Кіріспе

Киелі кітап кейіпкері, аңыздық яһуди діни қызметкері және христиандыққа айналған Абиятар (ʾEḇyāṯār, "молшылықтың әкесі" / "мол әке"), Еврей Киелі кітабында Ахимелектің немесе Ахияхтың ұлы, Нобтағы бас діни қызметкер, Иліден тараған төртінші және Илі үйінің соңғы бас діни қызметкері.

Киелі кітаптағы оқиға

1 және 2 Самуил кітаптарында Әбиятар бірнеше рет есімдері жиі кездеседі. Осы кітаптарда айтылғандай, Әбиятар Саулдың (шамамен б.з.д. 1020–1000 жылдары билік құрған) Нобтағы қырғынынан құтылған жалғыз дін қызметкері болды, оның әкесі мен Нобтың дін қызметкерлері Саулдың бұйрығымен өлтірілді. Ол Ефодты және дін қызметкерлерінің басқа да киім-кешектерін алып, Кейлаға қашып, Дәуітке (шамамен б.з.д. 1003–970 жылдары билік құрған) қосылды. Раввиндердің әдебиеттері Дәуіттің ұрпақтарының және Нобтың дін қызметкерлерінің кейінгі қырылуының байланысты екенін көрсетеді, сондай-ақ Дәуіттің ұрпағы Жоаштың Әбиятармен бірге аман қалғанын да көрсетеді. Киелі кітапта Әбиятар Дәуітке қосылғаны, ол сол кезде Адулам үңгірінде болғаны айтылады. Ол Дәуіттің жанында қалды және ол басшысы болған топтың дін қызметкері болды. Әбиятар Дәуітке, әсіресе Абессаломның бүлігі кезінде үлкен көмек көрсетті. Дәуіт Яһуда тағына отырғанда Әбиятар бас дін қызметкері және «патшаның кеңесшісі» болып тағайындалды. Осы уақытта Елазар әулетінен Садық бас дін қызметкері болып тағайындалды. Тағы бір дерек бойынша, ол Дәуіт патша кезінде Садықпен бірге бас дін қызметкері болды. Бұл тағайындамалар Дәуіттің билігінің соңына дейін күшінде болды. 1 Патшалар кітабының 4-тарауында Садық пен Әбиятар Сүлейменнің тұсында дін қызметкерлері ретінде бірге жұмыс істегендері айтылады. Сүлейменнің орнына Адонияны таққа отырғызуға тырысқаны үшін Әбиятар қызметтен алынып, Анатоттағы үйіне жер аударылды (бас дін қызметкерінің қызметтен алынуының жалғыз тарихи мысалы). Осылайша дін қызметі Итамар әулетінен Елазар әулетіне көшті.

Рабби әдебиеттерінде

Саул патшаның Ноб қаласындағы дін қызметкерлерін қырғынға ұшыратуы кезінде бас діни қызметкер Әбиятарды құтқару Дәуіт үйі үшін қаукарлы болды; егер ол өмірін жоғалтқанда, Дәуіттің ұрпақтары Құдайдың құдіретімен Аталияның қолынан толығымен жойылған болар еді. Діни қызметкерлердің өліміне себепкер болған – Дәуіттің өзі болғандықтан, ол Әбиятарды бас діни қызметкер етіп тағайындап, бұрынғы қатесін өтеуге тырысты. Әбиятар, Киелі Рух оны тастағанға дейін, осы лауазымда қалды, ал Киелі Рухсыз бас діни қызметкер Урим мен Туммим арқылы сәтті кеңес ала алмайтын еді. Әбиятардың діни қызметтен алынуы Ели үйіне арналған қарғыстың тағы бір бөлігін орындады – яғни, діни қызмет Ели үйінен шығып кететін еді.