Кіріспе

Тарихи тұрғыдан танымал 16 мм фильм – тарихи тұрғыдан танымал және экономикалық пленка форматы. 16 мм – пленканың енін көрсетеді (шамамен 2/3 дюйм); басқа да көп қолданылатын пленка форматтары 8 мм және 35 мм. Ол көбінесе театрлық емес (мысалы, өндірістік, оқулық, телевизиялық) фильмдер түсіруге немесе аз бюджетті фильмдерге қолданылады. Сонымен қатар, ол бірнеше ондаған жылдар бойы 8 мм фильммен және кейіннен Super 8 фильммен бірге, әуесқойлардың немесе үй кинолары түсіруге арналған танымал формат болды. Eastman Kodak 1923 жылы алғашқы 16 мм "жинақты" шығарды, ол камера, проектор, штатив, экран және тіркегіштен тұрады, құны 335 АҚШ доллары болды (1923 жылғы 335 АҚШ доллары шамамен соңғы жылдары <есептелген сомаға> тең). RCA Victor 1932 жылы 16 мм дыбысты кинопроекторды ұсынды және 1935 жылы шығарылған 16 мм камераға оптикалық дыбыс жазу құрылғысын жасады.

Тарих

Истман Кодак 1923 жылы 35 мм пленкаға қарағанда арзан балама ретінде 16 мм пленканы ұсынды, ол әуесқойларға арналған еді. Сол жылы Victor Animatograph Corporation өздерінің 16 мм камералары мен проекторларын өндіруді бастады. 1920 жылдары кәсіби сала осы форматты көбінесе "төменгі стандарт" деп атады. Кодак 28 мм Pathescope of America компаниясынан Виллард Бич Кукты жалдап, жаңа 16 мм "Кодаскоп кітапханасын" құруды тапсырды. Үйде түсірілген фильмдер жасаудан басқа, адамдар кітапханадан фильмдерді сатып алуға немесе жалға алуға мүмкіндік алды, бұл форматтың маңызды сату артықшылығы болды. 16 мм пленка әуесқойларға арналған еді және пленка негізі ретінде ацетатты қауіпсіз пленканы қолданған алғашқы форматтардың бірі болды. Кодак нитрат негізінің өте тез тұтанатынына байланысты осы формат үшін нитрат пленкасын пайдаланған емес. 35 мм нитрат пленкасы 1952 жылы тоқтатылды.

Өндірістің дамуы

16 мм дыбыссыз формат бастапқыда үй жағдайларында киноға қызығушыларға арналған еді, бірақ 1930 жылдары білім беру саласына енді. 1935 жылы оптикалық дыбыс жолдарының және, ең бастысы, Kodachrome-ның қосылуы оның танымалдығын күрт арттырды. Бұл формат Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кеңінен қолданылды, содан кейін 19 мм кәсіби кино түсіру кеңейді. Үкімет, бизнес, медицина және өнеркәсіптік тапсырыстар үшін түсірілген фильмдер 1950-1960 жылдары 16 мм кәсіби кинооператорлардың және оларға қызмет көрсететін салалардың үлкен желісін құрды. Телевизиялық өндірістің дамуы 16 мм пленканың қолданылуын арттырды, бастапқыда 35 мм-ге қарағанда оның арзандығы мен ыңғайлылығы үшін. Жаңалықтарды жинау үшін бастапқыда қолданылған 16 мм форматы теледидар бағдарламаларын жасау үшін де пайдаланылды, олар телестудияның шектеулі жағдайларынан тыс түсірілді. Үй киносы нарығы біртіндеп одан да арзан 8 мм және Super 8 мм форматтарына көшті. Жеңіл камераларды пайдаланатын 16 мм көптеген елдерде портативті бейнекамералар пайда болғанға дейін теледидар өндірісінде кеңінен қолданылды. Ұлыбританияда BBC-нің Ealing-дегі кино бөлімі 16 мм пленканы белсенді пайдаланды және өркендеген кезеңінде 50-ден астам кинотоптарды жұмысқа алды. 1960-1990 жылдар аралығында бұл топтар Arriflex ST және Eclair NPR сияқты камераларды, сондай-ақ Nagra III сияқты ширек дюймдік дыбыс жазғыштармен бірге қолданды. Осы кәсіби құралдарды пайдалана отырып, кино бөлімінің топтары BBC-нің ең маңызды бағдарламаларының түсіріліміне қатысты, олардың ішінде "Адам тіршілігі", "Панорама" және "Хроника" бар. Әдетте бес адамнан тұратын бұл шағын топтар өте тиімді жұмыс істей алды және тіпті қиын жағдайларда да 5:1-ден кем түсіру қатынасымен толық бағдарламаны түсіре алды. 1950 жылдардан бастап АҚШ-тағы жаңалықтар агенттіктері мен деректі фильмдер операторлары жиі портативті Auricon және кейін CP 16 камераларын пайдаланды, олар дыбысты тікелей пленкаға жаза алатын және дыбысты жақсартатын құрылғылармен жабдықталған. Магниттік жолақты пленканың пайда болуы дыбыстың сапасын одан әрі жақсартты. Аналогты бейне құрылғыларын ығыстырып, цифрлық бейне теледидар өндірісінде маңызды рөл атқарады. Дегенмен, 16 мм әлі де Super 16 форматта (төменде қараңыз) өзінің ерекше көрнеулігін сақтауға тырысатын өндірістерде қолданылады.

Перфорациялар

16 мм пленка үшін екі перфорация қадамы қолжетімді. "Ұзын қадам" деп аталатын бір техникалық сипаттамасы арақашықтығын құрайды және негізінен баспаға және кері пленка түрлері үшін қолданылады. Негативтік және аралық пленка түрлері "қысқа қадам" деп аталатын арақашықтықта перфорацияланған. Бұл айырмашылықтар контактты принтерді пайдаланып басып шығару кезінде ең айқын және тегіс кескінді алуға мүмкіндік береді. Пленка түрлері "бір перфорациялық" немесе "екі перфорациялық" болып келеді, яғни пленка бір немесе екі жиегінде перфорацияланған. 16 мм пленканың перфорациясы барлық төрт бұрышында радиус қисықтарымен жасалған, ал толеранстық ± құрайды.

Стандартты 16 мм

Стандартты 16 мм сурет түсіру аймағы – 1.37:1, бұл 35 мм-ге арналған стандартты, кең экранды емес «Академия» форматының арақатынасы. «Номиналды» сурет проекциясының аймағы (SMPTE RP 20 2003 стандарты бойынша) 0,380 дюймға 0,284 дюйм, ал максималды сурет проекциясының аймағы (SMPTE ST 233 2003 стандарты бойынша) 0,384 дюймға 0,286 дюйм, олардың әрқайсысы 1.34:1 арақатынасын көрсетеді. 16 мм-лік қос перфорациялы пленканың бастапқы форматында әрбір кадр жолының екі жағында да перфорация бар. Бір перфорациялы пленка тек бір жағынан перфорацияланады, ал екінші жағы оптикалық немесе магниттік дыбыс жолына арналған орын қалдырады.

Супер 16 мм

Super 16 мм, Super 16 немесе 16 мм W типті нұсқасы – "Paramount форматының" 1.66 (1.66:1 немесе 15:9) қатынасын 16 мм пленкаға бейімдеу. Оны 1969 жылы швед операторы Руне Эрикссон әзірлеген, бір тісті дөңгелекпен жұмыс істейтін пленканы пайдаланып, кеңейтілген сурет аймағы үшін қосымша орынды пайдаланды. Super 16 камералары әдетте 16 мм камералар болып табылады, олардың пленка қақпасы мен видоискательдегі матовое шынысы кеңірек кадрға сәйкес өңделген. Бұл процесс кадрды кеңейтеді, пленканың бір жағына ғана әсер етеді. Сондықтан, барлық камералардың алдыңғы бекіткіш тақтасы немесе туррет аймақтары да қолданылатын линзаларды орынды өзгерту және қайта орталау үшін қайта өңделуі керек. Нәтижесінде пайда болған Super 16 қатынасы бастапқыда 16 мм дыбыстық жолға арналған орынды иеленетіндіктен, осы форматта түсірілген фильмдер дыбыстық проекция үшін 35 мм-ға оптикалық түрде үлкейтілуі керек, сондай-ақ осы форматпен қамтамасыз ету үшін жасалған 1.66:1 немесе (сәл кесілген) 1.85:1 театрлық қатынасын сақтау үшін. Соңғы кездегі цифрлық аралық өңдеу технологиясының дамуымен қазір жоғары сапалы цифрлық сканерлеуді ескере отырып, сапаны жоғалтпай 35 мм дыбыстық басылымды цифрлық түрде үлкейтуге немесе бастапқы бейне түсіру үшін жоғары сапалы бейне жабдықтарын пайдалануға болады. 2009 жылы неміс линза өндірушісі Vantage HAWK брендімен анаморфты линзалар сериясын ұсынды. Бұл Super 16 форматы үшін 1.30x сығу коэффициентін (стандартты 2x-ке қарамастан) қамтамасыз етті, бұл Super 16 кадрының көп бөлігін 2.39:1 кең экранды түсіруге мүмкіндік берді.

16 мм-ден жоғары

DIY қолөнерлік Ultra 16 – Super 16 форматының бір түрі. Кинематограф Франк Г. ДеМарко 1996 жылы Даррен Аронофскинің «Пи» фильмінің түсірілім сынақтары кезінде Ultra 16-ны ойлап тапқан. Ultra 16 стандартты 16 мм камераның қақпасының сол және оң жақтарын 0,7 мм-ге кеңейту арқылы жасалады, бұл перфорациялар арасындағы көлденең бөліктің бір бөлігін ашады. Стандартты 16 мм пленкадағы перфорациялар кадрлар арасындағы бөліктерге орналасқан, бұл әдетте пайдаланылмаған аймақтарды қолдануға мүмкіндік береді. Ultra 16 форматы, кадр өлшемдері , стандартты 16 мм және Super 16 арасындағы кадр өлшемін ұсынады. Бұл, 16 мм камераны Super 16-ға түрлендірудің қымбаттығынан, Super 16 камераларын түрлендіргенде дұрыс диафрагманы қамту үшін үлкен линза элементтерінің қажеттілігінен және Super 16 түрлендірілген камераларда кейбір «дәстүрлі» 16 мм линзаларды қолдануға тырысқанда туындауы мүмкін бейне виньеткасынан сақтайды. Осылайша, қазіргі кезде барлық стандартты 16 мм оптика Ultra 16 форматында кең суретті түсіруге қабілетті, бірақ Super 16 форматында оларды қолдануға тырысқанда кездесетін жоғарыда аталған қиындықтар мен оптикалық «кемшіліктер» болмайды. 1.89 қатынастағы сурет NTSC/PAL (1.33 қатынасы), HDTV (1.78 қатынасы) және 35 мм фильмге (1.66 [Еуропалық] және 1.85 кең экран қатынастары) толық тік кадрды немесе толық енді (intersprocket) кадрды, ал кейде қажеттілікке қарай екеуінің де бөліктерін пайдалану арқылы оңай түрлендіріледі.

Қазіргі қолданысы

2022 жылы 16 мм түсті кері айналдыру/теріс фильмнің жалғыз жеткізушісі – Kodak және Orwo. Agfa және Fuji компаниялары 2010 жылдары фильм өндірісін тоқтатты. B&W фильмдерін әлі де Foma және ORWO/Filmotec шығарады, ал ORWO/Filmotec 2023 жылдың сәуір айында жаңа түсті теріс фильмнің сатылымын бастады. 16 мм фильм теледидарда қолданылады, мысалы, Hallmark Hall of Fame антологиясында (кейіннен 16:9 жоғары ажыратымдылықта өндірілді), Friday Night Lights және The O. C., сондай-ақ АҚШ-та The Walking Dead. Ұлыбританияда бұл формат Doc Martin, драмалар мен жарнамалар сияқты телесериалдар үшін өте танымал. Британдық телерадиокорпорациясы (BBC) форматты дамытуға үлкен үлес қосты. Ол 1950 және 1960 жылдары Kodak компаниясымен бірлесіп жұмыс істеді, 16 мм-ді кәсіби деңгейге жеткізу үшін, өйткені BBC-ге арзан, портативті өндіріс шешімдері қажет болды, сонымен бірге сол кездегідей сапаны сақтап қалу қажет болды. Бұл формат көбінесе театрлық қысқаметражды фильмдерді, жаңалықтарды және мультфильмдерді үйде көрсетуге, түрлі мақсаттар үшін (білім беруді қоса алғанда) деректі фильмдерді түсіруге және көрсетуге, сондай-ақ шектеулі "жоғары деңгейдегі" әуесқойларға арналған. 2016 жылға қарай бұл формат студенттік фильмдерде жиі қолданылды, ал деректі фильмдерде қолданылуы дерлік тоқтады. HDTV пайда болғаннан кейін Super 16 пленкасы әлі де HD үшін арналған кейбір өндірістерде қолданылады. 2010 жылы Scrubs сериалы Super16 форматында түсіріліп, алғашқы 7 маусымы 4:3 SD, ал 8 және 9 маусымдары 16:9 HD форматында көрсетілді. Сериалдың операторы Джон Инвуд өзінің Aaton XTR Prod камерасынан түсірілген кадрлардың жоғары ажыратымдылықта көрсетуге ғана емес, "керемет көрінетініне" сенді. Оскар сыйлығын алған "Лас-Вегастан кету" (1995) 16 мм-де түсірілді. "Баффи – вампир өлтіруші" сериалының алғашқы екі маусымы 16 мм-де түсірілді, ал кейінгі маусымдары 35 мм-ге ауыстырылды. "Секс және қала" сериалының бірінші маусымы 16 мм-де түсірілді, ал кейінгі маусымдары 35 мм-де түсірілді. "Вероника Марс" сериалының барлық үш маусымы 16 мм-де түсіріліп, HD форматында көрсетілді. This Is Spinal Tap және Кристофер Гесттің кейінгі макияж фильмдері Super 16 мм форматында түсірілді. Stargate SG 1 сериалының алғашқы үш маусымы (3-маусымның финалы мен эффектілерден басқа) 16 мм-де түсірілді, кейіннен 35 мм-ге ауыстырылды. Питер Джексонның 1992 жылғы зомби комедиясы "Braindead" Super 16 мм форматында түсірілді, осылайша оның 3 миллион долларлық бюджетінің көп бөлігін кең көлемді қанды эффектілерге жұмсауға мүмкіндік болды. 2009 жылы "Үздік фильм" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығын алған "Жарақаттанған шкаф" фильмі Aaton Super 16 мм камералары мен Fujifilm 16 мм пленкаларын пайдаланып түсірілді. 35 мм-ге қарағанда шығындарды үнемдеу өндіріске көптеген кадрлар үшін бірнеше камераны пайдалануға мүмкіндік берді, нәтижесінде фильмнің бір миллионнан астам футы түсірілді. Британдық Наполеон дәуіріндегі теледрама "Шарп" 2006 жылғы "Шарптың сынағы" фильміне дейін Super 16 мм форматында түсірілді. Сериядағы соңғы фильм "Шарптың қаупі" (2008) үшін продюсерлер 35 мм-ге ауысты. "Айдың көтерілуі" Super 16 мм форматында түсірілді. Даррен Аронофски "ана!" фильмін 16 мм-де түсірді. Лайнус Сандгрен 2018 жылғы "Бірінші адам" тарихи драмасының көп бөлігін Super 16 мм форматында түсірді. Спайк Ли Netflix-тегі "Da 5 Bloods" фильмінің флэшбэк көріністерін 16 мм фильмде түсірді, бұл оператор Ньютон Томас Сигелдің "Оскар" номинациясына ұсынылуының бір себебі болды. The Insider басылымы Netflix компаниясының "бастапқыда фильмнің флэшбэк көріністерін түйіршікті 16 мм фильмде түсіру туралы алаңдағандығын" хабарлады. Бұл көптеген қиындықтар тудырды. Сигелдің сөзіне қарағанда, Ли пайдаланғысы келген пленканың құны жоғары болды, өйткені ол сирек қолданылады. Вьетнамда 16 мм-де түсіру және фильмді АҚШ-қа жіберіп, кинозертханада өңдеу одан да қымбатқа түсер еді. Ли флэшбэктер үшін 16 мм пайдалану туралы "қатты талап қойды"; Сигел "Ол маған осындай ынталы қолдау көрсетпегенде, мен мұны істей алмас едім" деді. Сигел Лиге Вьетнам кезеңінде қол жетімді болған камералар мен пленкаларды пайдаланып, Вьетнам кезеңіндегі кадрларды түсіру идеясын ұсынды.

Цифрлық 16 мм

Бірқатар цифрлық камералар 16 мм форматының көрінісін 16 мм өлшемді сенсорларды және 16 мм линзаларды пайдалану арқылы шамалап жасайды. Бұл камераларға Ikonoskop A Cam DII (2008) және Digital Bolex (2012) жатады. Blackmagic Pocket Cinema Camera (2013) және Blackmagic Micro Cinema Camera (2015) Super 16 өлшемді сенсормен жабдықталған. Z CAM E2G (2019) тіпті 4K форматында және жаһандық затвормен Digital 16 мм мүмкіндігін ұсынады.

Кәсіби камералар

Кәсіби өнеркәсіп көбінесе Aaton және Arri фирмаларының 16 мм камераларын қолданады, оның ішінде Aaton Xtera, Aaton XTRprod, Arriflex 16SR3 және Arriflex 416 ерекше аталады. Aaton сонымен қатар A Minima камерасын шығарды, ол видеокамерадай кішкентай және арнайы түсірілімдер үшін, кішкентайрақ, әмбебап камералар қажет болғанда пайдаланылады. Photo Sonics фирмасы 16 мм форматқа арналған, секундына 1000 кадрға дейін түсіре алатын ерекше жоғары жылдамдықты камераларды ұсынады. Panavision компаниясы "Элейн" деп аталған Panaflex 16 камерасын жасап шығарды.

Әуесқойлық камералар

Әуесқойлар, хоббимен айналысушылар және студенттер үшін Arri, Aaton, Auricon, Beaulieu, Bell and Howell, Bolex, Canon, Cinema Products, Eclair, Keystone, Krasnogorsk, Mitchell сияқты фирмалардың ескі үлгілерін пайдалану экономикалық жағынан ыңғайлы.

Ескі пленканың түсі қатаюы және түсі қалпына келтіру

Уақыт өте келе 16 мм түсті фильмдегі суретті құрайтын көк, қызғылт және сары бояулар сөзсіз әлсірейді. Бұзылу жылдамдығы сақтау жағдайларына және фильм түріне байланысты. Кодахром әуесқойлық және деректі фильмдері мен Technicolor IB (имбибициялық процесс) түсті басылымдарында бояулар өте тұрақты және бұзылу өте баяу болғандықтан, тіпті 70 жылдан астам уақыт бұрын жасалған басылымдарда да көзге көрінетін проблемалар байқалмайды. Eastmancolor және басқа өндірушілердің ұқсас өнімдерінің бояуларындағы тұрақсыздық белгілі. 1979 жылы ұзақ сақталатын "төмендетілген бояу шығыны" түрі енгізілгенге дейін Eastmancolor басылымдары он жыл ішінде түстің өзгеруінен және бояудың жоғалуынан жиі зардап шекті. Бояулар әртүрлі жылдамдықпен бұзылады, қызғылт бояу ең ұзақ сақталады, соңында қызғылт реңді әлсіз сурет пайда болады, онда басқа түстерді анықтау қиын немесе мүмкін емес. Ескі түсті фильмдерді цифрлық форматқа ауыстыру кезінде, тіпті нашарлаған бастапқы материалды да цифрлық техникалар арқылы бояудың әлсіз түстерін күшейту арқылы толық түске келтіруге болады. Егер дұрыс өңделсе және сақталса, түпнұсқа негативтен алынған цифрлық аралық көбінесе түстерді толыққанды қалпына келтіре алады.

16 мм

1.37 қатынас
35 мм Академия форматындағы басылымдар үшін 1:4.58 үлкейту қатынасы
камера диафрагмасы: 10.26 х 7.49 мм (0.404 х 0.295 дюйм)
проектор диафрагмасы: 9.65 х 7.21 мм (0.380 х 0.284 дюйм)
проектор диафрагмасы (1.85): 9.60 х 5.20 мм (0.378 х 0.205 дюйм)
телестанция диафрагмасы: 9.65 х 7.26 мм (0.380 х 0.286 дюйм)
телевизиялық хабар: 9.34 х 7.01 мм (0.368 х 0.276 дюйм)
телевизиялық қауіпсіз аймақ: 8.40 х 6.29 мм (0.331 х 0.248 дюйм); бұрыш радиусы: 1.67 мм (0.066 дюйм)
телевизиялық қауіпсіз тақырыптар: 7.44 х 5.61 мм (0.293 х 0.221 дюйм); бұрыш радиусы: 1.47 мм (0.058 дюйм)
бір кадрда 1 перфорация (екі рет те болуы мүмкін, яғни әр жағынан бір перфорация)
Суреттен дыбыстың бөлінуі: оптикалық дыбыс үшін суреттен 26 кадр бұрын, ал магниттік дыбыс үшін 28 кадр бұрын.

ҰЗЫР 16

1.85 қатынас
камера диафрагмасы: 11.66 мм x 7.49 мм (0.459 x 0.295 дюйм)
проектор диафрагмасы: 11.66 мм x 6.15 мм (0.459 x 0.242 дюйм)
бір кадрға 1 перфорация (қос перфорация болуы мүмкін, яғни әр жағынан бір перфорация)