Кіріспе

Театр қойылымының визуалды және дизайнерлік аспектілері

Mise en scène (ми. з‿ɑ̃. sɛн; немесе "сахнаға қойылған нәрсе") – театр немесе кино өндірісі үшін сахналық безендіру және актерлердің көріністердегі орналасуы, бейнелеу өнерінде – сценарий арқылы, визуалдық тақырыптар мен операторлық шеберлік арқылы, ал повестволық айту арқылы көріністерді құру. Бұл термин көбінесе фильмнің жекелеген, оның мазмұнын көрсететін көріністерін білдіру үшін қолданылады. Mise en scène кино сыншыларының "көлемді, нақты анықталмаған термині" деп аталады. Ол көбінесе сюжеттен гөрі драмалық безендіруге назар аударуы үшін сыналған, себебі mise en scène қолданушылар оқиғаға емес, "камераға көрсетілгенге" көбірек мән береді. Mise en scène-нің маңыздылығы режиссерге көріністің мазмұнымен қатар, сахнаға қойылған элементтер арқылы да көрерменге хабар жеткізуге мүмкіндік беруінде. Mise en scène режиссерге өз ойын жеткізу ғана емес, сонымен қатар эстетикалық көзқарасын жүзеге асыруға мүмкіндік береді, сондықтан әр режиссердің өзіне тән mise en scène-і болады. Mise en scène – камера алдындағы барлық элементтерді, оның ішінде сахналық безендіруді, жарықты, актерлерді және бұл факторлардың көрерменге қалай әсер ететінін қамтиды.

Фильмдердегі анықтама

Кинода қолданылғанда, мизансцена – камера алдында көрінетін барлық нәрсе: декорациялар, реквизиттер, костюмдер, актерлер, тіпті жарықтандыру. Бұл элементтер фильмнің идеясын уақыт пен кеңістік сезімін тудыру және көңіл-күйді орнату арқылы жеткізуге көмектеседі. Мизансцена кейіпкердің психологиялық жағдайын көрсету үшін қолданылады, мысалы, жарық түстермен қуанышты, ал қараңғы түстермен қайғылы сезімін білдіруге болады. Мизансценаға режиссер мен суретшінің бақылауымен кадрдағы актерлер мен заттардың орналасуы мен қозғалысын қамтитын композиция да кіреді.

Дизайн

Мис-эн-сценаның маңызды элементі – сахна дизайны – көріністің орнатылуы және көріністегі заттар (реквизиттер). Сахна дизайны кейіпкердің эмоцияларын күшейтуге немесе көңіл-күйді қалыптастыруға қолданылуы мүмкін, бұл фильмдегі физикалық, әлеуметтік, психологиялық, эмоционалдық, экономикалық және мәдени маңызға әсер етеді. Сахна дизайны көбінесе фильмнің көптеген тақырыптарына немесе бөліктеріне ықпал етеді. Жарықтандыру, сахна дизайны, камера орналасуы және линзалар арқылы орындар мен объектілердің тереңдігі, жақындығы, көлемі мен пропорцияларын өзгертуге болады, бұл элементтер арасындағы көңіл-күй мен қарым-қатынасты тиімді анықтайды. Кеңістік – мис-эн-сценаның ең көбінесе назардан тыс қалатын құрамы, бірақ кеңістікті пайдалану экранның тақырыптарға, кейіпкерлердің сезімдеріне немесе маңызды оқиғаларға тым тығыз немесе тым кең екенін анықтайды. Мысалы, бос кеңістік тыныштық пен бос ойды білдіруі мүмкін.

Құрамы

Композиция – кадр ішіндегі нысандардың, актерлердің және кеңістіктің ұйымдастырылуы, көбінесе тепе-теңдік пен симметрияны қолдану арқылы. Костюм дизайны – мизансцененің маңызды, бірақ нәзік компоненті, және ең жақсы костюм дизайны үшін жыл сайын Оскар сыйлығы табыс етіледі. Дизайнерлер эмоцияларды күшейту үшін нақты түстерді пайдаланады, мысалы, қызыл түспен назар аудару немесе ашық және қара түстерді қолдану сияқты. Көп жағдайда костюм дизайны көрермендердің назарын тартып, кейіпкердің мінез-құлқы туралы мәліметтерді жеткізуге, сондай-ақ актерлердің сенімді кейіпкерлерге айналуына көмектесу үшін қолданылады.

Макияж және шаштараз

Макияж бен шашты костюмдерге және дизайнға қосуға болады, бірақ олар көбінесе жеке қарастырылады, себебі оларды күнделікті жағуға сағаттар кетіп жатады. Актерлер түсірілім басталғанға дейін бірнеше сағат бұрын тұрып, макияж жасатуы мүмкін, соның ішінде протездер немесе тіпті бүкіл денеге жағылатын макияж да болуы мүмкін. Макияж мен шаш кезеңді көрсетеді, кейіпкердің мінез-қалпын ашып, оның ішкі өзгерістерін білдіреді.

Актерлік өнер

Кинодағы орындау стильдерінің зор тарихи және мәдени айырмашылықтары бар. Киноның алғашқы жылдарында сахнадағы актерлік пен кинодағы актерлікті ажырату қиын болды, себебі көптеген киноактерлер бұрын сахнада ойнаған және актерлік өнердің басқа тәсілін білмеген. Актерлік өнер кейіпкерді сахнада, кинода немесе телевидениеде іске асыру үшін қозғалыс, әрекет және интонацияны қолданады. Орындау, декорация, тақырыптар және басқа да факторлар мизансценге үйлесімді болуы керек.

Фильм

Фильмнің өзі мизансценге әсер етеді. Фильмдік таспа ақ-қара немесе түрлі түсті, ұсақ дәнды немесе дәнды болуы мүмкін. Сондай-ақ, әртүрлі экран қатынастары әлемді қараудың әртүрлі тәсілдерін ұсынады және фильмнің көркемдік мағынасын анықтайды.

Актерді бұғаттау

"Блокинг" және "блоктар" терминдері 1961 жылдан бері қолданылып келеді. Театрдағы блокинг – спектакльдің, балеттің, фильмнің немесе операның қойылымын жеңілдету үшін актерлерді сахнада нақты орналастыру; бұл режиссердің фильмде дұрыс мизансценді қамтамасыз ету үшін енгізетін нұсқаулар жиынтығы. Қазіргі заманғы театрларда режиссер әдетте репетиция барысында блокингті анықтайды, актерлерге қажетті драмалық эффект үшін қайда тұру керектігін түсіндіреді, көрермендерге көрініс бұрыштарын қамтамасыз етеді және сахнаның жарық дизайнымен жұмыс істейді.