Кіріспе

Техас революциясының алғашқы әскери қақтығысы Гонзалес шайқасы Техас революциясының алғашқы әскери қақтығысы болды. Бұл шайқас 1835 жылдың 2 қазанында Техас штатының Гонзалес қаласының жанында техастық қоныс аударушылар мен мексика армиясының жасағы арасында болды. 1831 жылы Грин ДеУитт мексика билігінен Гонзалес қоныс аударушыларына команч шабуылдарынан қорғану үшін зеңбірек беруді сұрады. Бір зеңбірек сұраған жағдайда қайтарылады деген шартпен берілді. Келесі төрт жылда Мексикадағы саяси жағдай нашарлап, 1835 жылы бірнеше штаттар көтеріліске шықты. Қақтығыстар кеңіне тарағанда, Техастағы барлық мексикалық әскерлердің қолбасшысы полковник Доминго де Угартехеа Гонзалес тұрғындарының қарумен қалуын ақылға сыймас деп санады және зеңбіректі қайтаруды сұрады. Алғашқы өтініш қабылданбағаннан кейін, Угартехеа 100 драгунды зеңбіректі алу үшін жіберді. 29 қыркүйекте әскерлер Гонзалесқа жақындады, бірақ қоныс аударушылар оларды қаладан шығарып алу үшін түрлі сылтаулар келтірді, сонымен қатар жақын маңдағы елді мекендерден көмек сұрап құпия хабаршылар жіберді. Екі күн ішінде Гонзалесте 140-қа жуық техастық жиналды, олардың барлығы зеңбіректен бас тартпауға бекінді. 1 қазанда қоныс аударушылар шайқас бастау туралы дауыс берді. Мексикалық әскерлер 2 қазанның таңында техастықтардың лагеріне жақындағанда оқ ашты. Бірнеше сағаттан кейін мексикалық әскерлер шегінді. Бұл қақтығыстың әскери маңызы болмаса да, ол қоныс аударушылар мен мексика үкіметі арасындағы айқын үзіліс болды және Техас революциясының басталуы деп есептеледі. Бұл жаңалық АҚШ-қа тарады, онда оны «Техастың Лексингтоны» деп атады. Техастықтар шайқаста екі зеңбірек қолданды: даулы алты фунттық қола зеңбірек және бір фунттық немесе одан аз калибрлі темірден жасалған испандық эмерил. 1824 жылғы Мексика Конституциясы елдің иммиграциялық саясатын жеңілдетіп, шетелдік иммигранттарға Мексиканың Техас сияқты шекаралық аймақтарында қоныстануға және құлдарын әкелуге мүмкіндік берді. 1825 жылы америкалық Грин ДеУитт Сан-Маркос және Гвадалупе өзендерінің қосылған жеріне жақын Техаста 400 отбасын қоныстандыруға рұқсат алды. ДеУитт колониясы жергілікті каранкава, тонкава және команчи тайпаларының шабуылына жиі ұшырады, ал 1826 жылдың шілдесінде олар астана Гонзалес қаласын қиратты. Қала келесі жылы ДеУитт каранкава және тонкавамен бейбіт келісімдерге қол жеткізгеннен кейін қайта құрылды. Команчилер келесі бірнеше жылда елді мекенге үнемі шабуылдар жасады. Қаланы қорғау үшін әскери күштерді жұмсауға жағдай болмағандықтан, 1831 жылы аймақтың саяси басшысы Гонзалес қоныс аударушыларына алты фунттық зеңбірек жіберді. Тарихшы Томас Рикс Линдли Грин ДеУитт мексика билігінен зеңбірек сұраған хат жазғанын және олар сұрағанда қайтару шартымен испандық алты фунттық қола зеңбірекпен жауап бергенін айтады. Линдли техастықтарда бір фунттық немесе одан аз калибрлі темір зеңбірек те болғанын айтады. 1829 жылы Мексика құлдықты тоқтатып, бүкіл Мексикадағы құлдарды босатті, бірақ Техастағы американдық иммигранттар үшін ерекше жағдай жасалды. 1830 жылдың сәуір айында Мексика жаңа иммигранттарға шекарасын жапты, олар бұрыннан бар колонияға қосылуға рұқсат алмаған. 1830 жылдары Мексика үкіметі федералистік және централистік саясат арасында теріс-теріс қозғалды. 1835 жылы централизмге қарай иілгенде, Мексиканың бірнеше штаттары көтеріліске шықты. Маусым айында Техастағы қоныс аударушылардың шағын тобы саяси тәртіпсіздікті баж салығын төлеуден бас тарту үшін пайдаланды, бұл оқиға Анахвак көтерілісі деп аталды. Федералды үкімет Техасқа көбірек әскер жіберіп жауап берді. Қоғамдық пікір қақтығысқа толы болды. Кейбір қауымдар түрлі себептермен көтерілісті қолдады. Жаңа саясат, құлдықтың және иммиграцияның тыйылуы, сондай-ақ заңдардың және импорттық тарифтердің күшейтілуі көптеген иммигранттарды көтеріліске итермеледі. Мексиканың Техас шекарасындағы аймақта негізінен АҚШ-тан келген иммигранттар тұрды, олардың кейбіреулері заңды, бірақ көпшілігі заңсыз болды. Кейбір иммигранттар өздерімен бірге көптеген құлдарды әкелді, сондықтан 1836 жылға қарай 38 470-ке жуық тұрғынның арасында шамамен 5000 құл болды. Басқалары, Гонзалес сияқты, Мексика президенті Антонио Лопес де Санта-Аннаның орталық үкіметіне адалдығын жариялады. Жергілікті басшылар қоныс аударушылардың көпшілігі тәуелсіздікті, федерализмге оралуды немесе қазіргі жағдайды қалайтынын анықтау үшін кеңес шақыруды бастады. Кейбір басшылар мексикалық шенеуніктер мұндай жиынды революцияға қадам деп қарауы мүмкін деп уайымдаса да, тамыздың соңына қарай көптеген қауымдар 15 қазанға жоспарланған кеңеске делегаттар жіберуге келісті. Осы аралықта көптеген қауымдар әскери күштердің шабуылынан қорғану үшін техастық милиция жасақтарын құрды. 10 қыркүйекте мексикалық әскер Гонзалес тұрғынын ұрып-соқты, бұл кеңінен наразылық пен халықтың наразылығына әкелді. Техастағы барлық мексикалық әскерлердің қолбасшысы полковник Доминго де Угартехеа колонистерге қарыз берілген зеңбіректі қайтару үшін корпорал мен бес сарбазды жіберді. Тарихшы Стивен Хардиннің сөзінше, «зеңбірек намысқа айналды және күтпеген оқиғаға себеп болды. Гонзалес тұрғындарының осы қаруды үлкен шиеленіс кезінде беруге ниеті жоқ еді». Әскерлер зеңбірексіз қаладан шығарылды.

Кіріспе

Понтон Угартехеяның қарызға алынған пушканы қайтарып алу үшін қосымша әскер жіберуін күтті. Бірінші солдат тобы Гонзалестен шығысымен, Понтон дереу жақын маңдағы Мина қаласына көмек сұрап хабаршы жіберді. 300-ге дейін сарбаз Гонзалеске жорыққа шығады деген қауесет тез тарады. Техас штатының ең беделді адамы және қоныс аударушылардың де-факто басшысы Стивен Ф. Остин, айналасындағы қауымдарға жағдайды жеткізу үшін хабаршылар жіберді. Остин техастықтарды қорғанысқа дайындалуға шақырды, себебі мексикалық әскерге қарсы негізсіз шабуыл жасау, соғыс ресми түрде басталған жағдайда, АҚШ-тан алатын қолдауды шектеуі мүмкін. Кастаньеда мен оның әскері өзеннен өтуге оңай жол болмағандықтан, өзенге ең жақын биік жерге орналасты. Үш техастық пушканы жерлеуге асықты, ал қалғандары көмек сұрап жақын маңдағы қауымдарға аттанды. Техас милициясының роталары әдетте өз командирлерін сайлап алатын, ал Гонзалесте жиналғандар Мартинге есеп берудің орнына өз капитанын таңдау құқығын пайдаланды. Файеттен келген Джон Генри Мур көшбасшы болып сайланды, ал Колумбадан келген Джозеф Вашингтон Эллиот Уоллес және Эдвард Берлсон тиісінше екінші және үшінші командирлер болып сайланды. 30 қыркүйекте Кастаньеда пушканы қайтару туралы өтінішін қайталап, тағы да бас тартты. Техастықтар мәселені тікелей Угартехеямен талқылауды талап етті. Олардың өкілінің сөзіне сүйенсек, осыған дейін "мен сізге бере алатын жалғыз жауап – мен қазір де, болашақта да сізге пушканы тапсырмаймын". Кастаньеда Угартехеяға техастықтардың уақытты кешіктіріп отырғанын, мүмкін, күштерді жинау үшін уақыт беруді көздеп отырғанын хабарлады. Сан-Антонио-де-Бексарда Угартехея жеке ісімен қалада болған Гонзалес тұрғыны, доктор Ланселот Смизерден Кастаньедаға қоныс аударушыларды бұйрықтарды орындауға көндіруге көмектесуін сұрады. Техастықтар пушканы қазып шығарды және оны арба дөңгелектеріне орнатты. Пушка доптары болмағандықтан, олар пушканы толтыру үшін металл сынықтарын жинады. Жергілікті методист пасторы В. П. Смит, Американ революциясына жиі сілтеме жасайтын уағызында олардың ісін баталады.