Кіріспе

Британ Колумбиясы, Канададағы аралдар
Британ Колумбиясы, Канададағы аралдар тобы

Перс шығанағы аралдары – Ванкувер аралы мен Британ Колумбиясының материктік жағалауы арасындағы Салиш теңізінде орналасқан аралдар тобы.

Этимология

"Көл аралдары" атауы Джордж Ванкувер архипелагтың оңтүстік бөлігін картаға түсірген кезде қолданған және Сан-Хуан аралдары дауына дейін Сан-Хуан аралдары деп аталатын аймақтарды да қамтитын "Грузия шығанағы" деген бастапқы терминнен шыққан. Геосаяси тұрғыдан бөлінген Сан-Хуан аралдары мен Көл аралдары геологиялық тұрғыдан ірі Грузия шығанағы архипелагінің бір бөлігін құрайды. Қатаң айтқанда, Грузия бұғазы – құрлық пен Ванкувер аралы арасындағы негізгі бұғаздың кең, ашық сулары ғана, ол ресми түрде аралдар мен Ванкувер аралы арасындағы суларды қамтымайды. Алайда, ол бүкіл шығанақты белгісіз атауға айналды, оған Active Pass (Галиано аралы мен Мейне аралы арасында), Тринкомали каналы (Галиано аралы мен Салтспринг аралы арасында), Сансум тарлауығы (Салтспринг аралы мен Ванкувер аралы арасында) және Маласпина бұғазы (Тексада аралы мен Пауэлл-Ривер аймағындағы құрлық арасында) сияқты сулар кіреді. "Шығанақ" термині осы сулардың барлығын, сондай-ақ оны қоршаған елді мекендер мен жағалауларды білдіреді. "Грузия бұғазы" термині ғана провинциялық тізілімде сақталған, бірақ оның шығанақтың синонимі ретінде қолданылуы ресми емес. Ал "Грузия шығанағы" термині провинциялық тізілімде болмаса да, қазіргі уақытта қолданылуда. 2010 жылы "Салиш теңізі" термині Грузия бұғазын, Хуан-де-Фука бұғазын, Пьюджет саунын және олармен байланысты барлық суларды атау үшін қабылданды.

Шекаралар

BC Географиялық атаулар (BCGNIS) бойынша "Көл аралдары" атауы бастапқыда Грузия бұғазының оңтүстік жағындағы архипелагты білдірген және осылай түсінілген; солтүстіктегі Габриола аралынан оңтүстік-шығыстағы Сатурна аралына және оңтүстік-батыстағы Д’Арси аралына дейін. Алайда, 1990 жылдары бұл атау Грузия бұғазындағы барлық аралдарға қолданыла бастады, соның салдарынан түпнұсқа "Көл аралдарынан" ажырату үшін BCGNIS дұрыс емес деп санайтын "Оңтүстік Көл аралдары" термині пайда болды, ал қалғандары кейде "Солтүстік Көл аралдары" деп аталады. BCGNIS сондай-ақ Quadra аралының "Көл аралдарының ең солтүстік аралы" деп жиі сипатталатынын мәлімдейді.

Арал топтары

Перс шығанағындағы аралдарды Оңтүстік және Солтүстік топтарға бөлу жиі кездеседі. Бұл бөлініс шамамен Ванкувер аралындағы Нанаимо қаласы және материктегі Фрейзер өзенінің құйылысы арқылы жүзеге асырылады. Дискавери аралдары, Хоу-Саунд және Фрейзер өзенінің дельтасы Перс шығанағы аралдарының құрамына кірмейді.

Экология

Аралдар мен оларды қоршаған мұхит экологиялық түрлі-түрлі өсімдіктер мен теңіз жануарларына бай, оның ішінде Гарри емені, жабайы лилиялар, кельп жайлаулары және касаткалар бар. Gulf аралдары Гарри емені экожүйесінің соңғы қалған ошақтарының біріне мекен жай. Гарри емені экожүйесінің бар болғаны 5% ғана табиғи күйінде сақталған, ал оның қолдауындағы шамамен 350 түрдің 91-і провинцияның қауіп төндіретін түрлер тізіміне енген. Аралдардың бірегей Жерорта теңізіне тән климаттық ерекшеліктері Гарри емені экожүйесін қолдайды. Гарри емені экожүйелері, Камас сияқты, жағалау Б.К.-ның кез келген басқа құрлық экожүйесінен гөрі көбірек өсімдік түрлеріне мекен жай болып табылады және Канаданың ең қауіпті табиғи орталарының бірі болып саналады. Бүгінде Гарри емені жайылымдары аңғарлардың, тауалды беткейлердің тасты топырағында және оңтүстік беткейлердегі беттік топырақтарда орналасқан – өткен 150 жылдың қоныс аударушылары ауыл шаруашылығына немесе құрылысқа жарамсыз деп тапқан аймақтарда. Garry Oak Ecosystems Recovery Team (GOERT) – 22 мүшеден тұратын бірқатар мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдардың серіктестігі. Бұл команда 1999 жылы Викторияда өткен Бірінші Халықаралық Гарри емені экожүйесі симпозиумының делегаттары экожүйенің құрып бара жатқанын жариялағаннан кейін құрылды. Осы уақыттан бері GOERT сирек кездесетін экожүйені қалпына келтіруге мемлекеттік және жеке секторларды ынталандыру және оны сақтау шараларын ілгерілетумен айналысып келеді.

Қорғау

Аралдардың бірегей экожүйесі ондаған жылдар бойы қорғау жұмыстарының ортақ назарында болды. BC Parks аралдардағы түрлі провинциялық парктерді басқарады, ең ескісі – Солтүстік Спринг аралындағы Маунт-Максвелл провинциялық паркі. 2003 жылы Parks Canada Оңтүстік-Шығыс шығанақ аралдарының экологиялық тұрғыдан маңызды аймақтарын қорғау мақсатында Ұлттық парк қорығын құрды. Ұлттық парк қорығы ретінде, басты ұзақ мерзімді мақсат – Оңтүстік-Шығыс шығанақтың көп бөлігін қорғау. 2012 жылы Parks Canada Оңтүстік Грузия бұғазының Ұлттық теңіз қорғау аймағы қорығын құру мүмкіндігін зерттеу жөніндегі есеп жариялады. Ұлттық теңіз қорғау аймағының мақсаты – экологиялық маңызды теңіздік орталарды қорғау және теңіз ресурстарын тұрақты пайдалануды қамтамасыз ету. Бұл, сондай-ақ, қазіргі Ұлттық парк қорығына толықтыру болып табылады.

Ауыл шаруашылығы

Канаданың көп бөлігінде зәйтүн ағаштары өркендемейді; ұзақ, қатал қыс пен қысқа, ылғалды жаз және көктем зәйтүнді жайлы да, дұрыс өсіруді қиындатады. Бірақ Пендер аралы, Сатурна аралы және Солтүстік Спринг аралындағы климат Жерорта теңізіне ұқсас, бұл зәйтүн өсіруге мүмкіндік береді. Банана Джо Клементе 1993 жылы Оңтүстік шығанақ аралдарына зәйтүн ағаштарын алғаш әкелген арал тұрғындарының бірі болды, ол тұқымнан ондаған ағаштар өсірді. 1994/1995 жылдары Солтүстік Спринг аралындағы Бочи шұңқырының маңына тұқымдық зәйтүн ағаштарынан алқап отырғызды. Ол сондай-ақ оларды арал тұрғындарына жеке бақшалары үшін таратты. Банана Джо сонымен қатар Солтүстік Спринг аралына бананның төзімді түрі – Муса басжуды әкелді. Ферма иесі Эндрю Батт 2001 жылы Пендер аралындағы фермасына алғашқы зәйтүн ағашын отырғызды, ол Калифорниядан алған Франтойо және Леччино сорттарын пайдаланды.

Көлік

Халық саны көп аралдарға BC Ferries компаниясы қызмет көрсетеді. Ол Gulf Islands аралдары мен Ванкувер аралындағы Нанаимо және Виктория қалаларының жанындағы, сондай-ақ материктегі Ванкувердің терминалдары арасында түрлі көлік және жолаушылар паромдарын іске қосады. Аралдардың ешқайсысы басқа аралмен көпірмен байланыспаған, тек Пендер аралы 1903 жылы қазылған канал арқылы екіге бөлінген. Бір немесе бірнеше аралдарды басқа аралға немесе провинцияның құрлық жағалауына қосу бойынша әртүрлі ұсыныстар жасалды, бірақ ешқайсысы нәтижесіз аяқталды. Мұның себебі – жоғары капиталдық шығындар, экологиялық тұрғыдан сезімтал экожүйелердің болуы, аралдардың таулы ландшафты, аралдардың сирек қоныстануы және жергілікті тұрғындардың қарсылығы.