Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Саяси немесе әлеуметтік даулы мәселе
Divisive political or social issue
Бөліп-жарушы мәселе – бұл әдетте біртұтас топтың ішінде келіспеушілік тудыратын саяси немесе әлеуметтік мәселе. Бөліп-жарушы мәселелер халықтың бірлігін нығайту мақсатымен жарнамаланып немесе жария етуге болады, бұл поляризацияланған адамдарды қарсыласқа қолдау көрсетуге немесе көңілі толып, қолдауын толығымен қайтарып алуға итермелеу үшін жасалады. Бөліп-жарушы мәселелерді пайдалану бөліп-жару саясатына әкеледі. Саяси науқандар белгілі бір топтың ішіндегі шиеленісті күшейту үшін бөліп-жарушы мәселелерді қолданады. Бөліп-жарушы мәселе қарсы партияның ішіндегі келіспеушіліктердің бірі болуы мүмкін, ол партия оны талқылаудан қашып немесе елемеуге тырысады, себебі ол "негізді" бөледі. Әдетте, бөліп-жарушы мәселелер мәдени немесе популистік тақырыптарға байланысты болады, мысалы, қылмыс, ұлттық қауіпсіздік, сексуалдық ориентация (мысалы, бір жынысты неке), аборт немесе нәсіл. Партия қарсы топқа бөліп-жарушы мәселені енгізе алады, сонымен бірге қарсыластың келіспеушілік фракциясымен одақтасады. Бөліп-жарушы мәселенің енгізілуі мынадай салдарға әкелуі мүмкін:
A wedge issue is a political or social issue which is controversial or divisive within a usually united group. Wedge issues can be advertised or publicly aired in an attempt to strengthen the unity of a population, with the goal of enticing polarized individuals to give support to an opponent or to withdraw their support entirely out of disillusionment. The use of wedge issues gives rise to wedge politics. Political campaigns use wedge issues to stoke tension within a targeted population. A wedge issue may often be a point of internal dissent within an opposing party, which that party attempts to suppress or ignore discussing because it divides "the base". Typically, wedge issues have a cultural or populist theme, relating to matters such as crime, national security, sexuality (e. g. same sex marriage), abortion or race. A party may introduce a wedge issue to an opposing population, while aligning itself with the dissenting faction of the opposition. A wedge issue, when introduced, is intended to bring about such things as:
Қарсы партияның ішіндегі қатыгез пікір алмасу, бұл жұртшылыққа тәртіпсіздік сезімін тудырады. Егер дебатта жеңіліске ұшыраса, қарсы партияның азшылық фракциясының жақтастары басқа партияға (немесе тәуелсіз партияларға) өтуі. Көпшілік пікірде болғанымен, әдетте орынсыз саналатын көзқарастың заңдылануы; оппозицияның сын-ескертпелері оны ерекше мүдделерге немесе маргиналды идеологияға тәуелді етіп көрсетеді. Ең нашар жағдайда, бөліп-жарушы мәселе қарсы партияның жарылуына себеп болуы мүмкін, өйткені басқа партия сайлаушыларды алып, бөлініп шығады. Мұндай салдарлардың алдын алу үшін қарсы партия "прагматикалық" ұстанымды қабылдауға тырысып, өзінің азшылық фракциясының көзқарастарын ресми түрде қолдауы мүмкін. Алайда, бұл дебатта жеңіліске ұшыраған жағдайда қарсы партияның көпшілік фракциясының жақтастары үшінші партияға өтуіне әкелуі мүмкін.
A debate, often vitriolic, within the opposing party, giving the public a perception of disarray. The defection of supporters of the opposing party's minority faction to the other party (or independent parties) if they lose the debate. The legitimising of sentiment which, while perhaps popularly held, is usually considered inappropriate; criticisms from the opposition then make it appear beholden to special interests or fringe ideology. In an extreme case, a wedge issue might contribute to the actual fracture of the opposing party as another party spins off, taking voters with it. To prevent these consequences from occurring, the opposing party may attempt to take a "pragmatic" stand and officially endorse the views of its minority faction. However, this can lead to the defection of supporters of the opposing party's majority faction to a third party, should they lose the debate.
Австралия
Тәжірибеде клиндік мәселелерді қолданудың бір мысалы 2001 жылғы Австралиядағы федералды сайлау науқанынан келген. 2001 жылдың басында және ортасында көпшілік назары қайықпен келген адамдарға (рұқсатсыз кемелермен келген пана іздеушілерге) шоғырланды, өйткені жүзден астам адамды тасымалдаған бірнеше кемелердің келгені жарияланды. 2001 жылдың 24 тамызында 460 адамды тасымалдаған кеме қиын жағдайға түсті, ал оның жолаушыларын норвегиялық MV Tampa жүк кемесі құтқарып алды. Австралияның үкіметтік Либералдық партиясы пана іздеушілерге қатысты қатал позицияны қабылдау мүмкіндігін пайдаланды. Оппозициялық Австралияның Еңбек партиясы (АЛП) көбінесе пана іздеушілерге көбірек мейірімділікпен қарауды жақтады, сондықтан партия ішінде бөлініс болды деп есептелді. Бұл АЛП-да ұлттық пікірді қолдаудың (үкіметтің әрекеттерін жақтау) немесе партиялық принциптерге тұрудың (қарсылық білдіру) артықшылықтары туралы қызу пікірталас тудырды. Бірақ кейбір теледидарлық сауалнамалардың 90%-дан астамы үкіметтің позициясын қолдағандықтан, АЛП-ның жетекшісі Ким Бизли көпшілікті тыныштандырып, қатаң саясатқа келісті, бірақ ұсынылған заңның кейбір бөліктеріне қарсы шықты, оны Либералдық партия "шекара қауіпсіздігінде әлсіз" деп сынады. Бұл партияның тұрақсыз және бөлінген көрінуіне әкелді. Либералдық партия негізінен шекара қауіпсіздігі платформасымен науқан жүргізіп, қарашадағы федералды сайлауда қолдауын арттырды, тіпті үкіметтік партия болса да. Кейбірлер, әдетте Еңбек партиясына дауыс беретін болса, АЛП-ның осы жағдайға қатысқандығына наразылық ретінде Жасылдар мен Демократтарға дауыс берді. Кейіннен даулы науқан стратегияларымен айналысқан Линтон Кросби мен Марк Текстор Говардтың Тампа оқиғасын өз пайдасына пайдалануына белсенді түрде көмектескені анықталды.
A case study of the use of wedge issues in practice comes from the 2001 federal election campaign in Australia. In early and mid 2001, a great deal of public attention was focused on boat people (asylum seekers arriving on unauthorised vessels), there having been several widely publicised landings of hundreds of people. On August 24, 2001, a ship illegally bearing 460 such people became distressed, and its passengers were picked up by the Norwegian cargo vessel MV Tampa. The governing Liberal Party of Australia took the opportunity to appear tough on asylum seekers. The opposition Australian Labor Party (ALP) had a slight majority of people strongly favouring more sympathetic treatment, and was hence perceived as internally split. This provoked a fierce debate within the ALP on the relative merits of siding with national opinion (in favour of the Government's actions) or standing on party principle (opposing). But with over 90% of some television polls supporting the government's stance, the leader of the ALP Kim Beazley chose to silence the majority and agree to the tougher policy—though it ended up opposing certain elements of proposed legislation, which the Liberal Party blasted as "weak on border security". The damage was done, with the party appearing inconsistent and divided. The Liberal Party campaigned largely on a platform of border security and increased its support at the federal election that November despite being the incumbent. Some who would typically vote Labor voted instead for the Greens and the Democrats in protest against what they saw as the ALP's complicity. It was later claimed that the controversial campaign strategists Lynton Crosby and Mark Textor had an active role in making the Tampa incident a wedge issue for Howard to exploit.
Америка Құрама Штаттары
Мысалы, кейбір республикашыл стратегияшылар афроамерикандықтардың – дәстүрлі түрде демократтарға дауыс беретін топ, бірақ сонымен қатар гомосексуализм мәселесінде консервативті көзқарастары бар – гомосексуализмге қарсы тұрулары себепті республикалық партияға дауыс беруге көбірек бейімделуі мүмкін деп үміттенді. 2012 жылы 2009 жылға дейінгі Ұлттық Неке ұйымының ішкі жазбалары жарияланды, онда олар «гейлер мен қаралар арасына жік тығуға» тырысқандықтары, «некеге жақтас афроамерикандық өкілдерді» насияттау арқылы, гомосексуализмді қолдаушыларды «осы ер және әйел өкілдерін фашисттер деп айыптауға» және «латиноамерикандықтардың «басым аңгло-мәдениетіне» сіңісіп кетуін «үзеуге» тырысқандықтары айтылды, гомосексуализмге қарсы тұруды «латиноамерикандықтардың жеке ерекшелігі» ретінде көрсету арқылы. Сол сияқты, демократ стратегияшылары да өзекті жасушаларды зерттеу мәселесін оңшылдарға қарсы пайдалануға болады деп үміттенді, себебі кейбір республикашылар зерттеуді қолдайды, ал басқалары эмбриондық жасушаларды зерттеуде пайдалануға моральдық тұрғыдан қарсы. Саяси ғылымдағы «Құдай, қару және гейлер» деген белгілі ұраны Никсон дәуірінен бастап пайда болған басқа да жік тудыратын мәселелермен қатар, республикашылдардың оңтүстікте демократтардан жеңіске жетуіне көмектескен стратегиясын көрсетеді. 2007 жылы АҚШ-қа заңсыз көші-қонға қатысты заңдарды реформалау мәселесі екі жақты жік тудырды. Кейбір республикашыл заң шығарушылар президент Джордж Буштің қолдауымен АҚШ-қа заңсыз көші-қонның жалғасуы және қазіргі уақытта Америкада тұратын шамамен 12 миллион адамның заңсыз мәртебесі сияқты екі мәселені шешуге тырысты. Басқа республикашылар өз сайлаушыларының иммиграциялық реформаны қолдамайтынынан қорқып, заңсыз көшіп келгендерге «кешірім» беруге қарсы болды. Кейбір демократтар да бұл мәселенің республикашыл партияны реформаны жақтаушылар мен қалыпқа келтіруді жақтаушылар арасында бөліп тастағанын мойындап, оны тірі ұстауға тырысты. Нәтижесінде республикашылдардың қатарында жік туды және Конгресте заң жобасы тоқтап қалды. 2016 жылы Дональд Трамп сайланғаннан кейін американдық сайлаушылардың көзқарастары партиялық бағытта өз партияларына сәйкес келді, иммиграциялық саясаттың жік тудыратын мәселе ретіндегі мәртебесі төмендеді.
For example, some Republican strategists have hoped that African Americans, a traditionally Democratic voting bloc, yet also one that possesses some of the most conservative views on matters of homosexuality, may be more inclined to vote for the Republican Party because of their opposition to gay marriage. In 2012, internal National Organization for Marriage memos dating to 2009 were released that stated that they sought "to drive a wedge between gays and blacks" by promoting "African American spokespeople for marriage", thus provoking same sex marriage supporters into "denouncing these spokesmen and women as bigots", and to "interrupt" the "assimilation" of Latinos into "dominant Anglo culture" by making the stance against same sex marriage "a key badge of Latino identity". Likewise, Democratic strategists have hoped that the issue of stem cell research could be used as a wedge issue against the right, since some Republicans support the research while others are morally opposed to the use of embryonic cells in research. The well known political science mantra "God, guns and gays" typifies the Republican wedge strategy crafted alongside other famous wedge issues beginning in the Nixon era, aiding the party in winning the South from the Democrats. Reform of the laws regarding illegal immigration to the United States operated as a wedge issue in 2007. Some Republican legislators, with the backing of President George W. Bush, sought to address the dual issues of ongoing illegal immigration to the United States and the illegal status of an estimated 12 million people currently living in America. Other Republicans bitterly opposed any "amnesty" for illegal immigrants, out of fear that their constituents were unsupportive of immigration reform. Some Democrats pitched in to keep the issue alive as they recognized the issue was deeply dividing the Republican party between advocates of reform and advocates of the status quo. The result was a bitter division in Republican ranks and a stalled bill in Congress. After the election of Donald Trump in 2016, the views of American voters shifted to align more closely with their parties along partisan lines, reducing immigration policy's status as a wedge issue.