Кіріспе
Қаржылық бағалау; есепке алу концепциясы
Жалпы меншік құны (TCO) – сатып алушылар мен меншік иелеріне өнім немесе қызметтің тікелей және жанама шығындарын анықтауға көмектесуге арналған қаржылық бағалау. Бұл басқару есебінің концепциясы, оны толық шығынды есепке алуда, тіпті әлеуметтік шығындарды қамтитын экологиялық экономикада да қолдануға болады. Өндіріс үшін, TCO көбінесе шетелде бизнес жасаумен салыстырылатындықтан, бөлшектерді жасауге кеткен бастапқы өндіріс циклының уақыты мен құнынан асып түседі. TCO бизнес жүргізуге байланысты әртүрлі шығындарды қамтиды, мысалы, тасымалдау және қайта тасымалдау, сондай-ақ мүмкіндік шығындары, ал балама тәсілдер үшін әзірленген ынталандыруларды да қарастырады. Ынталандырулар мен басқа да өзгермелі факторларға салық жеңілдіктері, ортақ тіл, жылдам жеткізілім және клиентке бағытталған жеткізушілерге сапарлар жатады.
Тұжырымдаманың қолданылуы
TCO, кез келген қаржылық пайда талдауына енгізілген кезде, инвестицияның жалпы экономикалық құнын анықтау үшін шығындар негізін ұсынады. Мысалдарға: инвестициядан алынатын пайда, ішкі табыс ставкалары, экономикалық қосылған құн, ақпараттық технологиялардан алынатын пайда және жылдам экономикалық негіздеме жасау кіреді. TCO талдауына сатып алудың және пайдаланудың жалпы шығындары, сондай-ақ өмірлік цикл аяқталғанда ауыстыру немесе жаңартуға байланысты шығындар кіреді. TCO талдауы кез келген капиталдық инвестицияның мүмкіндігін бағалау үшін қолданылады. Кәсіпорын оны өнімдерді/процестерді салыстыру құралы ретінде пайдалана алады. Оны несие нарықтары мен қаржыландыру агенттіктері де қолданады. TCO кәсіпорның барлық жобалар мен процестердегі активтерінің және/немесе байланысты жүйелердің жалпы шығындарымен тікелей байланысты, осылайша уақыт өте келе пайдалылығының толық картинасын береді.
Құрылыстардағы ТТҚ-ға арналған стандарттарды әзірлеу
APPA, ANSI аккредиттелген стандарттарды әзірлеуші, 2017 жылдың желтоқсанында APPA 1000 1 – Ғимараттар мен құрылыстардың активтерін басқарудың жалпы меншік құны (TCO) – 1-бөлім: Негізгі қағидалар стандартын американдық ұлттық стандарт ретінде жариялады. APPA 1000 1 қаржы қызметкерлеріне, ғимараттарды басқару мамандарына, сәулетшілерге, жоспарлаушыларға, құрылыс жұмысшыларына және пайдалану мен техникалық қызмет көрсету (O&M) қызметкерлеріне TCO негізгі қағидаларын енгізудің стандартталған және жүйелі тәсілінің негізін ұсынады. TCO негізгі қағидаларын енгізу шешім қабылдауды жақсартады, активтің өмірлік циклі бойына қаржылық стратегияларды барынша тиімді етуге мүмкіндік береді, бұл жоспарлау және жобалау кезеңінен басталып, активтің қызмет ету мерзімінің соңына дейін жалғасады. 2019 жылы жариялануға жоспарланған APPA 1000 2 ғимараттарды басқарудағы TCO негізгі қағидаларын енгізу және қолдануға бағытталған болады.