Кіріспе

Магнетометрдің түрі

SQUID (суперөткізгіш кванттық интерференциялық құрылғы) – өте әлсіз магниттік өрістерді өлшеуге арналған, Жозефсон тораптарын қамтитын суперөткізгіш контурларға негізделген жоғары сезімтал магнитометр. SQUID құрылғылары бірнеше күн бойы орташа өлшемдермен 5×10−14 Т дейін өрістерді өлшеуге жеткілікті сезімтал. Олардың шу деңгейі 3 fT·Hz−1/2 дейін төмен. Салыстыру үшін, әдеттегі тоңазытқыш магнит 0,01 тесла (10−2 Т) тудырады, ал жануарлардағы кейбір процестер 10−9 Т және 10−6 Т аралығында өте кішкентай магниттік өрістер тудырады. 2000 жылдардың басында ойлап табылған SERF атомдық магнитометрлері, ықтимал, одан да сезімтал, бірақ криогендік салқындатуды қажет етпейді, алайда олардың көлемі бірнеше есе үлкен (~1 см3) және дерлік нөлдік магниттік өрісте жұмыс істеуі керек.

Тарих және дизайн

SQUID-тің екі негізгі түрі бар: тұрақты ток (DC) және радиожиіліктік (RF). RF SQUID-тері бір ғана Джозефсон торабымен (суперөткізгіш туннельдік торап) жұмыс істей алады, бұл оларды өндіруді арзандатуы мүмкін, бірақ олардың сезімталдығы төмен.

RF СКВИД

RF SQUID 1965 жылы Роберт Жаклевик, Джон Дж. Лэмб, Арнольд Сильвер және Джеймс Эдвард Циммерман компаниясы «Фордта» ойлап тапқан. RF SQUID резонанстық контур схемасына индуктивті түрде жалғанады. Сыртқы магнит өрісіне байланысты, SQUID резистивті режимде жұмыс істегенде, контур схемасының тиімді индуктивтілігі өзгереді, соның салдарынан контур схемасының резонанстық жиілігі өзгереді. Бұл жиілікті өлшеу оңай, сондықтан схемадағы жүктемелік кедергідегі кернеу түрінде туындайтын жоғалтулар қолданылатын магниттік ағымның периодына байланысты өзгереді. Нақты математикалық сипаттама үшін Эрне және басқалардың бастапқы мақаласына жүгініңіз.

Қолданылуы

SQUID-тердің жоғары сезімталдығы оларды биологияны зерттеуге өте ыңғайлы етеді. Мысалы, Магнитоэнцефалография (МЭГ) мидың ішкі нейрондық белсенділігі туралы қорытындылар жасау үшін SQUID массивінен алынған өлшемдерді пайдаланады. SQUID-тер мидың (kHz) шығаратын сигналдарына қызығушылық тудыратын ең жоғары уақытша жиіліктен әлдеқайда жоғары жылдамдықпен жұмыс істей алатындықтан, МЭГ жақсы уақытша ажыратымдылыққа қол жеткізеді. SQUID-тер қолданылатын тағы бір сала – магнитогастрография, ол асқазанның әлсіз магнит өрістерін тіркеуге арналған. SQUID-тің жаңа қолданысы – ауыз арқылы қабылданатын дәрі-дәрмектердің жолын анықтау үшін қолданылатын магниттік маркерді бақылау әдісі. Клиникалық жағдайда SQUID-тер кардиологияда диагностика және тәуекелді бағалау үшін жүректің магниттік өрісін анықтайтын магниттік өрісті бейнелеуге қолданылады. SQUID-терді ең көп қолданылатын коммерциялық қолданысы магниттік қасиеттерді өлшеу жүйелерінде (MPMS). Бұл бірнеше өндірушілер жасаған, материалдық үлгінің магниттік қасиеттерін өлшейтін, дайын жүйелер. Бұл әдетте 300 мК-ден шамамен 400 К-қа дейінгі температура диапазонында жүзеге асырылады. Соңғы он жылда SQUID сенсорларының мөлшері кішірейгендіктен, мұндай сенсор атомдық күш микроскопы (AFM) зондының ұшына орнатылуы мүмкін. Мұндай құрылғы үлгінің бетінің тегіссіздігін және жергілікті магниттік ағынды бір уақытта өлшеуге мүмкіндік береді. Мысалы, SQUID-тер магниттік-резонанстық томография (МРТ) жүргізу үшін детектор ретінде қолданылады. Жоғары өрісті МРТ-де прецессиялық өрістер бір-немесе бірнеше тесланы құрайды, ал SQUID анықтаған МРТ микротесла диапазонындағы өлшеу өрістерін пайдаланады. Дәстүрлі МРТ жүйесінде сигнал өлшеу жиілігінің квадратына пропорционалды (соның салдарынан прецессиялық өріс): жиіліктің бір қуаты – бұл қоршаған температурадағы спиндердің термиялық поляризациясынан, ал екінші қуат – пикап катушкасындағы индукцияланған кернеудің прецессиялық магниттеу жиілігіне пропорционалды екендігінен туындайды. Алайда, алдын ала поляризацияланған спиндерді SQUID-тің түзетілмеген детекциясы жағдайында ЯМР сигналының күші прецессиялық өріске тәуелді емес, бұл Жердің магниттік өрісінің деңгейіндегі өте әлсіз өрістерде МРТ сигналын анықтауға мүмкіндік береді. SQUID анықтаған МРТ жоғары өрісті МРТ жүйелеріне қарағанда, мысалы, мұндай жүйені құруға қажетті төмен шығындар және оның ықшамдығы сияқты артықшылықтарға ие. Бұл принцип адам аяқ-қолдарының суретін алу арқылы көрсетілді, ал оның болашақ қолданылуы ісіктерді тексеруді қамтуы мүмкін. Тағы бір қолданыс – сұйық гелийге батырылған SQUID-ті зонд ретінде пайдаланатын сканерлік SQUID микроскопы. SQUID-терді мұнай іздеу, минералдарды барлау, жер сілкінісін болжау және геотермалдық энергияны зерттеуде пайдалану суперөткізгіш технологияның дамуымен кеңінен таралуда; олар сондай-ақ гравитациялық толқындарды анықтау сияқты әртүрлі ғылыми қолданыстарда дәл қозғалыс сенсорлары ретінде қолданылады. Гравитациялық Зонд В-де жалпы салыстырмалылық теориясының шектерін тексеру үшін қолданылатын төрт гироскоптың әрқайсысында SQUID сенсорлары орнатылған. D Wave Systems 2000Q кванттық компьютері үшін негіз ретінде супер суытылған ниобий сымдарынан жасалған SQUID қолданылады.

Өтпелі жиекті сенсорлар

SQUID-тің ең кең таралған қолданыстарының бірі – суперөткізгіш Transition шеттік сенсорларын оқу. Қазіргі уақытта жүздеген мыңдаған көптеген SQUID-тер transition шеттік сенсорлармен байланыстырылып, ғарыздық микротолқындық фонды зерттеу, рентген астрономиясы, әлсіз өзара әрекеттесетін массивті бөлшектерден құралған қара материяны іздеу және синхротрон жарық көздерінде спектроскопия жүргізу үшін қолданылуда.

Суық қара материя

Кванттық лимит жақын SQUID күшейткіштері деп аталатын жетілдірілген SQUID-тер Вашингтон университетіндегі Axion Dark Matter Experiment (ADMX) экспериментінің негізін құрайды. Аксиондар суық қара материяның маңызды кандидаттары болып саналады.

Ұсынылған пайдалану

Су астына қарсы күресте пайдалану үшін теңіздік патрульдік ұшақтарға орнатылатын магниттік аномалияларды анықтағыш (MAD) ретінде әскери қолданысқа ие болу мүмкіндігі бар. SQUID-тер суперпарамагниттік релаксометрияда (SPMR) қолданылады, бұл технология SQUID сенсорларының жоғары магниттік өріс сезімталдығы мен магнетит нанобөлшектерінің суперпарамагниттік қасиеттерін пайдаланады. Бұл нанобөлшектер парамагниттік, яғни сыртқы өріс әсер еткенше магниттік моментке ие емес, содан кейін ферромагниттікке айналады. Сыртқы магниттік өріс алынғаннан кейін нанобөлшектер ферромагниттік күйден парамагниттік күйге дейін ыдырайды, бұл ыдырау уақыты бөлшектердің мөлшеріне және олар сыртқы бетке байланысқан-байланбағандығына байланысты өзгереді. SQUID сенсорлары арқылы ыдырау магниттік өрісін өлшеу нанобөлшектерді анықтау және локализациялау үшін қолданылады. SPMR қолданылу аймақтарына қатерлі ісіктерді анықтау кіруі мүмкін.