Кіріспе
Тир патшасы – қазіргі Ливан аумағындағы ежелгі Финикия қаласы Тирдің билеушісі болған. Б.з.д. 990–785 жылдарға дейін билік еткен 12 патшаның дәстүрлі тізімі, Иосиф Флавийдің «Апионға қарсы» еңбегінде цитата келтірілген Ефестік Менандрдың жоғалған тарихынан алынған (I. 116–127). Иосиф Флавий Менандрдың тізімін Тирдің өзіндегі жылнамалардан алғанын мәлімдейді. Иосиф Флавий Менандр «Апионға қарсы» еңбегінде (I. 154–160) б.з.д. 591–532 жылдарға дейін билік еткен 9 патша мен сот бастысының тізімін де келтіреді.
The King of Tyre was the ruler of Tyre, the ancient Phoenician city in what is now Lebanon. The traditional list of 12 kings, with reigns dated to 990–785 BC, is derived from the lost history of Menander of Ephesus as quoted by Josephus in Against Apion I. 116–127. Josephus asserts that Menander had drawn his list from the chronicles of Tyre itself. Menander Josephus also contains a list of 9 kings and judges, with reigns dated to 591–532 BC in Against Apion I. 154–160.
Грек мифологиясына негізделген ежелгі Тир билеушілері
Агенор шамамен 2050–1450 ж.б.д. Посейдонның немесе Белустың ұлы. Грек тарихшысы Геродот (шамамен 484–425 ж.б.д.), Ахеменид империясының құрамындағы Галикарнас қаласында туған, Грек-парсы соғыстарының (499–449 ж.б.д.) соңында жазылған «Тарихтар» еңбегінде Агенордың 450 ж.б.д. Тирге сапар жасағанға дейін 1000 немесе 1600 жыл бұрын өмір сүргенін айтқан. Феникс – Агенордың ұлы. Ол финикиялықтардың атын берген адам деп есептеледі.
Қола дәуірінің соңғы билеушілері
Әби Милку шамамен 1350–1335 ж.б.д. Амарна хаттары дәуірінде Тир қаласының қала басшысы/билеушісі болған (1350–1335 ж.б.д.).
Сидондықтардың патшалары (Тир астанасы), б.з.д.
Менандрдың Абибаалдан Пигмалионға дейінгі Тир патшалары тізімін қайта құру мерзімдері үш тәуелсіз дереккөз арқылы үш жерде расталды: Киелі кітаптағы синхронизм (Хирамның Сүлейменге ғибадатхана салуға көмектесуі, б.з.д. 967 жылдан бастап), Ассирия жазбасы (Баал Эсер II/Балазерос II-нің б.з.д. 841 жылы III Салманасерге салық төлеуі) және Рим тарихшысы (Помпей Трог, Карфагеннің немесе Дидоның бауыры Пигмалионнан қашуын оның билік еткенінің жетінші жылына, б.з.д. 825 жылға, Римнің құрылуына 72 жыл бұрын жатқызды). Абибаал 993–981 б.з.д. Оның бастапқы мерзімі болжаммен айтылған. Хирам I 980–947 б.з.д. Дәуіт пен Сүлейменнің замандасы. Баал Эсер I (Балазерос I, Баал Мазер I) 946–930 б.з.д. Абдастартус (‘Абд ‘Астарт) 929–921 б.з.д. Астартус (‘Аштарт) 920–901 б.з.д. Алдыңғысын өлтірді. Билік құрған 4 бауырдың біріншісі. Делеастарт (Далай ‘Аштарт) 900–889 б.з.д. Астарим (‘Аштар ромы) 888–880 б.з.д. Пеллес (Пиллес) 879 б.з.д. 4 бауырдың соңғысы. Итобаал I (Этбаал I) 878–847 б.з.д. Алдыңғысын өлтірді. Киелі кітаптағы Езавельдің әкесі. Баал Эсер II (Балазерос II, Баал Мазер II) 846–841 б.з.д. 841 жылы III Салманасерге салық төледі. Маттан I 840–832 б.з.д. Пигмалион мен Дидоның әкесі. Пигмалион (Пуммай) 831–785 б.з.д. Дидо Пигмалионнан қашып, оның билігі кезінде Карфагенді құрды.
Ассириялықтардың үстемдігі: б.з.б.
Жаңа Ассирия империясы бұл аймаққа бақылау орнатып, Ассирия жазбаларында аталған вассалдар арқылы билік жүргізді. Итобаал II (Түбаил) 750–739 ж.б.д. Аты тек Ирандағы Тиглат Пилезер III стеласында ғана кездеседі. Тиглат Пилезер III-ке салық төледі. Хирам II 739–730 ж.б.д. Тиглат Пилезер III-ке де салық төледі. Иматан II 730–729 ж.б.д. Элулайос (Лули) 729–694 ж.б.д. Абд Мелқар 694–680 ж.б.д. Баал I 680–660 ж.б.д.
Ассириялықтардан кейінгі кезең
Менандрдың Тир патшаларының тізімі Итобал III-ден Хирам III-ге дейінгі кезеңді де сипаттайды. Ассирияның құлдырауымен Тир тәуелсіздігін қайта алды, бірақ кейіннен Мысыр оны бірқатар жылдар бақылады. Соңында Тир Жаңа Бабыл империясының билігіне қарады. 592 ж.б.д. Итобал III (Этбаал III) 591–573 ж.б.д. Ол Езекиел кітабының 28:2 аятында Иерусалим құлаған кезде есімдері аталған патша. Карфаген 574 ж.б.д. Тирден тәуелсіздік алды.
Тирдің Шофтымы
560 жылдары монархия құлатылып, «судьялар» немесе шофтимдер басқарған олигархиялық үкімет орнатылды (мысалы, Карфагендегідей). Хирам III таққа отырғанда монархия қайта жаңғыртылды. Иосиф Флавий өзінің «Апионға қарсы» трактатында (I кітап, §21) осы судьялар туралы айтады, соңғы судья (Хирам III) Ұлы Кирмен бір замандас болған делінеді. Иосиф Флавийдің мәліметінше, Хирамның билеуі Кирдің Вавилонды басып алғаннан кейін 14 жылға дейін созылған. Кир 539 жылдың 29 қазанында Вавилонды басып алды, демек Хирам III-нің билігі б.з.д. 551-532 жылдар аралығында болды.
539-411 ж.б. парсылықтардың бақылауында
Матан IV ғ. б.з.д. 490–480 ж.ж.
Буломен б.з.д. шамамен 450 ж.ж.
Абдемон б.з.д. 420–411 ж.ж. Ол Кипрдегі Саламис қаласын биледі.
Boulomenus fl. c. 450
Abdemon c.420–411 BC. He ruled Salamis, in Cyprus.
Кипрлік Саламис билігі астында б.з.б.
Саламис қаласынан Евагор, Кипр. Ол Кипрді біріктіріп, Парсы империясынан тәуелсіздікке жетті.
Персияның бақылауында б.з.д.
Евгорас г. б.з.д. 340 ж. шамасында.
Аземилк г. б.з.д. 340–332 ж.ж. шамасында. Ол Ұлы Александрдың қамалы кезінде патша болды.
Azemilcus c.340–332 BC. He was king during the siege by Alexander the Great.
Гректер мен римдіктердің қол астында
332 жылы Ұлы Ескендір Тирді бағындырғаннан кейін, қала Селевкид (Сириялық грек) және Птолемей (Мысырлық грек) үкімшілігінің арасында кезектесіп тұрды. Финикия б.з.б. 1 ғасырында Рим Республикасының билігіне көшті. Марион (б.з.б. 42 ж.) Тирдің римдік тираны болды.