Америка Құрама Штаттарында фельдшерлер штаттанған алғашқы азаматтық жедел медициналық қызмет болды, олардың көпшілігі афроамерикалықтар еді. Нью-Йорк қаласының Сент-Винсент ауруханасы Уильям Грейстің медициналық басшылығымен және Фрэнк Пантридждің Солтүстік Ирландияның Белфаст қаласындағы ЖМҚ жобасына негізделген АҚШ-тың алғашқы Мобильді коронарлық күтім бөлімшесін (МККБ) құрды. 1967 жылы Юджин Нагл және Джим Хиршман ауруханаға АҚШ-тың алғашқы ЭКГ телеметриясын жіберуге көмектесті, ал 1968 жылы Майами қаласының өрт сөндіру бөлімімен бірлесіп функционалдық фельдшерлік бағдарламаны іске қосты. 1969 жылы Колумбус қаласының өрт сөндіру қызметі Огайо штатының мемлекеттік университетінің медициналық орталығымен бірлесіп, Джеймс Уоррен және Ричард Льюис докторлардың медициналық басшылығымен «HEARTMOBILE» фельдшерлік бағдарламасын жасады. 1969 жылы Хейвуд округінің (Солтүстік Каролина штаты) ерікті құтқару тобы Ральф Файхтер доктордың медициналық басшылығымен фельдшерлік бағдарламаны (сол кезде Мобильді интенсивті күтім техниктері деп аталған) әзірледі. 1969 жылы алғашқы Лос-Анджелес фельдшерлік оқу бағдарламасы Харбор бас ауруханасымен, қазір Харбор–UCLA медициналық орталығымен бірлесіп, Дж. Майкл Крили және Джеймс Льюис докторлардың медициналық басшылығымен құрылды. 1969 жылы Сиэтлдің «Medic 1» фельдшерлік бағдарламасы Харборвью медициналық орталығымен бірлесіп Леонард Кобб доктордың медициналық басшылығымен әзірленді. Мариетта (Джорджия штаты) алғашқы фельдшерлік жобасы 1970 жылдың күзінде Кеннестон ауруханасымен және Metro жедел жәрдем қызметімен бірлесіп, Лютер Фортсон доктордың медициналық басшылығымен құрылды. Лос-Анджелес округі мен қаласы 1970 жылы Уэдсворт Таунсенд заңы қабылданғаннан кейін фельдшерлік бағдарламаларды құрды. Басқа қалалар мен штаттар өздерінің фельдшерлік заңдарын қабылдады, бұл АҚШ-та қызметтердің құрылуына әкелді. Көптеген басқа елдер де солай етті, және бүкіл әлемде фельдшерлік бөлімшелер құрылды. Әскери салада, алайда, қажетті телеметрия және миниатюраландыру технологиялары, әсіресе ғарыш бағдарламасы сияқты бастамаларға байланысты, көбірек дамыған еді. Бұл технологиялардың азаматтық қолданысқа енуіне тағы бірнеше жыл қажет болды. Солтүстік Америкада дәрігерлерді ауруханаға дейінгі жағдайда пайдалану тым қымбат деп есептелді, дегенмен мұндай бастамалар іске асырылды және кейде Еуропа елдері мен Латын Америкасында әлі де қолданыста болады.

By the early 1960s experiments in improving medical care had begun in some civilian centres. One early experiment involved the provision of pre hospital cardiac care by physicians in Belfast, Northern Ireland, in 1966. This was repeated in Toronto, Canada in 1968 using a single ambulance called Cardiac One, which was staffed by a regular ambulance crew, along with a hospital intern to perform the advanced procedures. While both of these experiments had certain levels of success, the technology had not yet reached a sufficiently advanced level to be fully effective; for example, the Toronto portable defibrillator and heart monitor was powered by lead acid car batteries, and weighed around
In 1966, a report called Accidental Death and Disability: The Neglected Disease of Modern Society—commonly known as The White Paper—was published in the United States. This paper presented data showing that soldiers who were seriously wounded on the battlefields during the Vietnam War had a better survival rate than people who were seriously injured in motor vehicle accidents on California's freeways. Key factors contributing to victim survival in transport to definitive care such as a hospital were identified as comprehensive trauma care, rapid transport to designated trauma facilities, and the presence of medical corpsmen who were trained to perform certain critical advanced medical procedures such as fluid replacement and airway management. As a result of The White Paper, the US government moved to develop minimum standards for ambulance training, ambulance equipment and vehicle design. These new standards were incorporated into Federal Highway Safety legislation and the states were advised to either adopt these standards into state laws or risk a reduction in Federal highway safety funding. The "White Paper" also prompted the inception of a number of emergency medical service (EMS) pilot units across the US including paramedic programs. The success of these units led to a rapid transition to make them fully operational. Founded in 1967, Freedom House Ambulance Service was the first civilian emergency medical service in the United States to be staffed by paramedics, most of whom were Black. New York City's Saint Vincent's Hospital developed the United States' first Mobile Coronary Care Unit (MCCU) under the medical direction of William Grace, MD, and based on Frank Pantridge's MCCU project in Belfast, Northern Ireland. In 1967, Eugene Nagle, MD and Jim Hirschmann, MD helped pioneer the United States' first EKG telemetry transmission to a hospital and then in 1968, a functional paramedic program in conjunction with the City of Miami Fire Department. In 1969, the City of Columbus Fire Services joined with the Ohio State University Medical Center to develop the "HEARTMOBILE" paramedic program under the medical direction of James Warren, MD and Richard Lewis, MD. In 1969, the Haywood County (NC) Volunteer Rescue Squad developed a paramedic program (then called Mobile Intensive Care Technicians) under the medical direction of Ralph Feichter, MD. In 1969, the initial Los Angeles paramedic training program was instituted in conjunction with Harbor General Hospital, now Harbor–UCLA Medical Center, under the medical direction of J. Michael Criley, MD and James Lewis, MD. In 1969, the Seattle "Medic 1" paramedic program was developed in conjunction with the Harborview Medical Center under the medical direction of Leonard Cobb, MD. The Marietta (GA) initial paramedic project was instituted in the Fall of 1970 in conjunction with Kennestone Hospital and Metro Ambulance Service, Inc. under the medical direction of Luther Fortson, MD. The Los Angeles County and City established paramedic programs following the passage of The Wedsworth Townsend Act in 1970. Other cities and states passed their own paramedic bills, leading to the formation of services across the US. Many other countries also followed suit, and paramedic units formed around the world. In the military, however, the required telemetry and miniaturization technologies were more advanced, particularly due to initiatives such as the space program. It would take several more years before these technologies drifted through to civilian applications. In North America, physicians were judged to be too expensive to be used in the pre hospital setting, although such initiatives were implemented, and sometimes still operate, in European countries and Latin America.

Қоғамдық бедел

Лос-Анджелестегі UCLA Harbor Medical Center-де дәрігерлер туралы жаңа бағдарламаны дайындау үшін алдын ала зерттеулер жүргізіп жатқанда, теледидар продюсері Роберт А. Синадер, Джек Уэббке жұмыс істеп жүргенде, "дәрігерлерше сөйлейтін және олармен бірге жұмыс істейтін" өрт сөндірушілерге кездейсоқ тап болды. Осы идея 1972 жылдан 1977 жылға дейін көрсетілген "Жедел жәрдем!" телесериалына дамыды, ол фельдшерлер деп аталатын жаңа мамандықтың еңбектерін бейнеледі. Шоу жедел жәрдем қызметкерлері, медициналық қауымдастық және жалпы халық арасында кең танымал болды. 1972 жылы шоу эфирге түскен кезде, АҚШ-тың барлық штаттарында үш пилоттық бағдарлама аясында жұмыс істейтін барлығы алты фельдшерлік бөлімше болды, ал "фельдшер" термині көбіне белгісіз еді. Бағдарлама 1977 жылы аяқталған кезде, барлық елу штат бойынша фельдшерлер жұмыс істеді. Шоудың техникалық кеңесшісі Джеймс О. Пейдж фельдшерлік медицинаның пионері болды және UCLA фельдшерлік бағдарламасына жауапты болды; ол АҚШ-та фельдшерлік бағдарламаларды құруға көмектесті және "Жедел медициналық қызметтер журналының" (JEMS) негізін қалаушысы болды. JEMS журналының құрылуы Пейдждің бұрынғы PARAMEDICS International журналын сатып алуының нәтижесі болды. Шоудың медициналық директоры Рон Стюарт 1970 жылдардың басында өзінің мансабында Оңтүстік Калифорнияда жедел медициналық қызметтерді ұйымдастыруда, Питтсбургтегі фельдшерлік бағдарламада және Канаданың Торонто және Нова-Скотия қалаларында фельдшерлік бағдарламаларды құруда маңызды рөл атқарды.

Эволюция және өсу

1970 және 1980 жылдары фельдшерлік салада пациенттерді тасымалдаудан емдеуге басымдық беріліп, даму жалғасты. Бұл кейбір қызметтердің атауын "жедел жәрдем қызметтерінен" "жедел медициналық қызметтерге" өзгертуіне әкелді. Парамедиктер мен жедел медициналық техникалардың (ЖМТ) білімі, дағдылары мен тәжірибесі әдетте жергілікті медициналық директорлармен, негізінен қоғамның қажеттіліктері мен мүмкіндіктеріне сүйене отырып анықталды. Оқытудың мөлшері мен түрінде де, оны қалай ұйымдастыруда да жергілікті айырмашылықтар көп болды. Оқыту жергілікті жүйелердегі курстардан бастап, колледждер мен университеттерге дейін жетеді. Біліктілікті арттыруға баса назар аудару, медбикелік сияқты басқа да денсаулық сақтау мамандықтарының дамуымен үйлеседі, олар да тәжірибеден бастап университет деңгейіне көтерілді. Парамедиктерге қойылатын білім беру талаптарының әртүрлілігі елдер ішінде де, елдер арасында да біліктілік деңгейінде үлкен айырмашылықтарға әкелді. Ұлыбританияда білім беру үш жылдық курс түрінде жүзеге асырылады, ол бакалавр дәрежесіне тең. Парамедиктер мен медбикелердің білімі салыстырылып қарастырылды, қазір медбикелерге бакалавр дәрежесі талап етіледі (BSc), екі мамандық арасындағы білімнің жетіспеушілігі айқын байқалады. Осыған байланысты көптеген елдер "парамедик" (немесе оның ұлттық баламасы) атауын белгілі бір стандартқа сай білікті және тәжірибелі мамандардан басқа ешкімге қолдануға тыйым салатын заңдар қабылдады. Әдетте, парамедиктер өз еліндегі тиісті органға тіркелуі керек; мысалы, Ұлыбританиядағы барлық парамедиктер өздерін парамедик деп атау үшін Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер жөніндегі кәсіби кеңес (HCPC) тіркелуі керек. АҚШ-та ұқсас жүйе Жедел медициналық техникалардың ұлттық тіркелімі (NREMT) арқылы жүзеге асырылады, бірақ оны елу штаттың қырық екісі ғана қабылдайды. Парамедиктердің дамуымен бірге оқу бағдарламасы мен дағдылар жиынтығы да үнемі өзгеріп отырады. Қажеттіліктер көбінесе жергілікті деңгейде қалыптасып, дамиды және дәрігерлердің кеңесі мен медициналық директорлардың пікіріне сүйенеді. Ұсынылатын емдеу әдістері үнемі өзгеріп отырады, көбінесе ғылыми негізден гөрі сәнге ұқсайды. Медициналық жабдықтарды өндірушілер де ауруханадан тыс жағдайда тиімсіз жұмыс істейтін жабдықтарды жаңартуға және ауруханаға дейінгі жағдайға бейімдеуге мәжбүр болды. Дәрігерлер парамедиктерді зерттеу тұрғысынан да қызығушылық таныта бастады. 1990 жылға қарай ауыспалы тенденциялар төмендеді, олардың орнына нәтижелерге негізделген зерттеулер енгізілді. Бұл зерттеулер парамедиктердің және олардың жұмысын қадағалайтын жедел жәрдем дәрігерлерінің практикасын одан әрі дамытуға ықпал етті, процедуралар мен хаттамаларға өзгерістер олардың қажеттілігі мен тиімділігін көрсететін маңызды зерттеулерден кейін ғана енгізілді (мысалы, ALS). Мұндай өзгерістер қарапайым процедуралардан, мысалы, жүрек-өкпелік реанимациядан бастап, дәрілік протоколдарға дейін барлық салаға әсер етті. Кәсіп өскен сайын, кейбір парамедиктер зерттеуге қатысушылар ғана емес, өздерінің жеке жобалары мен ғылыми жарияланымдары бар зерттеушілерге де айналды. 2010 жылы Америкалық жедел медициналық көмек көрсету жөніндегі кеңесі жедел медициналық қызметтерде жұмыс істейтін дәрігерлер үшін медициналық мамандықтар тобын құрды. Процедураларға енгізілген өзгерістер парамедиктердің жұмысын қадағалау және басқару тәсілдерін де қамтыды. Бастапқыда медициналық бақылау тікелей және дереу болды, парамедиктер жергілікті ауруханаға хабарласып, әрбір процедура немесе дәрі-дәрмек үшін нұсқау алатын. Бұл кейбір юрисдикцияларда әлі де кездеседі, бірақ ол сирек кездеседі. Күнделікті жұмыс көбінесе тікелей медициналық бақылаудан алдын ала жазылған хаттамаларға немесе стандартты бұйрықтарға көшті, парамедиктер әдетте стандартты бұйрықтардағы нұсқаулар таусылғаннан кейін кеңес сұрайды.

Throughout the 1970s and 1980s, the paramedic field continued to evolve, with a shift in emphasis from patient transport to treatment both on scene and en route to hospitals. This led to some services changing their descriptions from "ambulance services" to "emergency medical services". The training, knowledge base, and skill sets of both paramedics and emergency medical technicians (EMTs) were typically determined by local medical directors based primarily on the perceived needs of the community along with affordability. There were also large differences between localities in the amount and type of training required, and how it would be provided. This ranged from in service training in local systems, through community colleges, and up to university level education. This emphasis on increasing qualifications has followed the progression of other health professions such as nursing, which also progressed from on the job training to university level qualifications. The variations in educational approaches and standards required for paramedics has led to large differences in the required qualifications between locations—both within individual countries and from country to country. Within the UK training is a three year course equivalent to a bachelor's degree. Comparisons have been made between Paramedics and nurses; with nurses now requiring degree entry (BSc) the knowledge deficit is large between the two fields. This has led to many countries passing laws to protect the title of "paramedic" (or its local equivalent) from use by anyone except those qualified and experienced to a defined standard. This usually means that paramedics must be registered with the appropriate body in their country; for example all paramedics in the United Kingdom must by registered with the Health and Care Professions Council (HCPC) in order to call themselves a paramedic. In the United States, a similar system is operated by the National Registry of Emergency Medical Technicians (NREMT), although this is only accepted by forty of the fifty states. As paramedicine has evolved, a great deal of both the curriculum and skill set has existed in a state of flux. Requirements often originated and evolved at the local level, and were based upon the preferences of physician advisers and medical directors. Recommended treatments would change regularly, often changing more like a fashion than a scientific discipline. Associated technologies also rapidly evolved and changed, with medical equipment manufacturers having to adapt equipment that worked inadequately outside of hospitals, to be able to cope with the less controlled pre hospital environment. Physicians began to take more interest in paramedics from a research perspective as well. By about 1990, the fluctuating trends began to diminish, being replaced by outcomes based research. This research then drove further evolution of the practice of both paramedics and the emergency physicians who oversaw their work, with changes to procedures and protocols occurring only after significant research demonstrated their need and effectiveness (an example being ALS). Such changes affected everything from simple procedures such as CPR, to changes in drug protocols. As the profession grew, some paramedics went on to become not just research participants, but researchers in their own right, with their own projects and journal publications. In 2010, the American Board of Emergency Medicine created a medical subspecialty for physicians who work in emergency medical services. Changes in procedures also included the manner in which the work of paramedics was overseen and managed. In the early days medical control and oversight was direct and immediate, with paramedics calling into a local hospital and receiving orders for every individual procedure or drug. While this still occurs in some jurisdictions, it has become increasingly rare. Day to day operations largely moved from direct and immediate medical control to pre written protocols or standing orders, with the paramedic typically seeking advice after the options in the standing orders had been exhausted.

Канада

Жоғарыда сипатталған парамедицинаның эволюциясы негізінен АҚШ-қа бағытталған, бірақ көптеген басқа елдер де ұқсас үлгіні ұстанды, әдетте маңызды айырмашылықтармен. Мысалы, Канада 1972 жылы Онтарио штатының Кингстон қаласындағы Куинс университетінде жедел жәрдем қызметкерлерін даярлау пилоттық бағдарламасын іске асыруға тырысты. Бұл бағдарлама сол кездегі міндетті 160 сағаттық жедел жәрдем қызметкерлерінің оқуын жаңартуға бағытталған, бірақ тым қымбат және мерзімінен бұрын деп танылды. Бағдарлама екі жылдан кейін тоқтатылып, оның түлектеріне практика жүзеге асыруға заңдық негіз беру үшін он жылдан астам уақыт кетті. Содан кейін жұмысқа орналасу алдында 1400 сағаттық оқуды қамтамасыз ететін балама бағдарлама сыналып, 1977 жылы міндетті болып бекітілді, ал 1978 жылы ресми сертификаттау емтихандары енгізілді. Ұқсас бағдарламалар шамамен бір уақытта Альберта және Британдық Колумбияда да жүзеге асырылды, ал басқа канад провинциялары да біртіндеп соңынан ерді, бірақ өз білім беру және сертификаттау талаптарымен. Advanced Care Paramedics 1984 жылға дейін енгізілмеді, ол кезде Торонто алғашқы топты іштен даярлады, содан кейін бұл үрдіс ел бойынша тарады. 2010 жылға қарай Онтарио жүйесі алғашқы медициналық көмек көрсетуші ретінде тағайындалғанға дейін ауруханалық және далалық клиникалық компоненттерді қамтитын екі жылдық колледжге негізделген бағдарламаны қамтыды, бірақ ол университет деңгейіндегі бағдарламаға қарай бастады. Онтарио провинциясы 2021 жылдың қыркүйегінен бастап бастапқы медициналық көмек көрсетушілердің орта білімнен кейінгі бағдарламасы екі жылдық дипломнан бастапқы медициналық көмек көрсетудегі үш жылдық кеңейтілген дипломға дейін жаңартылатынын хабарлады. Осының салдарынан Онтариодағы жедел жәрдем дәрігерлері кемінде төрт жылдық жоғары білім алса, ал жансақтап көмек көрсетуші дәрігерлер кемінде бес жылдық жоғары білім алуы керек.

Израиль

Израильде парамедиктер келесі жолдармен дайындалады: жедел медицина бойынша үш жылдық бакалавр дәрежесі (B. EMS), IDF-те бір жыл үш айлық оқу немесе MADA курсы. Парамедиктер көптеген жарақаттанғандар болған жағдайларда медициналық басшылықты жүргізеді және нұсқаулар береді. Олар медициналық эвакуация және жедел жәрдем машиналарында жұмыс істейді. Олар 1976 жылғы Дәрігерлер жарлығымен (Декретпен) заңды түрде бекітілген. 2016 жылы Негевтегі Бен-Гурион университетінде жүргізілген зерттеуде, даярланған парамедиктердің 73% бес жыл ішінде жұмысын тоқтатып, 93% он жыл ішінде емдеуді тоқтататыны анықталды.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда жедел жәрдем қызметі Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін бастапқыда муниципалитеттердің қарауында болды. Оқыту көбінесе ішкі жүйеде жүргізілді, бірақ ұлттық үйлестіру деңгейі қызметкерлерді даярлаудың біркелкіленуіне әкелді. 1974 жылы жедел жәрдем қызметтері округтік деңгейдегі агенттіктерге, ал 2006 жылы аймақтық агенттіктерге біріктірілді. Аймақтық жедел жәрдем қызметтері, көбінесе трасттар, Ұлттық денсаулық сақтау жүйесінің (NHS) бағынысында болады және қазіргі таңда оқыту мен біліктіліктердің айтарлықтай стандартталуына қол жеткізілді. Ұлыбританияда жедел жәрдем қызметкерлерінің үш деңгейі бар. Клиникалық біліктіліктің арту ретімен: жедел жәрдем көмекшілері, жедел медициналық техникалар және фельдшерлер. Бүгінде фельдшерлерден университет білімі күтіледі, қазіргі кіру деңгейі – ауруханаға дейінгі күтім немесе фельдшерлік ғылымдар бойынша бакалавр дәрежесі. «Фельдшер» атағы заңмен қорғалғандықтан, оны пайдаланатындар Денсаулық сақтау және күтім саласындағы кәсіптер кеңесінде (HCPC) тіркелуі керек. Тіркелу үшін талаптарға сәйкес болу қажет, соның ішінде бекітілген курстан алынған білім болуы керек. Кіру талаптарының өзгеруі қазіргі тіркелген фельдшерлерге әсер етпейді, олардың кейбіреулері тек кіру біліктілігіне ие, бірақ фельдшерлер көбінесе «қосымша» курстар арқылы біліктілігін арттырады, мысалы, бакалавр дәрежесіне жету үшін. Бұл фельдшерлердің біліктіліктерінің кең ауқымына алып келді, ал кейбір біліктіліктер (мысалы, Жоғары немесе Фельдшерлік практика бойынша магистр дәрежесі) фельдшерлік тағайындама үшін міндетті алғышарттар болып табылады. Фельдшерлер NHS және тәуелсіз жедел жәрдем қызметтері, әуелік жедел жәрдем, жедел жәрдем бөлімдері және басқа да баламалы орталарда жұмыс істейді. Кейбір фельдшерлер фельдшер-дәрігер болып жұмыс істейді, бұл дәрігер-дәрігерге ұқсас, ауруханаға дейінгі ортада тәуелсіз жұмыс істейтін рөл. Бұл толыққанды дербес рөл және мұндай жоғары білікті фельдшерлер қазір ауруханаларда, жедел жауап тобы сияқты қоғамдық командаларда, сондай-ақ жалпы практикада жұмыс істейді, онда олардың міндеттері жедел жағдайлар, күрделі созылмалы күтім және өмір соңындағы басқаруды қамтиды. Олар дәрігерлер, медбикелер, фельдшерлер, физиотерапевтер, медициналық қызметкерлер, денсаулық сақтау көмекшілері және клиникалық фармацевттерден тұратын денсаулық сақтау саласының кәсіби командасының құрамында жұмыс істейді. Фельдшер-дәрігерлер «маман» атағын алу үшін MRCGP үлгісіндегі емтиханды (қолданбалы білім емтихандары, клиникалық дағдылар және жұмыс орнындағы бағалаудың үйлесімі) тапсырады. Қазіргі уақытта дербес және қосымша рецепт жаза алатын осы саладағы фельдшерлердің саны артып келеді. Сондай-ақ, жедел жағдайларда көмек көрсететін фельдшерлер де бар. 2018 жылы Ұлыбритания үкіметі фельдшерлерге дербес рецепт жазуға рұқсат беретін заңнаманы өзгертті, бұл фельдшерлер үшін жаңа мүмкіндіктер ашады. Бұл 2018 жылдың 1 сәуірінен бастап күшіне енді, бірақ нұсқаулықтар әлі дайындалып жатқандықтан, дереу практикаға әсер етпеді.

In the United Kingdom, ambulances were originally municipal services after the end of World War II. Training was frequently conducted internally, although national levels of coordination led to more standardization of staff training. Ambulance services were merged into county level agencies in 1974, and then into regional agencies in 2006. The regional ambulance services, most often trusts, are under the authority of the National Health Service and there is now a significant standardization of training and skills. The UK model has three levels of ambulance staff. In increasing order of clinical skill these are: emergency care assistants, emergency medical technicians, and paramedics. Today, university qualifications are expected for paramedics, with the current entry level being a Bachelor of Science degree in Pre Hospital Care or Paramedic Science. As the title "Paramedic" is legally protected, those utilising must be registered with the Health and Care Professions Council (HCPC), and in order to qualify for registration you must meet the standards for registration, which include having a degree obtained through an approved course. The change of entry requirements does not affect currently registered Paramedics, some of whom will still only have their entry qualification, but it is common for Paramedics to continue to progress through "top up" courses, for instance, to work towards a Bachelors of Science degree. This has led to Paramedics holding a wide range of qualifications, with some qualifications (such as master's degrees in Advanced or Paramedic Practice) being a pre requisite for paramedic prescribing. Paramedics work in various settings including NHS and Independent Ambulance Providers, Air Ambulances, Emergency Departments and other alternative settings. Some paramedics have gone on to become Paramedic Practitioners, a role that practices independently in the pre hospital environment in a capacity similar to that of a nurse practitioner. This is a fully autonomous role, and such senior paramedics are now working in hospitals, community teams such as rapid response teams, and also in increasing numbers in general practice, where their role includes acute presentations, complex chronic care and end of life management. They work as part of the allied health professional team including Doctors, Nurses, physician Associates, Physiotherapists, Associate Physicians, Health Care Assistant and Clinical Pharmacists. Paramedic Practitioners also undertake examinations modelled upon the MRCGP (a combination of applied knowledge exams, clinical skills and work place based assessment) in order to use the title "specialist". There are also now a growing number of these advanced paramedics who are independent and supplementary prescribers. There are also 'Critical Care Paramedics' who specialise in acute emergency incidents. In 2018, the UK government changed legislation allowing Paramedics to independently prescribe, which will open new pathways to Paramedics to progress into. This came into force on 1 April 2018, but did not immediately affect practice as guidance was still being written.

Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттарында парамедиктерді даярлаудың ең төменгі стандарттары кәсіби білім беру деңгейі деп есептеледі, бірақ көптеген колледждер парамедик мамандығы бойынша ассоцият немесе бакалавр дәрежесін алу мүмкіндігін ұсынады. Парамедиктерді оқыту бағдарламалары әдетте АҚШ-тың NHTSA EMS оқу жоспарына, DOT немесе EMT ұлттық тізіліміне сәйкес жүзеге асырылады. Көптеген аккредиттелген қауымдық колледждер парамедиктерді даярлау бағдарламаларын және екі жылдық ассоцият дәрежесін ұсынады, ал бірнеше университеттер төрт жылдық бакалавриат бағдарламасын ұсынады. Ұлттық стандарт бойынша курс талаптарында парамедик бағдарламасы үшін кемінде 1500 сағаттан астам оқу және 500 сағаттан астам клиникалық тәжірибе болуы керек, бұл бағдарламаның аккредиттелуіне және ұлттық деңгейде мойындалуына мүмкіндік береді. Кіру талаптары әртүрлі болуы мүмкін, бірақ көптеген парамедиктерді даярлау бағдарламаларына жедел медициналық техника ретінде кемінде бір жылдық жұмыс тәжірибесі немесе аккредиттелген колледж немесе университеттің анатомия және физиология курстарын аяқтау сияқты алғышарттар қойылады. Кейбір штаттарда парамедиктер үздіксіз білім алу үшін 50 сағаттан астам уақыт жұмсауы керек, сондай-ақ педиатриялық және кардиологиялық жансақтау бойынша біліктілігін сақтауы тиіс. Ұлттық тізілім сертификатын сақтау үшін 70 сағаттан астам уақыт талап етіледі немесе әр екі жыл сайын компьютерлік адаптивті тестті (90-120 сұрақтан) қайта тапсыру арқылы қайта сертификаттануға болады. Парамедицина өз стандартына және білімдер жиынтығына ие, дербес кәсіп ретінде дамуда және көптеген аймақтарда парамедиктер өздерінің кәсіби ұйымдарын құрған. Шешілген дайындықтан өткен, белгілі бір процедураларды ғана орындайтын алғашқы техниктер Австралия, Оңтүстік Африка, Ұлыбритания және Канада, сондай-ақ АҚШ-тың Орегон штаны сияқты елдерде кіру деңгейінде диплом талап етілетін мамандыққа айналды.

Украина

2017 жылы Шұғыл медициналық көмек реформасы аясында Денсаулық сақтау министрлігі екі мамандық енгізді: «парамедик» және «жедел жәрдем фельдшеры».

Жұмыспен қамту құрылымы

Парамедиктер әртүрлі ұйымдарда жұмыс істейді және олардың қызметтері әлемнің әртүрлі аймақтарында әртүрлі ұйымдық құрылымдарда жүзеге асырылуы мүмкін. Парамедиктердің жаңа және дами жұмыс істеу саласы – олардың практикасын салыстырмалы түрде қарапайым алғашқы медициналық көмек және бағалау қызметтерін ұсынуға кеңейту. Кейбір парамедиктер өздерінің жұмысын, көбінесе жұмыс істейтін ортаға байланысты мамандандыра бастады. Осының алғашқы мысалдары авиациялық медицина және тікұшақтарды пайдалану, сондай-ақ ауыр сырқаттармен күресіп жатқан науқастарды емдеу орталықтары арасында тасымалдау болды. Кейбір елдер әлі де пациенттерді тасымалдау үшін дәрігерлерді, медбикелерді және техниктерді пайдаланады, бірақ бұл жұмыс көбінесе тәжірибелі және жоғары білікті парамедиктерге жүктеледі. Басқа мамандану салаларына тактикалық парамедиктер (полиция бөлімшелерінде жұмыс істейтіндер), теңіз парамедиктері, қауіпті заттармен (Hazmat) жұмыс істейтін командалар, қалалық іздеу-құтқару қызметтері, сондай-ақ теңіздегі мұнай платформаларында, мұнай және минералдарды барлау тобында және әскери қызметте жұмыс істейтін парамедиктер жатады. Парамедиктердің көпшілігі аймақтық жедел медициналық жәрдем қызметінде жұмыс істейді, бірақ бұл жұмыс беруші әртүрлі модельдер бойынша жұмыс істеуі мүмкін, оның ішінде дербес мемлекеттік жедел жәрдем қызметі, өрт сөндіру бөлімі, ауруханаға қарасты қызмет немесе келісімшарт бойынша жұмыс істейтін жеке компания. Вашингтон штатында өрт сөндірушілерге парамедиктерді оқыту тегін ұсынылған. Сонымен қатар, көптеген парамедиктер өз еріктерімен қалың жерде немесе жабайы табиғатта құтқару тобына және шағын қалалардағы құтқару отрядына қатысады. Егер жедел жәрдем қызметін өрт сөндіру бөлімі ұстаса, парамедиктер мен жедел жәрдемшілер медициналық дағдылармен қатар өрт сөндіру және құтқару дағдыларын да меңгеруі керек, және керісінше. Кейбір жағдайларда, мысалы, Лос-Анджелес округінде, өрт сөндіру бөлімі жедел медициналық жәрдем көрсетуі мүмкін, бірақ оны жылдам жауап беру немесе құтқару бөлімі ретінде, емес, пациенттерді тасымалдауға арналған жедел жәрдем машинасы ретінде жүзеге асырады. Қалалық жедел жәрдем қызметтері мен парамедиктердің қызметтері аймаққа қарай, тіпті бір елде немесе штатта да әртүрлі болуы мүмкін. Мысалы, Канадада Британдық Колумбия провинциясы провинциялық жедел жәрдем қызметін (British Columbia Ambulance Service) ұйымдастырса, ал Онтариода бұл қызметті әрбір муниципалитет өздігінен ұйымдастырады, я толыққанды жедел жәрдем қызметі ретінде, өрт сөндіру қызметімен байланыстырылған немесе үшінші тарапқа келісімшарт бойынша тапсырылған күйінде.

Paramedics are employed by a variety of different organizations, and the services they provide may occur under differing organizational structures, depending on the part of the world. A new and evolving role for paramedics involves the expansion of their practice into the provision of relatively basic primary health care and assessment services. Some paramedics have begun to specialize their practice, frequently in association with the environment in which they will work. Some early examples of this involved aviation medicine and the use of helicopters, and the transfer of critical care patients between facilities. While some jurisdictions still use physicians, nurses, and technicians for transporting patients, increasingly this role falls to specialized senior and experienced paramedics. Other areas of specialization include such roles as tactical paramedics working in police units, marine paramedics, hazardous materials (Hazmat) teams, Heavy Urban Search and Rescue, and paramedics on offshore oil platforms, oil and mineral exploration teams, and in the military. The majority of paramedics are employed by the emergency medical service for their area, although this employer could itself be working under a number of models, including a specific autonomous public ambulance service, a fire department, a hospital based service, or a private company working under contract. In Washington, firefighters have been offered free paramedic training. There are also many paramedics who volunteer for backcountry or wilderness rescue teams, and small town rescue squads. In the specific case of an ambulance service being maintained by a fire department, paramedics and EMTs may be required to maintain firefighting and rescue skills as well as medical skills, and vice versa. In some instances, such as Los Angeles County, a fire department may provide emergency medical services, but as a rapid response or rescue unit rather than a transport ambulance. The provision of municipal ambulance services and paramedics, can vary by area, even within the same country or state. For instance, in Canada, the province of British Columbia operates a province wide service (the British Columbia Ambulance Service) whereas in Ontario, the service is provided by each municipality, either as a distinct service, linked to the fire service, or contracted out to a third party.

Медициналық-құқықтық орган

Медициналық-құқықтық аспектілер жедел жәрдем қызметкерлерінің жұмыс істейтін аймақтағы жедел медициналық жәрдем көрсету жүйесінің жалпы құрылымымен тығыз байланысты. Көптеген жағдайларда фельдшерлер дәрігерлік директордың тікелей өкілі ретінде жұмыс істейді және оның лицензиясымен практика жасайды. АҚШ-та дәрігер әр штаттың Медициналық практика туралы заңына сәйкес өкілеттік беруге құқылы. Бұл фельдшерге заң бойынша белгілі бір шектеулерде тәжірибе жасауға, сондай-ақ штаттың Денсаулық сақтау министрлігінің (DOH) нұсқауларын және медициналық бақылауды сақтауға мүмкіндік береді. Мұндай тәжірибе жасауға берілетін өкілеттік тұрақты бұйрықтар (протоколдар) (офлайн медициналық бақылау) және телефон немесе радиоарқылы тікелей дәрігермен кеңесу (онлайн медициналық бақылау) нысанында жүзеге асырылады. Осы үлгі бойынша фельдшерлер ауруханадан тыс жердегі аймақтық дәрігерлердің өкілдерінің рөлін атқарады, дербес клиникалық шешімдер қабылдауға құқылы. Егер фельдшерлер тиісті органға тіркелген, денсаулық сақтау мамандары болып танылса, олар өз мамандықтары үшін бекітілген барлық процедураларды, соның ішінде рецепт бойынша берілетін дәрі-дәрмектерді қолдануға құқылы және реттеуші органға жауапты болады. Мысалы, Ұлыбританияда Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер жөніндегі кәсіби кеңес фельдшерлерді реттейді және оларды сөгіс жасай алады немесе тізілімнен шығара алады. Кейбір жағдайларда фельдшерлер өздерінің біліктілігін арттырып, практикалық фельдшер немесе жоғары санаттағы фельдшер мәртебесіне қол жеткізе алады, бұл оларға дәрі-дәрмектердің кең ауқымын қолдануға және клиникалық дағдыларды кеңінен пайдалануға мүмкіндік береді. Кейбір аймақтарда фельдшерлерге тек өмірге қауіпті жағдайларда ғана, физикалық қатысуын қамтамасыз ететін дәрігердің көмегімен көптеген кеңейтілген дағдыларды қолдануға рұқсат етіледі.