Кіріспе

Сайлау стратегиясы

АҚШ-та сайлауды біріктіру – екі немесе одан көп АҚШ саяси партияларының бір кандидатты сайлау бюллетенінде бірдей тізімдеуі, бұл кандидатқа бір сайлауда бірнеше партия бойынша дауыс жинауға мүмкіндік береді. Сайлау біріктіруі «біріктірілген дауыс беру», «қарсы қолдау», «көп партиялық ұсыну», «көп партиялық тіркеу», «көптеген ұсынулар» және «сайлау бостандығы» деп те аталады. Бұрын АҚШ-та кең таралған сайлау біріктіруі, 2016 жылдың мәліметі бойынша, қазіргі таңда тек сегіз АҚШ штатында заңды және жүйелі түрде тек Нью-Йорк штатында қолданылады.

Шолу

2016 жылы Business Insider жазды: "Біріктіру дауыс беру сайлаушыларға маңызды үміткерді қолдау мүмкіндігін береді, сонымен бірге олардың сол үміткердің партиясына наразы екенін білдіреді. Әйелдер теңдігі партиясы сияқты кіші партияның қолдауы сайлаушыларға кандидаттардың кейбір мәселелер бойынша ұстанымын білуге көмектеседі". 2019 жылы The Nation жазды: "Біріктіру – жеңімпаздың бәрін алатын сайлау жүйесіне жауап. Ол үшінші партияларды мазалаған "босқа кеткен дауыс" немесе "бөліп салушы" мәселелерін шешеді және демократтар мен республикашылдардың қатарына сыймайтын азаматтарға саясатқа конструктивті қатысуға мүмкіндік береді". Азамат соғысынан кейін аграрлық мүдделер тобы мен олар құрған саяси партиялар үшінші партиялар мен екі үлкен партияның әлсіздері арасында одақ құру үшін біріктіруді жалғастырды, әдетте Батыс және Орта Батыста демократтармен. Біріктіру кандидаттарына берілген дауыстар партиялар бойынша есептелді, содан кейін қосылып нәтиже шығарылды. Аргерсингер (1980) бұл "наразылық білдірушілердің" дауыстары тек символдық наразылықтан артық болуына кепілдік беріп, маңызды үшінші партия дәстүрін сақтауға көмектесетінін айтады (288 бет). Біріктіру шағын партияларға пропорционалды емес дауыс беру жүйесінде кездесетін "босқа кеткен дауыс" және "бөліп салушы" мәселелерінен аулақ болуға мүмкіндік берді. Халық партиясы (популисттер деп те аталады) осы дәуірдегі ең табысты үшінші партия болып саналады. Бұл табыс үлкен партиялардың қарсы әрекетін тудырды, олар XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында біріктіруге тыйым салу үшін штат заңнамаларын пайдаланды. Оңтүстік штаттарында Демократтар Джим Кроуды қолдады, жаңадан сайлау құқығына ие болған афроамерикандық сайлаушылар мен кедей ақ фермерлердің саяси одағын болдырмауға тырысты, сондықтан біріктіруге тыйым салды. Көптеген штаттарда 20 ғасырдың басында біріктіруге тыйым салынды. Оңтүстік Дакота 1999 жылы, Делавэр 2011 жылы, ал Оңтүстік Каролина 2022 жылы бұл практиканы тыйым салды. Twin Cities Area New Party v. McKenna (1996) ісінде АҚШ Жоғарғы Соты сайлаудағы біріктіруге тыйым салу АҚШ Конституциясының Бірінші түзетуін бұзбайды деп шешті. Сайлаудағы біріктіру АҚШ-та бұрын кең таралған; алайда, 2016 жылдың мәліметтері бойынша, ол тек сегіз АҚШ штатында ғана заңды және тек Нью-Йоркте ғана жүйелі түрде қолданылады. Орегон мен Вермонтта екі таңбалау жүйесі бар, ол үміткерге бірнеше партияның қолдауын бір жолда көрсетуге мүмкіндік береді, бірақ шағын партияның жеке сайлау жолы бар және дауыстар партиялар бойынша есептелетін дәстүрлі біріктіру жүйесіне жол бермейді. Нью-Гэмпширде біріктіру сирек жағдайларда ғана, алғашқы сайлауда кандидаттар жазба арқылы жеңіске жеткенде заңды. 2022 жылдың қарашасында Нью-Джерсидің орталық партиясы штаттың 1921 жылғы біріктіруге дауыс беруге тыйым салу туралы шешімін жою үшін штаттық сотқа шағым түсірді.

Президент сайлауы

1872 жылы жаңа құрылған Либералды-республикалық партия да, Демократиялық партия да Либералды-республикалық Хорас Грилиді АҚШ президенттігіне кандидат ретінде ұсынды: «Егер [Демократиялық партия] Грантқа қарсы қандай да бір мүмкіндікке ие болғысы келсе, онда оппозициялық дауысты бөліп тастайтын өз кандидатін ұсынбауы керек. Олар Грилиді қабылдауы керек». 1896 жылғы президенттік сайлауда Уильям Дженнингс Брайан Демократиялық партия мен Популистік партияның кандидаттығын алды, бірақ әр партияның вице-президенттік кандидаттары әртүрлі болды – Демократиялық партиядан Артур Сеуолл, ал популистерден Томас Э. Уотсон. Бұл сайлау Популистік партияның құлдырауына әкелді, әсіресе Оңтүстік штаттарында (мысалы, Уотсонның Джорджия штаты, сондай-ақ Солтүстік Каролина және Теннесси) Популистік партия сайлауда бірігуге немесе Республикалық партиямен басқа да одақтар құруға тырысқандықтан, бұл олардың үстемдік құрған Бурбон демократтарына қарсы болды. 1936 және 1940 жылдары Америкалық еңбек партиясы Франклин Рузвельтті президенттікке кандидат ретінде ұсынды, ал 1944 жылы Нью-Йорк Либералдық партиясы Рузвельтті президенттікке кандидат ретінде ұсынды, сондай-ақ ол ALP-мен бірікті. Рузвельт әр сайлауда Нью-Йорк штатында жеңіске жетті, бірақ 1940 және 1944 жылдары ол біріккен партиялар мен олардың сайлаушыларының қолдауы болмағанда Нью-Йоркте жеңіске жете алмас еді. Дональд Трамп 2016 жылғы президенттік сайлауда Калифорния штатында екі партиялық тізімде өз атымен пайда болды – Республикалық партияның және Америка Тәуелсіз партиясының кандидаттығын алып, бұл партия шағын, оңшыл партия еді. Трамп кем дегенде сексен жыл ішінде Калифорния штатындағы бірінші біріккен президенттік кандидат болды.

Нью-Йорк

1936 жылы Нью-Йорктегі еңбек көшбасшылары бірігуді пайдаланып, Америка еңбек партиясын (АЭП) құрды. Олардың басты мақсаты – Тамани Холл саяси машинасына қарсы тұратын нью-йорктықтарға Демократиялық партияға дауыс бермей, Франклин Рузвельтті қолдауға мүмкіндік беру еді. Сайлаулардағы алғашқы көрсеткенімен, партия Нью-Йоркте маңызды дауыс жинады, бірақ Рузвельттің жеңісіне елеулі әсер етпеді. 1937 жылғы сайлау айналымында АЭП бұрынғы жетістіктеріне сүйене отырып, қалалық кеңеске өкілдер сайлады және мэр ЛаГуардияға соншалықты көп дауыс берді, тіпті «Нью-Йорк Таймс» газеті бірінші бетке «АЭП қала мен штат саясатындағы билік тепе-теңдігін ұстап тұр» деген мақала жариялады. АЭП-ның маңыздылығы 1938 жылы партия Демократиялық партияның губернаторлыққа үміткерінің жеңісіне үлкен үлес қосып, ал 1940 жылы президент Рузвельт үшін де солай істегенде тағы да дәлелденді. 1944 жылғы президенттік сайлауда бірігу Нью-Йорктегі CIO кәсіби одақтарына еңбек партиясын құруға және қолдауға мүмкіндік берді, бұл АҚШ үшін ерекше жағдай еді. Еңбек көшбасшылары бірігудің оларға жергілікті сайлауларда АЭП тізімі бойынша кандидаттарды тіркеуге және жеңіске жетуге, ал штаттық немесе ұлттық жарыстарда, кандидаттарды ұсыну мүмкіндігі болмаған жағдайда Демократтарды қолдауға мүмкіндік беретінін білген. Нью-Йоркте бірігудің болуын ескере отырып, Нью-Йорктегі CIO-ның жергілікті еңбек федерациясы – Үлкен Нью-Йорк өнеркәсіптік кәсіби одақ кеңесі (ҮНӨКК) партиямен ресми түрде байланысып, оны Нью-Йорк CIO-ның саяси құралына айналдырды. Бұл қарым-қатынас 1948 жылға дейін сақталды, ҮНӨКК президент Трумэнды қолдау үшін бірігуді пайдаланудың орнына Генри Уоллесті президенттікке қолдады. Бұл CIO ішіндегі қақтығыстарға әкеліп соқты, нәтижесінде Ұлттық CIO ҮНӨКК жарғысын жою туралы шешім қабылдады, осылайша АЭП-мен байланысын тоқтатты. 2019 жылдың шілдесінде Нью-Йорк заң шығарушы органы бюджеттік заң жобасын қабылдады, онда Қоғамдық науқандарды қаржыландыру комиссиясы құрылды, оған науқандарды мемлекеттік қаржыландыру ережелерін зерттеу және жасау өкілеттігі берілді. Нью-Йорк консервативтік партиясы мен Еңбекші отбасылар партиясы әрқайсысы комиссияның бірігуді дауыс беруді және Нью-Йорктің үшінші партияларының болуын жоюға бағытталған жасырын әрекет деп айыптап, штатқа қарсы сотқа шағым түсірді.

Орегон

1958 жылға дейін Орегон штаты кандидаттардың бюллетенінде бірнеше партияны көрсетуді талап ететін бірігу формасын қолданды. Сильвестр Пеннойер 1886 және 1890 жылдары Демократиялық және Халық партияларының үміткері ретінде губернатор болып сайланды. 1906 жылы Орегон штатының палатасының жеті депутаты Халық партиясының және Демократиялық немесе Республикалық партиялардың үміткері ретінде сайланды. 2008 жылы Орегон штатының тәуелсіз партиясы Орегон штатының хатшысына қарсы сотқа шағымданып, 1995 жылы бюллетень дизайнына енгізілген өзгерістер штатты кандидаттардың бюллетенінде бірнеше партияны көрсетуге қайтадан міндеттегенін мәлімдеді. Сот процесі кандидаттарға өздерінің аты-жөнінен кейін үш партияның атауын көрсетуге рұқсат беретін заң қабылдануына себеп болды. Бұл заң жобасы 2009 жылғы заң шығару сессиясында Орегон заң шығарушы органының екі палатасынан өтті. Губернатор Тед Кулоноски 2009 жылдың 23 шілдесінде заңға қол қойды.

Пенсильвания штаты

Пенсильвания штатында, бір партияның мүшелері бастапқы сайлауда басқа партияның мүшесін қолдап дауыс беріп, оның атын жазып, сол партияның кандидаттығын іске асыру үшін жеткілікті дауыс жинаса, «бірігу» процесі жүзеге асуы мүмкін. Мысалы, егер Боб Джонс мектеп кеңесіне демократ ретінде түсіп, өз партиясының мүшелерінен де, республикалық партияның мүшелерінен де жеткілікті дауыс алса, сайлауда бірігу орын алады және Боб бюллетеньде республикалық және демократ ретінде тіркеледі. Сол сияқты, бір партияның мүшесі бастапқы сайлауда өз партиясының кандидаттығын ұтып ала алмауы мүмкін, бірақ қарсы партияның мүшелерінен жеткілікті дауыс алып, сол партияның кандидаттығын жеңіп алуы мүмкін. Мысалы, 2023 жылдың мамырында Стивен Заппала Аллегени округінің прокуроры лауазымына демократтардың ішкі сайлауында қарсыласы Мэтт Дуганға есе жіберді. Алайда, Заппала демократ болғанымен, 2023 жылдың қараша айында республикалық бюллетеньде республикалық кандидат ретінде тіркелу үшін республикашылдардан қажетті дауыс санын (500 немесе одан да көп) алды. Республикалық партиядан сайлауға түскен Заппала 2023 жылдың қараша айында өткен жалпы сайлауда жеңіске жетіп, қарсыласы Мэтт Дуганды жеңді.

Висконсин штаты

Висконсин штатының Милуоки қаласында, кәрізші социалистердің өркендеген кезінде, республикалық және демократиялық партиялар кейбір округтерде бір-біріне қарсы кандидат тіркемеуге келісіп, оның орнына социалистерді жеңуге күш салар еді. Бұл кандидаттар көбінесе "партиялық емес" деп аталатын, бірақ кейде "біріккен" кандидаттар деп те аталатын.