Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық ғарышкер және саясаткер (1936 жылы туған)
American astronaut and politician (born 1936)
Джек Роберт Лоузма (29 ақпан 1936 жылы туған) – американдық ғарышкер, авиациялық инженер, зейнеткер АҚШ Теңіз корпусы офицері, бұрынғы әскери-теңіз авиаторы, NASA ғарышкері және саясаткер. 1973 жылы ол Skylab ғарыш станциясындағы Skylab 3 экипажының мүшесі болды. 1982 жылы ол үшінші ғарыш сапары – STS-3 миссиясын басқарды. 1997 жылы Лоузма АҚШ Ғарышкерлердің Даңқ залына енгізілді. Ол өзінің екі ғарыш сапарының да соңғы тірі мүшесі. Кейіннен 1984 жылы Лоузма Мичиган штатынан АҚШ Сенатына республикалық партиядан кандидат болып, алты мерзімге сайланған Карл Левинге жеңілді.
Jack Robert Lousma (born February 29, 1936) is an American astronaut, aeronautical engineer, retired United States Marine Corps officer, former naval aviator, NASA astronaut, and politician. He was a member of the second crew, Skylab 3, on the Skylab space station in 1973. In 1982, he commanded STS 3, the third Space Shuttle mission. Lousma was inducted into the United States Astronaut Hall of Fame in 1997. He is the last living crew member of both of his spaceflights. Lousma later was the Republican Party nominee for a seat in the United States Senate from Michigan in 1984, losing to incumbent Carl Levin, who won his second of six terms.
Ерте өмір және білім
Лусма 1936 жылғы 29 ақпанда Мичиган штатының Гранд-Рапидс қаласында дүниеге келген. Ол голланд (фриз) тегінен шыққан. Әкесінің аты Лувсма деп жазылған, бірақ ол ұлының туу куәлігінде "w" әрпін жойды, осылайша атын жазуды жеңілдету үшін. 1954 жылы ол Мичиган штатының Энн-Арбор қаласындағы Ангел бастауыш мектебін, Таппан орта мектебін және Пионер жоғары мектебін бітірді. Лусма скаут болды және "Тендерфут" скауты атағын иеленді. 1959 жылы Лусма Мичиган университетінен авиациялық инженерия бакалавры дәрежесін алды. Ол футбол командасында қосалқы квотербек ретінде ойнады, бірақ шынтақ жарақаты оның мансабын аяқтады.
Lousma was born in Grand Rapids, Michigan, on February 29, 1936. He is of Dutch (Frisian) descent. His father's name was spelled Louwsma, but he kept the 'w' off of his son's birth certificate to make the name easier to spell. He graduated from Angell Elementary School, Tappan Middle School, and Pioneer High School in Ann Arbor, Michigan in 1954. Lousma was a Boy Scout and earned the rank of Tenderfoot Scout. Lousma received a Bachelor of Science degree in aeronautical engineering from the University of Michigan in 1959. He played on the football team as a backup quarterback until an elbow injury ended his career.
Әскери қызмет
1959 жылы Лоузма АҚШ Теңіз әскерлерінің офицері болды, ал 1960 жылы Әскери-әуе оқу командалығында оқуды аяқтағаннан кейін авиатор қанаттарын алды. Содан кейін ол VMA 224, 2-ші Теңіз әуе шабуылдық қанаты (2nd MAW) -на шабуыл пилоты ретінде тағайындалды, кейіннен ол VMA 224, 1-ші Теңіз әуе қанатында, Жапониядағы Ивакуни әскери-теңіз әуе станциясында қызмет етті. Ол Техас штатының Хьюстон қаласындағы Ғарыш кемелерінің басқару орталығына тағайындалғанға дейін Солтүстік Каролинадағы Теңіз жаяу әскерінің әуе станциясы Черри-Пойнт қаласында VMCJ 2, 2-ші MAW-де барлаушы пилот болды. Ол «Аполлон-9», «Аполлон-10» және «Аполлон-13» миссияларындағы астронавттарды қолдау тобының мүшесі болды. 1973 жылдың 28 шілдесінен 25 қыркүйегіне дейін «Skylab-3» ғарыш кемесінің ұшқышы болды, ал 1982 жылдың 22 наурызынан 30 наурызына дейін «STS-3» миссиясының командирі болды, жалпы алғанда ғарышта 1619 сағаттан астам уақыт өткізді. Лусма сонымен қатар «Skylab» ғарыш станциясының сыртында екі рет ғарышқа 11 сағат шықты. Ол 1975 жылдың шілдесінде сәтті аяқталған «Аполлон-Союз» сынақ жобасының миссиясы үшін АҚШ ұшу экипажының док модульдің қосалқы пилоты болып қызмет етті. Лоузма бастапқыда командир Фред Хейзбен бірге «STS-2» экипажының ұшқышы ретінде таңдалды. Бұл 1979 жылдың ортасында ұшуға жоспарланған миссия болды, ол телеоператорлық жүйе арқылы «Skylab» орбитасын көтеруге арналған, бұл ғарыш станциясын одан әрі пайдалануға мүмкіндік беретін еді. Алайда, ғарыш шаттлын ұшуға дайындаудағы кешігулерге байланысты бұл миссия тоқтатылды. Соның салдарынан, Хейз НАСА-дан кету туралы шешім қабылдағаннан кейін, Лусма «STS-3» миссиясының командирі болып тағайындалды. «STS-3», «Колумбия» ғарыш шаттлының үшінші орбиталық сынақ ұшуы, 1982 жылдың 22 наурызында Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығынан Жердің үстіндегі дөңгелек орбитаға ұшырылды. Бұл сегіз күндік миссияда Лусма ғарыш кемесінің командирі, ал С. Гордон Фуллертон – ұшқыш болды. Ұшу сынақтарының негізгі мақсаттары «Колумбияны» жоғары жылулық стресске ұшырату және ғарышта жүк манипуляциялау үшін қашықтан басқару жүйесін (RMS) алғаш рет пайдалану болды. Экипаж сонымен қатар орбиталық аппараттың кабинасында және пайдалы жүк бөліміндегі OSS 1 платформасында бірнеше ғылыми эксперименттер жүргізді. «Колумбия» жылулық сынақтарға жақсы жауап берді және ғылыми платформа ретінде күткеннен де жақсы екені анықталды. Экипаж тапсырылған миссия мақсаттарының басым бөлігін орындады, ал нашар ауа райына байланысты бір күндік кешігуден кейін 1982 жылдың 30 наурызында Нью-Мексико штатындағы Уайт-Сэндс көлінің түбіне қонды, бұл жерге қонған жалғыз шаттл болды. «Колумбия» 129,9 орбитада айналып, миссияның ұзақтығы 192 сағат 4 минут 49 секундты құрады. Лусма 1983 жылдың 1 қазанында НАСА-дан кетіп, 1983 жылдың 1 қарашасында Теңіз жаяу әскерінен зейнеткерлікке шықты.
Lousma became a United States Marine Corps officer in 1959, and he received his aviator wings in 1960 after completing training at the Naval Air Training Command. He was then assigned to VMA 224, 2nd Marine Aircraft Wing (2nd MAW), as an attack pilot, and he later served with VMA 224, 1st Marine Air Wing, at Marine Corps Air Station Iwakuni, Japan. He was a reconnaissance pilot with VMCJ 2, 2nd MAW, at Marine Corps Air Station Cherry Point, North Carolina, before being assigned to the Manned Spacecraft Center in Houston, Texas. He served as a member of the astronaut support crews for the Apollo 9, 10, and 13 missions. He was the pilot for Skylab 3 from July 28 to September 25, 1973, and was commander on STS 3, from March 22 until March 30, 1982, logging a total of over 1,619 hours in space. Lousma also spent 11 hours on two spacewalks outside the Skylab space station. He served as backup docking module pilot of the United States flight crew for the Apollo Soyuz Test Project mission, which was completed successfully in July 1975. Lousma was originally selected as the pilot of the two man crew of STS 2, alongside commander Fred Haise. This was a planned mission scheduled to launch in mid 1979, which was intended to use the Teleoperator Retrieval System to boost the orbit of Skylab, to allow for the space station's potential further use. This mission was eventually scrubbed, owing to the delays in getting the Shuttle system ready for flight. As a result, following Haise's decision to leave NASA, Lousma was named as commander of STS 3. STS 3, the third orbital test flight of Space Shuttle Columbia, launched from the Kennedy Space Center, Florida, on March 22, 1982, into a circular orbit above the Earth. Lousma was the spacecraft commander and C. Gordon Fullerton was the pilot on this eight day mission. Major flight test objectives included exposing Columbia to extremes in thermal stress and the first use of the Remote Manipulator System (RMS) to grapple and maneuver a Payload in space. The crew also operated several scientific experiments in the orbiter's cabin and on the OSS 1 pallet in the payload bay. Columbia responded favorably to the thermal tests and was found to be better than expected as a scientific platform. The crew accomplished almost all the mission objectives assigned, and after a one day delay due to bad weather, landed on the lake bed at White Sands, New Mexico, on March 30, 1982, the only shuttle flight to land there. Columbia traveled during 129.9 orbits and mission duration was 192 hours, 4 minutes, 49 seconds. Lousma left NASA on October 1, 1983, and retired from the Marine Corps on November 1, 1983.
Саяси тәжірибе
Республикашыл Лусма 1984 жылы Мичиган штатында АҚШ Сенатына сайлауда қолданыстағы Карл Левинге қарсы күресіп, дауыстардың 47 пайызын алып жеңілді. Астронавт саясаткер бұрынғы республикалық конгрессмен Джим Даннмен өткен қатыгез ішкі сайлаудан сәтті өтіп, дауыстардың 63 пайызымен кандидаттыққа ие болды. Рональд Рейганның үлкен артықшылықпен қайта сайлануы Лусма үшін жақсы жаңалық болды, бірақ науқан соңында оның жапон автоөндірушілерінің тобына отбасының Toyota машинасы бар екенін айтқан видеосы жарияланғанда, ол зиян шекті.
A Republican, Lousma lost the 1984 United States Senate election in Michigan against incumbent Carl Levin, receiving 47% of the vote. The astronaut politician survived a bitter primary fight against former Republican congressman Jim Dunn to capture the nomination with 63% of the vote. Ronald Reagan's landslide re election was a boon to Lousma, but he was hurt late in the campaign when video surfaced of him telling a group of Japanese auto manufacturers that his family owned a Toyota car.
Жеке өмір
1956 жылы Лусма мен Гратиа Кей үйленді. Олардың төрт баласы бар. Мичиган штатының Энн-Арбор қаласына жақын жердегі Сцио қалашығының көп жылдық тұрғыны, ол әйелімен бірге 2013 жылдың қыркүйегінде Техас штатына көшіп барды. NASA-ның Еңбегі үшін медалі (1973); Теңізшілер корпусы авиация қауымдастығының Ерекше жетістіктері сыйлығы (1974), 1974 жылғы AAS Ұшу жетістіктері сыйлығы; NASA-ның Еңбегі үшін медаліне екінші рет ие болды (1982), Джеральд П. Карр 1975 жылы президент Фордтан доктор Роберт Х. Годдардтың естелік куәлігін қабылдады, ол Skylab ғарышкерлеріне берілді. Лусма Фуллертонмен бірге 1982 жылы Нью-Мексико губернаторының қатысуымен өткен салтанатты шарада STS-3 миссиясына қатысқандары үшін Халықаралық ғарыш даңқы залына енгізілді. Губернатор оларға Халықаралық ғарыш даңқы залының «Пионер» сыйлығын да табыс етті, және олар бұл сыйлықты алған екінші топ болды. 1989 жылы Мичиган Авиациялық даңқы залына енгізілді. Ол 1997 жылы АҚШ Астронавттар даңқы залына енгізілген 24 Аполлон ғарышкерінің бірі болды. 1973 жылы Мичиган университетінен астронавтика ғылымдарының құрметті докторлық дәрежесін алды, 1982 жылы Хоуп колледжінен құрметті ғылым докторлық диссертациясын алды, 1986 жылы Клири колледжінен бизнес-әкімшілік мамандығы бойынша құрметті ғылым докторлық дәрежесін, ал 1988 жылы Стерлинг колледжінен құрметті докторлық дәрежесін алды. Лусманың Вайоминг (Мичиган штаты, Гранд-Рапидс маңындағы қала) қаласында оның есімімен аталған тұйық көше бар (Лусма Драйв), ол Роджер Б. Чаффи естелік бульварынан батысқа қарай, 32-ші көшенің оңтүстігіндегі индустриалды аймақта басталады.
Lousma and Gratia Kay were married in 1956. They have four children. A long time resident of Scio Township, near Ann Arbor, Michigan, he moved with his wife to Texas in September 2013. the NASA Distinguished Service Medal (1973); the Marine Corps Aviation Association's Exceptional Achievement Award (1974), the AAS Flight Achievement Award for 1974; inducted into a second NASA Distinguished Service Medal (1982), Gerald P. Carr accepted the 1975 Dr. Robert H. Goddard Memorial Trophy from President Ford, awarded to the Skylab astronauts. Lousma was inducted with Fullerton into the International Space Hall of Fame during a ceremony with the governor of New Mexico in 1982 for their involvement in the STS 3 mission. The governor also presented them with the International Space Hall of Fame's Pioneer Award, and were the second group to receive this award. He was inducted the Michigan Aviation Hall of Fame in 1989. He was one of 24 Apollo astronauts who were inducted into the U. S. Astronaut Hall of Fame in 1997. He was presented an honorary doctorate of astronautical science from the University of Michigan in 1973, an honorary D. Sc. from Hope College in 1982, an honorary D. Sc. in business administration from Cleary College in 1986, and an honorary doctorate from Sterling College in 1988. Lousma has a closed end street (Lousma Drive) named after him in Wyoming, Michigan (suburb of Grand Rapids) that begins west off of Roger B. Chaffee Memorial Blvd just south of 32nd Street SE, in an industrial park area.