Кіріспе

Анимация құрылғысы

Праксиноскоп – анимация құрылғысы, зоотроптың мұрагері. Оны 1877 жылы Францияда Шарль Эмиль Рейно ойлап тапты. Зоотроп сияқты, ол айналып тұрған цилиндрдің ішкі бетіне орналастырылған суреттер қатарын пайдаланды. Праксиноскоп зоотроптан жақсырақ болды, оның тар көру тесіктерін айналардың ішкі шеңберімен алмастырды, бұл айналған кезде суреттердің шағылысы көбінесе немесе аздап қозғалмайтын сияқты көрінетіндей етілді. Сондықтан айнаға қараушы адам суреттердің жылдам тізбегін көріп, қозғалыс иллюзиясын сезінетін, ал сурет зоотропқа қарағанда жарық және бұрмаланбаған болар еді.

Вариациялар

Рейно 1879 жылы «Праксиноскоп театрын» ұсынды. Бұл, негізінен, сол құрылғының өзі болғанмен, ол қораптың ішінде жасырылып, қосымша театрлық декорациялармен бірге қозғалатын фигураларды ғана көрсетуге арналған. Сцена жиналғанда, көрермен қораптың алдыңғы жағындағы тікбұрышты ойық арқылы, баспалы жақтауы бар мөлдір айнасы бар тақтаға қарайтын. Айнаның артындағы және едені бейнелейтін ауыстырылатын карточкалар қораптың ішкі жағында, көру ойығының астында орналастырылған. Анимациялық фигуралар қара жолақтарға басылған, сондықтан олар мөлдір айна арқылы көрінетін және фон мен еден карточкаларынан шағылысқан кеңістікте қозғалып тұрғандай сезім тудыратын. Бұл жиынтық 20 жолақтан (барлығы бұрынғы стандартты праксиноскоп жолақтарының негізінде), 12 фондық суреттен және жүзуші фигураның фондық эффектілеріне арналған айнадан тұрды. Бұл жиынтық та жақсы сатылым көрсетті және аздап өзгертілген түрлері, соның ішінде туя ағашынан жасалған және эбен ағашымен инкрустацияланған люкс нұсқасы да болды. Рейно 1877 жылғы патенінде суреттерді проекциялау мүмкіндігін айтқан. Ол 1880 жылдың 4 маусымында Француз фотосурет қоғамында праксиноскоп проекция құрылғысын көрсетті, бірақ 1882 жылға дейін праксиноскопын проектор ретінде сатуға жібермеді. Қазіргі таңда оның сақталған мысалдарының саны санаулы ғана. 1888 жылы Рейно «Théâtre Optique» құрылғысын жасады, ол суреттердің ұзын рулонынан экранға проекция жасауға қабілетті жақсартылған нұсқа болды. 1892 жылдан бастап ол бұл жүйені «Pantomimes lumineuses» атты қойылымдары үшін пайдаланды: үлкен аудиторияға арналған қолмен салынған анимациялық әңгімелер. Ол бірнеше жыл бойы үлкен сәттілікке ие болды, бірақ Люмьер ағайындарының фотофильм проекторы оны танымалдылығы жағынан басып озды. Праксиноскопты бірнеше компания көшіріп алды. Эрнст Планк оның бірнеше нұсқасын ұсынды, соның ішінде кішкентай ыстық ауа двигателімен автоматтандырылған нұсқасы да бар еді.

ХХ ғасырдағы қайта өрлеу

Red Raven Magic Mirror және оның арнайы балалар фонографтық пластинкалары, 1956 жылы АҚШ-та пайда болды, бұл 20 ғасырлық практиноскоптың өңделген нұсқасы еді. Сиқырлы айна – бұрышты жақтары бар 16 қырлы праксиноскопиялық шағылыстырғыш. Ол пластинка плеерінің осіне орнатылып, 78 айналымдық пластинкамен бірге айналдырылды, оның үлкен жапсырмасының ортасында 16 араласып кеткен анимациялық кадрлар тізбегі бейнеленген. Пластинка ойналғанда, пайдаланушы Сиқырлы айнаға қарап, жазылған әнді көрсететін, үздірілмей қайталанататын анимациялық көрініс көреді. 1960 жылдары Red Raven жүйесінің нұсқалары Еуропа мен Жапонияда түрлі атаулармен таныстырылды: Францияда және Нидерландыда Тедди, Италияда Mamil Moviton және т.б.

Этимология

Праксиноскоп сөзі грек тілінен келген πραξι (πρᾶξις сөзімен байланысты, мағынасы "әрекет") және scop (σκοπός сөзімен байланысты, мағынасы "көзбен қадағалаушы") түбірлерінен құралып, шамамен "әрекетті көру құралы" деп аударылады.