Кіріспе

"Егіс" сөзіне қатысты басқа терминдер
Тұқымдардың немесе көбейту материалдарының жерге жануар өсіп-өну үшін отырғызылуы

Егіс – тұқымдарды отырғызу процесі. Тұқым себілген жер немесе объект егілген жер деп сипатталады.

Әдетте себілетін өсімдіктер

Басты егіс дақылдарының ішінде сұлы, бидай және қарабидай себіледі, шөптер мен бұршақтар егіледі, ал жүгері мен соя егіледі. Егу кезінде кең қатарлар (әдетте 75 см (30 дюйм) немесе одан да көп) қолданылады, мақсаты – қатардағы жеке тұқымдар арасында нақты, тең аралықты қамтамасыз ету, осы үшін жеке тұқымдарды белгілі бір аралықпен санауға арналған түрлі механизмдер ойлап табылды.

Егіс тереңдігі

Егінде тұқымдардың үстіне көбінесе топырақ жабылмайды, себебі тұқымдарды топыраққа себу кезінде тұқымның мөлшерінен 2-3 есе тереңдік сақталады.

Қолмен себу

Қолмен себу немесе (егіс) – дайындалған топыраққа ең қолмен шашу немесе тарату (осы технологиялық термин осыдан шыққан) процесі. Әдетте, тұқымды топыраққа араластыру үшін шұңғыр немесе тырма қолданылады. Бұл әдіс кішкентай жерлерде көп еңбек талап етеді, бірақ кейбір жағдайларда әлі де қолданылады. Тегіс және қажетті мөлшерде себу үшін тәжірибе қажет. Егіс үшін қолмен себуді пайдалануға болады, бірақ бұл шөптер мен бұршақ тұқымдастардың кішкентай тұқымдарына қарағанда аз көмек береді. Қолмен себуді тұқымдық наушаларда алдын ала себумен бірге жасауға болады. Бұл суық кезде (мысалы, қоңыржай аймақтарда көктемде) өсімдіктердің жақсы өсуіне жағдай жасайды.

Тұқым бұрғылау

Егіншілікте тұқымның көп бөлігі енді тұқым себу машинасы арқылы себіледі, бұл үлкен дәлдікпен жасалады; тұқым тегіс және қажетті мөлшерде себіледі. Сондай-ақ, машина тұқымды топыраққа белгілі бір тереңдікте орналастырады, соның арқасында аз мөлшерде тұқым қолданылады. Стандартты конструкцияда көлемдік принципте жұмыс істейтін, ойықты жем беру жүйесі пайдаланылады; жеке тұқымдар саналмайды. Қатарлар әдетте 10–30 см арақашықтықта болады, бұл өсімдік түріне және өсіру жағдайларына байланысты. Топырақ түріне және жергілікті дәстүрге қарай әртүрлі қатар ашу түрлері қолданылады. Астық себу машиналарын көбінесе тракторлар тартады, бірақ оларды жылқымен де тартуға болады. Аз күш қажет болғандықтан кейде пикап жүк көліктері де пайдаланылады. Гектарына шамамен 100 кг (бір акрға 2 бушель) тұқым себу қалыпты жағдай, бірақ бұл көрсеткіш өсімдік түріне, топырақ жағдайларына және шаруаның қалауына байланысты айтарлықтай өзгеруі мүмкін. Тұқымның мөлшері артық болса, өсімдіктер жатып қалуы мүмкін, ал жеткіліксіз мөлшерде себу жердің тиімсіз пайдаланылуына, арамшөптермен күресуге және өнімнің азаюына әкеледі.

Ашық алаң

Ашық далаға себу – ауыл шаруашылығында тарихи түрде қолданылған егіс салу тәсілі. Бұл тәсілде егістік жерлері жалпылай дайындалып, тұқымды тікелей себу алдында ашық күйінде қалдырылады. Тұқым көбінесе өніп шығудан бұрын топырақ бетінде жалаңаш қалдырылады, демек, ол ағымдағы климат жағдайларына, соның ішінде дауылдарға ұшырайды. Бұл, үй шаруашылығы бақшаларында немесе заманауи ауыл шаруашылығының нақты жағдайларында қолданылатын, тұқымды топырақ астына орналастырып, өсу қарқынын және өнімділікті арттыру үшін үнемі бақылап, қолмен күтім жасайтын тұқымдық әдістен өзгеше.